prowincjałka: rzeczy trzecie: remanenty

2011-11-19T13:33:00.000-08:00

Deuteronomium:

Przypadkiem przyszłam do salon24.pl, potem nie przypadkiem miałam z niego wyjść, następnie zostałam w nim przytrzymana, aż w końcu zagnieździłam się tam na dobre, dokonując remanentów pamięci i spisując rozproszone wspomnienia w formie kolejnych opowiastek z życia wziętych. Kto ciekaw, ile się tych wspomnień nazbierało, niech czyta. Zamieszczone tutaj teksty pochodzą z lat 2010 - 2011.

Opowiastki ostatnie. Milczenie w sieci (3/3)

2011-11-19T13:25:00.000-08:00

Internet po raz pierwszy zobaczyłam w oczach pewnego młodego księdza z mojej parafii. Ksiądz stał wtedy przy ołtarzu, sprawując najświętszy z sakramentów, a ja siedziałam w jednej z ławek na wprost prezbiterium, uważnie wpatrując się w przebieg akcji liturgicznej. Jak zawsze obejmowałam skupioną uwagą całość scenerii: ołtarz i celebransa, święte znaki, święte gesty i święte słowa. Cała byłam obecna w tym, co działo się przed moimi oczyma, ale tutaj, gdzie ja byłam, nie było stojącego przy ołtarzu księdza. Rękoma wykonywał wyuczone gesty, ustami wypowiadał wyuczone słowa, ale on sam był całkiem gdzie indziej. Jego denerwująca nieobecność, którą odbierałam jak bolesny dysonans, przyciągnęła moją uwagę do miejsca przy ołtarzu, które zionęło pustką – pustką nieobecności ubranej w postać mężczyzny w ornacie.

Szukając nieobecnego zaczęłam intensywniej wpatrywać się w oczy celebransa, aby idąc tropem jego wzroku - oderwanego od tu i teraz - dojść do miejsca, gdzie w tej chwili był, a które tak bardzo pochłaniało całą jego wewnętrzną uwagę. Gdzieś w głębi tamten człowiek z kimś żywo rozmawiał, toczył jakąś niezobowiązującą wymianę zdań, czasami śmiejąc się do własnych myśli, bez zwracania najmniejszej uwagi na zgromadzonych w kościele wiernych. Czułam, że nie może doczekać się, aż uwolniony od liturgicznego obowiązku powróci do przerwanej pogawędki. W jego wzroku w jakiś sposób dostrzegłam beznamiętny chłód monitora. Czułam, że tę wewnętrzną wymianę zdań toczy bardziej z ekranem komputera niż z żywą osobą. Tak jak wewnętrznie nie było go dla nas obecnych w kościele, tak samo wydawało się, że nie ma go też w pełni dla tamtego odległego rozmówcy. Tutaj było jego ciało, tam była jego uwaga, ale on sam nigdzie nie był w pełni. - Aaa, więc to jest ten internet! - pomyślałam.

Równe trzy lata temu, jak dziś na progu Adwentu, na jednym z blogów toczyła się dyskusja na temat wirtualnej zdrady małżeńskiej. Pretekstem do wymiany zdań stała się notka „Second Life łączy i rozbija” [link], w której Krzysztof Leski [link], pisał: Agencje emocjonują się dziś pozwem rozwodowym 28-letniej kobiety z Kornwalii. Wędrując po Second Life przyłapała awatar swego męża na uprawianiu seksu z obcym awatarem żeńskim. Mąż powiada, że nie rozumie, o co chodzi, a agencje wydają się cytować go z dużym ładunkiem zrozumienia. - Czy zdrada wirtualna to nie zdrada? Absurd. W polityce i w biznesie od setek lat znana jest deklaracja intencji. Oznacza ona, że wprawdzie nic konkretnego się jeszcze nie wydarzyło, ale strony zgodnie oświadczają, że chcą zmierzać do takiego czy innego paktu czy kontraktu. - Śmiem twierdzić, że wirtualny seks jest co najmniej deklaracją intencji, cokolwiek sprzeczną z aktem małżeństwa, który łączy uprawiacza z inną osobą. Kropka.

Zabierając głos napisałam: Szóste: nie cudzołóż! "Słyszeliście, że powiedziano: Nie cudzołóż! A Ja wam powiadam: Każdy, kto pożądliwie patrzy na kobietę, już się w swoim sercu dopuścił z nią cudzołóstwa." (Mt 5,27). Za awatarami kryją się konkretni ludzie, angażujący swoje myśli i emocje w grę. Mąż skierował swoją uwagę ku innej kobiecie. Działo się to w świecie fantazji, ale fantazje te (bardzo daleko posunięte) snuł rzeczywisty człowiek. W sensie moralnym - zdrada miała miejsce.

W odpowiedzi jeden z komentatorów, Eumenes [link], stwierdził: "Każdy, kto pożądliwie patrzy na kobietę" Ale on nie patrzył na kobietę tylko na komputerowo wygenerowaną postać z gry, która z tą kobietą nie miała wiele wspólnego. Co więcej, nie znam second life, ale teoretycznie mógł to nawet być facet, który owego mężczyzny nigdy nie pociągał. Co wtedy? Gra to gra. Może być nieprzyzwoita i moralnie wątpliwa ale nadal nie różni się to specjalnie od oglądania pornografii...

Dalej rozwinęła się ciekawa dyskusja, głównie między Eumenesem i mną, w efekcie której podjęłam zobowiązanie, z którego jeszcze nie wywiązałam się: Zadał mi Pan bobu i teraz mam o czym myśleć. Wcześniej wypowiadałam się głównie na podstawie własnych doświadczeń i przemyśleń, oraz jakichś wcześniejszych lektur. Teraz swoje tezy musiałabym podbudować opiniami fachowców w dziedzinie psychologii i duchowości. Temat zainteresował mnie, więc będę robić to, co bardzo lubię - przemyśliwać go . Niestety, znając siebie wiem, że to może trochę potrwać. Jeśli więc Pan pozwoli, teraz zakończyłabym rozmowę, natomiast za jakiś czas spróbuję odpowiedzieć Panu - pewnie na swoim blogu.

Obecna notka jest w pewnej mierze osobistym zamknięciem tamtej niedokończonej rozmowy, co nie znaczy, że znalazłam zapowiadane opinie znawców psychologii oraz duchowości, które teraz przytoczyłabym na poparcie stawianych wtedy tez. A twierdziłam między innymi, że internetowe erotyczne zaangażowania okaleczają duchowo przede wszystkim nas samych, nawet jeśli po drugiej stronie wirtualnego romansu mielibyśmy do czynienia z postacią całkowicie fikcyjną.

Mając głębokie przekonanie o swojej racji, niezbyt jednak intensywnie szukałam dla niej przekonującego poparcia. Może dlatego, że literatura dotycząca wpływu wirtualnej rzeczywistości na duchowe życie człowieka dopiero z wolna zaczynała powstawać. Rozmyślając jednak nad tamtą dyskusją znajdowałam w sobie pewien koronny argument przeciwko angażowaniu się zamężnych kobiet i żonatych mężczyzn (ale nie tylko ich) w wirtualne przygody, a było nim oddalanie się od oglądania Boga w drugim człowieku przez rozproszenie i zaśmiecenie uwagi. Ale na dobrą sprawę, ilu ludzi nosi w sobie pragnienie, aby widzieć Boga w akcie erotycznym, aby widzieć Boga w akcie liturgicznym, aby widzieć Boga w Bogu?

Innym powodem mojego ówczesnego odejścia od drążenia tematu wirtualnej zdrady było rosnące zaangażowanie w opowiadanie w sieci swojego życia. I oto dzisiaj zamykam bardzo osobisty potrójny cykl obejmujący sto notek, w którym napisałam siebie [rzeczy pierwsze], spisałam rodzinne historie [rzeczy drugie], a teraz kończę remanenty pamięci [rzeczy trzecie]. Jak kiedyś zapowiadałam, dawne teksty, będące nie tylko świadectwami mojej osobistej historii, ale poprzez zachowane komentarze również świadkami historii tego miejsca w sieci, zamknęłam w milczących wirtualnych sarkofagach – na wieczną rzeczy pamiątkę. Wieczna rzeczy pamiątka - ale czy ktoś wie, ile będzie trwała internetowa wieczność?

Śmiertelna cisza panuje w potrójnym archiwum tego bloga. Ucichły echa dawnych internetowych rozmów, w ciszy zamarły dawne spory i dawne żarty. W pamięci internetu zapisane zostały niki rozmówców, również tych, których już tutaj nie ma, którzy odeszli w internetowy niebyt. W notkach jak w śmiertelnej pułapce zamknięte zostało pół wieku mojego życia. Moja przeszłość została odcięta od mojej teraźniejszości, a moja teraźniejszość została przygotowana na przyjęcie nowej przyszłości.

Księdza, w którego wzroku po raz pierwszy zobaczyłam internet, nie ma już w naszym kościele. Pozostał jednak w mojej pamięci, jako jeszcze jedno wspomnienie, które zamykam w wirtualnym milczeniu. Zanim przeniesiono go do innej parafii, jak to z wikarymi bywa, udzielił mi jeszcze pamiętnej Komunii. Tamtej niedzieli, pod koniec Mszy Świętej, jak zawsze nieobecny i niewidzący, szybko zbliżał się do miejsca na stopniu komunijnym, gdzie klęczałam posłusznie wśród innych wiernych. Komunikanty jak zawsze nie tyle podawał, co mechanicznie szuflował do otwartych ust. Coś tam pod nosem bąkał o Ciele Chrystusa, nie czekając na nasze Amen. Niektórzy wierni starali się wypowiedzieć to najkrótsze wyznanie wiary tak szybko, żeby nie zdążył przed tym wetknąć im do ust komunikantu, ale on był szybszy. Wystarczyło tylko lekko ułożyć usta do pierwszej litery słowa Amen, a komunikant już zostawał siłą wciśnięty do ust. I dalej, i następny, i szybciej, bo internet czeka.

Kiedy tamtej niedzieli podszedł do mnie z Ciałem Chrystusa, moje usta pozostały zamknięte. Uderzył w nie raz i drugi białym opłatkiem, ale moje wargi pozostawały zasznurowane. Trzymał komunikant pod moim nosem i nie wiedział, co zrobić, a jego nieprzytomne oczka, coraz bardziej okrągłe, powoli wracały do rzeczywistości, do świątyni, do świętego zgromadzenia, do tu i teraz. Patrzyliśmy sobie w oczy i widziałam, jak próbuje przypomnieć sobie, co ksiądz powinien zrobić w przypadku kontaktu z duchem nieczystym odmawiającym przyjęcia Chrystusa, ale widziałam również, że na dobrą sprawę nie wie, co się dzieje. Ujęłam więc mocno swoją dłonią przegub jego wyciągniętej ręki i daleko odsunęłam spod swojego nosa. Nie zwalniając uścisku powiedziałam dobitnie: - Może ja najpierw powiem Amen! Amen! - I przyjęłam Chrystusa.

SławkowiP

z wieczystą wdzięcznością za owocną obecność

Opowiastki ostatnie. Rzuciło mnie palenie (2/3)

2011-11-19T13:23:00.000-08:00

Lekarka po raz kolejny powtarza pytanie, kiedy wypaliłam ostatniego papierosa, a ja nadal nie wiem, o co jej chodzi. Z uporem odpowiadam, że ja nie palę! O jakim papierosie ona mówi? Dopiero po jakimś czasie dociera do mnie, że kiedyś przecież paliłam, i że nie tak dawno wspominałam o tym swojej lekarce, ale teraz, przy okazji jej pytania, okazuje się, że wewnętrznie zupełnie nie utożsamiam się z tamtym nałogiem. Nie ma go, nie istnieje dla mnie. Mam wrażenie, jakby pytanie dotyczyło całkiem innej osoby. Jeśli jednak paliłam, ten ostatni papieros musiał kiedyś zostać wypalony, ale kiedy to było i w jakich okolicznościach, nie pamiętam. Jakieś trzydzieści lat temu przestało mi się chcieć palić, więc palić przestałam. Palenie mnie rzuciło, to wszystko. Pytanie dotyczące ostatniego papierosa padło w kontekście rozmowy o moich aktualnych zmaganiach ze skutkami trzydziestoletniego zażywania pewnego leku [Uzdrowiciel]. Czyżbym wtedy, przed laty, z nałogu tytoniowego wpadła w nałóg kolejny? No cóż, niejeden nałóg jest mi nieobcy, i każdy - jak palenie – po pewnym czasie rzuca mnie sam.

Papierosy zaczęłam palić i alkohol zaczęłam pić w wieku dość młodym, pewnie dlatego, że w domu nikt nie palił tytoniu i nie interesował się barkiem pełnym dobrych wódek, które ojciec otrzymywał z okazji imienin. Rodzice nie palili, ale w domu od zawsze były dwa duże nieużywane opakowania cygar oraz papierosów. Palenie rozpoczęłam od wypróbowania bardziej egzotycznego z tytoniowych wyrobów. Pod nieobecność rodziców raz czy drugi zasiadłam w otwartym oknie z tlącym się cygarem w ustach. Miałam wtedy chyba dwanaście lat, ale zainteresowanie wyrobami tytoniowymi manifestowałam od lat najmłodszych, czyniąc lufki jednymi z ulubionych zabawek mojego dzieciństwa. W tym samym wczesnym okresie życia, podczas wizyt gości, kiedy miałam za zadanie rozłożyć na stole talerze i sztućce, z własnej dziecięcej inicjatywy koło każdego nakrycia układałam po jednym wydzielonym papierosie wyjętym ze zwietrzałego zapasu.

Do tytoniowych eksperymentów dołączyło niebawem zainteresowanie szeroką gamą dostępnych wódek, których z wolna ubywającą ilość uzupełniałam w butelkach wodą lub herbatą, o czym pewnego razu przekonał się pewien gość domu, któremu ojciec zaproponował wódkę do posiłku. Fakt, że moja inicjacja alkoholowa miała charakter wódczany, nie pozostał pewnie bez wpływu na późniejsze preferencje w tym względzie. Przez wiele lat dobra wódka były moim ulubionym trunkiem. Do piwa przemogłam się na studiach, a do wina przekonałam się właściwie dopiero niedawno, kiedy w normalnej sprzedaży można kupić wina lepsze od peerelowskich sikaczy. Z kolei koniak – od dawna obecny w moim życiu dzięki niegdysiejszym peweksom - był pewnego rodzaju próbą ucywilizowania zamiłowania do mocniejszych alkoholi, tak jak usiłowanie przejścia na papierosy z filtrem było swego czasu próbą złagodzenia zamiłowania do śmierdzących sportów, które przez wiele lat uważałam za najlepsze papierosy świata.

Wielu palaczy twierdzi, że papieros pomaga im skoncentrować się na wykonywanym zadaniu, ale mnie papierosy rozpraszały. Wielu ludzi po wypiciu alkoholu wpada w wesołkowaty nastrój, ale ja należałam do tych mniej licznych osób, które po wódce wpadały w nastrój melancholii i przygnębienia. Do osiągnięcia pogody ducha napoje alkoholowe nie były mi potrzebne, a z czasem zaczęły wręcz kłócić się ze wzrastającym we mnie wewnętrznym pokojem. Kiedy ofiarowany został mi pokój duszy niemal absolutny, rzucił mnie również alkohol, podobnie jak kilkanaście lat wcześniej uczyniły papierosy. W następnej kolejności zrezygnowała ze mnie kawa, a wkrótce po niej uczyniła to herbata. Co prawda na ich miejsce weszła czekolada, ale czuję, że jej czas również dobiega kresu.

Niektórzy skłonni są obok alkoholu, tytoniu, kawy, herbaty, czy na przykład kakao, do używek zaliczać także telewizję. Dlaczego by nie rozciągnąć pojęcia używki również na internet? Używką w takim ujęciu byłoby więc wszystko, co nas ani nie pożywia, ani nie odżywia (fizycznie, intelektualnie, duchowo), lecz służy wyłącznie „pustemu użyciu”, czyli prostej stymulacji układu nerwowego oraz od takiej stymulacji uzależnieniu.

O pewnej wielkiej świętej mówiono, że była uzależniona od doznań mistycznych, a więc taka forma nałogu również jest możliwa i nosi fachowe miano grzechu łakomstwa duchowego. Jednak w autentycznej mistyce chrześcijańskiej, w której aktywnym podmiotem doświadczenia mistycznego jest Bóg, uzależnienie takie jest niemożliwe, co nie znaczy, że człowiek - bierny podmiot tego doświadczenia - nie może w obliczu oczyszczającego milczenia Boga zacząć szukać zbliżonych doznań w jakimś quasi-mistycyzmie, przez odpowiednie stymulowanie psychiki.

Jeśli prawdą jest, że owa święta doznawała pokusy duchowych doznań, to całość jej życia świadczyłaby o tym, że z Bożą pomocą pokusy te przezwyciężała, ograniczając się do prostego pojmowania Boga i prostego przyjmowania Boga duchem oczyszczonym i ciałem oczyszczonym. Odrzucenie używania różnego rodzaju używek ma więc sens zarówno fizyczny, jak i duchowy. Wierzący modlą się o zdrowie duszy i ciała. Rozsądna higiena w obu tych wymiarach naszego człowieczeństwa jest jak najbardziej pożądana. Boga oglądać będzie człowiek czysty.

Opowiastkę przedostatnią dedykuję

Ufce

Ikonie Salonu24

a na Jej ręce

wszystkim Komentatorom - Przyjaciołom tego bloga,

którym nie miałam okazji zadedykować osobnych opowiastek

Opowiastki ostatnie. Notka, której nie napiszę (1/3)

2011-11-19T13:20:00.000-08:00

Pośród wielu zdarzeń z mojego życia wziętych, z których od czterech lat czerpię tematy notek, istnieje również pewna anegdotka związana z pewnym starszym panem, pochodząca z czasów, kiedy mnie samej nie można było jeszcze zaliczać do grona starszych pań. Ile miałam lat, kiedy poznałam Pana Sz.? Trzydzieści trzy? Mniej więcej tyle. Jak w wielu wcześniejszych notkach budowanych wokół pojedynczego zdarzenia, zabawnego nieporozumienia, kilku wypowiedzianych słów, również w tym wypadku chciałam tamten krótki incydent obudować szerszym kontekstem i przedstawić na szerszym tle. Chciałam więc napisać o muzyce w moim życiu, gdyż od muzyki, a konkretnie od śpiewu zaczęła się tamta znajomość.

Kiedy jako małe dziecko zaczynałam podśpiewywać, moja muzykalna mama uciszała mnie krzywiąc się i kategorycznie nakazując, żebym albo śpiewała dobrze, albo przestała śpiewać w ogóle. Kiedy jako to samo małe dziecko stawałam przed radiem i zaczynałam dyrygować orkiestrą, która właśnie w radio występowała, albo kiedy przed radiem siadałam i zaczynałam palcami obu rąk przebiegać po blacie stolika w rytmie usłyszanej muzyki fortepianowej, mój ojciec z kolei stwierdzał, że jestem geniuszem muzycznym, i że trzeba mnie w tym kierunku kształcić.

Pomyślałam więc sobie, że zanim przejdę do opowiedzenia o spotkaniu z Panem Sz., opowiem trochę o swojej edukacji muzycznej. Na przykład o tym, że nie zakwalifikowano mnie do szkoły muzycznej, w zamian kierując do klasy fortepianu w tak zwanym ognisku muzycznym. Mogłabym opisać w notce męki ćwiczenia gam, pasaży, etiud i sonatin. Rodzice zainwestowawszy w instrument, pilnowali z dyscypliną w ręku, żeby ich córka regularnie korzystała z dobrodziejstwa posiadania własnego pianina.

Nie napiszę jednak o tym, nie wspomnę też o poniemieckim – jak to na poniemieckich ziemiach bywało – instrumencie muzycznym, który rodzice skądś tam do naszego domu sprowadzili. Zakupione pianino było czarne i solidne, odpowiednio wyregulowane przez fachowego stroiciela. Na wewnętrznej części klapy osłaniającej klawiaturę widniała nazwa niemieckiej wytwórni wypisana złotymi literami, której jednak nie zapamiętałam. Moją uwagę przykuwał bowiem napis inny, składający się z wielgachnych koślawych liter głęboko wyrytych ostrym nożem w czerni wieka klawiatury: Город Ъытов взят! Miasto Bytów zdobyte!

Nie napiszę więc jak długo trwała moja muzyczna edukacja, nie będę wspominać o swoich w niej osiągnięciach, z których największym wydawała mi się zdolność do opanowywania tremy podczas publicznych występów, przez co podczas popisów często wypadałam lepiej od wielu zdolniejszych uczniów, których paraliżował strach przed publicznością. Dość powiedzieć, że parę lat spędzonych w ognisku muzycznym zdjęło kończynę słonia z mojego ucha i chociaż na fortepianie grać nie umiem, nauczyłam się nie najgorzej śpiewać, co stało się punktem wyjścia do zawarcia znajomości z Panem Sz.

Teraz musiałabym przejść do krótkiej charakterystyki sposobów uzdrowiskowego leczenia schorzeń układu oddechowego, aby wyjaśnić w jaki sposób głośny śpiew potęguje zbawcze skutki zabiegów inhalacyjnych zażywanych w niewielkich dwuosobowych kabinach wypełnionych ozdrowieńczymi oparami. W jednej z takich kabin przyszło mi zażywać inhalacji z pewnym nieznajomym starszym panem, który w tym samym czasie zgłosił się na zabieg, i któremu po zajęciu miejsc w malutkim pomieszczeniu oznajmiłam krótko: - Nie wiem jak pan, ale ja, jeśli pan pozwoli, będę śpiewać! - Pan nie wyraził żadnych zastrzeżeń, natomiast po kilku piosenkach wyznał mi miłość. Trochę przesadziłam z tą miłością, ale Pan Sz. od wielu lat - jak sądzę - już nieżyjący, nie będzie prostował tego sformułowania.

Jeśli nawet nie była to miłość, to na pewno mieliśmy do czynienia z rodzajem oczarowania spokojną siłą głosu i jego kojącą słodyczą oraz samym repertuarem, w którym znalazły się tradycyjne piosenki harcerskie, ludowe przyśpiewki, pieśni religijne, kilka szlagierów w kilku językach, a wśród nich przebój tamtych dni: „Dałeś dupy, generale, dałeś dupy, jeden rozkaz twój narodu nie utrupi; policzone dni są WRONY, krótka jej żywota nić, miast szlagieru wyszedł z tego wielki pic.”

Tutaj musiałabym opisać naleganie Pana Sz., żebyśmy mogli jeszcze się spotkać. Musiałabym też wspomnieć, że kiedy spotkał się ze zdecydowaną odmową z mojej strony, wręczył mi swoją wizytówkę z zaproszeniem do odwiedzenia go w jego mieście, jeśli kiedykolwiek będę w tamtych stronach. Należałoby w notce, której nie napiszę, wspomnieć dlaczego zatrzymałam tamtą wizytówkę, ale i tak pewnie nie napisałabym tego, ponieważ na dobrą sprawę nie wiem, dlaczego jej nie wyrzuciłam.

Dalej trzeba byłoby opisać rzeczywistość peerelu oraz wszechobecny deficyt wszystkiego, żeby wyjaśnić, czemu po dwóch lub trzech latach od spotkania w sanatorium do tamtej wizytówki jednak sięgnęłam. W związku z wyjazdem, który dla środowiska inteligencji katolickiej w moim mieście organizowałam do miasta Pana Sz., zdecydowałam się zwrócić do niego z prośbą o pomoc w zarezerwowaniu niedrogich a dobrych miejsc noclegowych oraz takich samych posiłków, oraz – co najważniejsze – będących również w deficycie - biletów wstępu do nowo otwartej atrakcji turystycznej, która była głównym celem naszej patriotycznej pielgrzymki.

Pan Sz. spisał się na medal. Nie dość, że załatwił wszystko, o co prosiłam, to dodatkowo zaproponował swoje usługi jako kwalifikowany przewodnik po swoim pięknym mieście. Poinformował nas o tym, kiedy późnym wieczorem w zarezerwowanym hotelu osobiście powitał przybyły z drogi autokar z katolickimi pielgrzymami. Starszy dystyngowany pan zrobił bardzo dobre wrażenie na moich koleżankach i kolegach. Kiedy całą grupą zaczęliśmy żegnać się z nim przed spoczynkiem i umawiać na ranek dnia następnego, dziękując za to, co dla nas dotychczas zrobił, Pan Sz. wobec całej grupy zwrócił się do mnie: - Dobrze, dobrze, ale pani nocuje u mnie. - Nastąpiła pewna konsternacja, którą przerwał mój bliski katolicki współpracownik, szepcząc mi do ucha: - Musisz się poświęcić!

W tym miejscu w notce, o której napisaniu kiedyś myślałam, mogłabym rozwinąć bliską mi filozofię ofiary i poświęcenia, w duchu której posłusznie udałam się do willi mojego samotnie mieszkającego znajomego. Mogłabym ponadto w zamierzonej notce wspomnieć o różnych innych zdarzeniach ze swego życia, wiążących się w ten czy inny sposób z muzyką, a ze śpiewem w szczególności. Mogłabym w ogóle napisać jeszcze sporo innych opowiastek z mojego życia, ale czuję, że nadszedł kres ich snucia.

Opowiastkę prawie ostatnią

dedykuję

Nieznanemu Czytelnikowi,

który nigdy nie pozostawił śladu bytności na moim blogu

Obrazki na wystawę. Wszystkie stworzenia

2011-10-23T14:29:00.000-07:00

Alicja nie lubi niektórych stworzeń nielubianych przez niektórych ludzi. Nie wie dlaczego takie pająki i takie ćmy budzą w niej obrzydzenie. Czasami zastanawia się, co takiego jest w takich myszach i takich szczurach, że wolałaby nie spotykać ich oko w oko. Może to rodzaj drażniącej płochliwości, z którą uciekają od człowieka. Uciekające pająki zbyt nerwowo przebierają zbyt licznymi odnóżami, a oszalałe ćmy niezdarnie rozbijają pyłkowate ciała o napotkane przedmioty. Myszy i szczury chowając się przylegają całym szarym ciałem do ciemnych szczelin, do niewidocznych zakamarków podążają również spłoszone pająki. Tłuste kosmate muchy, na które polują, również nie budzą szczególnej sympatii Alicji, która pociesza się myślą, że taki święty Franciszek podobno much również nie cierpiał.

Alicji wydawało się, że już nigdy nie zobaczy pająków bardziej dużych i bardziej czarnych od tych, które zaczęły nie wiadomo skąd pojawiać się w jej nowym mieszkaniu w wieżowcu z wielkiej płyty, w którym zamieszkała na początku lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku. Przed wprowadzeniem się do pierwszego własnego mieszkania takie pająki widywała bardzo rzadko. Teraz, w swoim domu nie potrafiłaby takiego nieproszonego gościa zabić w zwykły sposób, a o zbliżeniu się do niego w celu złapania do słoika i wystawienia za okno nawet nie myślała. Z obrzydzeniem wciągała je więc do odkurzacza, uruchamiając to warkotliwe urządzenie nawet w środku nocy, jeśli właśnie o takiej porze któryś z dość licznych pająków zechciał się jej pokazać. Wraz z upływem czasu bardziej niż pająki zaczęło Alicji przeszkadzać jej własne wrogie nastawienie do nich, którego w żaden sposób nie potrafiła zmienić. Poprosiła więc Pana Boga, żeby przestał pokazywać jej te zwierzęta – niech sobie gdzieś tam żyją, ale ona nie chce ich widzieć, ponieważ nie chce w sobie doświadczać uczuć, które czarni intruzi w niej budzą. Jak poprosiła, tak się stało - pająki zniknęły z jej życia.

Dwadzieścia lat później, na progu nowego stulecia, wydaje się Alicji, że pewien znajomy klasztor [Być mniszką] stanie się jej drugim domem. Kiedy tylko staje się to możliwe, goni tam jak na skrzydłach aniołów z pierwszą po wielu latach wizytą. Oto widzimy wiejskie obejście, w podwórzu nieduży domek dla gości, a w nim przydzielony Alicji jeden z pokojów na piętrze. W pokoju jest łóżko, a na suficie nad łóżkiem zwarta i nieruchoma gromada dawno niewidzianych czarnych pająków. Pragnienie pozostania w tym miejscu jest tak silne, że Alicja postanawia z zaciśniętymi zębami przyjąć wszystko, co na nią tutaj przyjdzie. Kiedy jednak dowie się, że pająki w pokojach gościnnych są wynikiem miłości do nich ze strony siostry opiekującej się gośćmi, Alicja nie omieszka zwrócić jej uwagę, że w porządku miłości miłość do człowieka stoi wyżej od miłości do zwierzęcia. Pająki z pokojów na piętrze niebawem znikną, ale w ich miejsce pojawiają się pająki nowe, olbrzymie jak dłoń, czarne i włochate, które przywędrowawszy z wiejskiego otoczenia do parterowych części zabudowań, obsiadają ściany klasztornych korytarzy.

Alicja mieszka teraz w innym budynku, w pokoju na parterze, w samym centrum zdarzeń, z którego dobrze widać życie klasztoru toczące się w przestrzeni poza-klauzurowej. Wchodząc i wychodząc z pokoju Alicja zamyka szczelnie drzwi na korytarz, chroniąc w ten sposób pokój przed inwazją wielkich jak dłoń pająków. Otwarte na oścież okno każdego dnia szczelnie przysłania bialutką firanką, chroniąc pokój przed inwazją much za dnia oraz komarów i ciem w nocy. Kiedy pewnego dnia wraca do siebie po modlitwach porannych i porannym posiłku, nie może pojąć, w jaki sposób do wnętrza jej pokoju przedostały się dziesiątki wielkich much, czarnych i ciężkich, które ociężale wędrują po ścianach i podłodze, kierując się w stronę okna. Wkrótce białą firankę pokrywa chmara czarnych nieruchomych stworzeń.

Przegonienie intruzów nie wchodzi w rachubę, gdyż muchy te wydają się być niezdolne do lotu. Wydaje się, że nawet chodzenie sprawia im trudność. Zabijanie intruzów również nie wchodzi w rachubę, bowiem po pierwszej próbie okazuje się, że uderzone rozpryskują się krwawo na boki, zostawiając na powierzchni ściany lub podłogi wielką czerwoną plamę. Alicja owija więc firanką muchy nieruchomo na niej usadowione i strząsa je za okno. Robi tak pierwszego dnia, drugiego i każdego następnego, bowiem sytuacja powtarza się każdego kolejnego poranka. Po modlitwach porannych i porannym posiłku Alicja zastaje we wnętrzu pokoju dziesiątki ociężałych much zmierzających w kierunku białej firany. Muchy wydają się wychodzić spod drewnianej podłogi wszelkimi możliwymi szczelinami.

Alicja walczy z muchami samotnie, tak jak samotnie walczy z nieprawidłowościami, które zauważyła w funkcjonowaniu miejsca, w którym się znajduje. Z wolna udaje się jej ustalić, skąd pochodzą czarni intruzi, i skąd w jej pokoju bierze się przeraźliwy kwaśnawy fetor towarzyszący ich wizytom. Oto w klasztorze przeprowadza się akcję odszczurzania, a szczury wybrały sobie podziemne korytarze biegnące pod pomieszczeniem na parterze, w którym zamieszkała Alicja, na dokonanie szczurzego żywota. W ciągu kilku dni truchła szczurów napoiły osiemset lub więcej much, które przemaszerowały przed oczyma Alicji, zanim na dobre pożegnała się z tym miejscem.

Obrazki na wystawę. Niskie poziomy

2011-10-23T14:28:00.001-07:00

Trzydzieści lat temu:

Alicję męczą niskie poziomy. Z wiekiem niektóre z nich zaczną niebezpiecznie podnosić się, ale teraz jest jeszcze młoda i wiedzie życie wybitnie nizinne, żeby nie powiedzieć depresyjne, przepełnione napadami senności, zaburzeń świadomości, zachwiań równowagi. Takie są objawy niskich poziomów ciśnienia krwi oraz niskiej w niej zawartości tego czy owego.

Alicja ma mieszkanie, a w nim łazienkę z obskurnymi rurkami oblepionymi zaschniętym cementem zamalowanym podłą olejną farbą. Cała łazienka na poziomie lamperii opleciona jest podwójną nitką takich właśnie rurek, których nie da się doczyścić, a które można jedynie zasłonić. Można byłoby pomyśleć o ich wymianie, ale w peerelu lat osiemdziesiątych o rurkę niełatwo. Ktoś naszej bohaterce poleca więc stolarza dysponującego deseczkami, o które w peerelu lat osiemdziesiątych również nie jest łatwo. Stolarz – złota rączka – może sprytnie takie rurki obudować półeczkami.

Alicja umawia się z nieznajomym stolarzem na dokonanie odpowiednich pomiarów w samo południe w pewną niedzielę. W tamtą niedzielę i w tamto południe ogarnia ją jednak niespodziewanie nizinna słabość tak wielka, że czuje się, jakby dopadł ją nie jeden, ale wszystkie niskie poziomy na raz. Pamięta, że o godzinie dwunastej ma być w domu, bo ktoś ma przyjść w ważnej sprawie, ale kto i w jakiej sprawie, tego już nie może sobie przypomnieć.

Dzwoni dzwonek u drzwi. Alicja mobilizuje siły, aby drzwi otworzyć i załatwić cokolwiek takiego o tej porze miała do załatwienia. Mężczyzna stojący w drzwiach wydaje się skądś znajomy: po pięćdziesiątce, tłusty i bezbarwny. Nie przypomina sobie, żeby miała takiego wujka, nie przypomina sobie, żeby w mieście, w którym mieszka mieszkał jakikolwiek wujek, ale kto inny może to być, w niedzielne południe, jak nie wujek. Podaje mu na powitanie rękę, do której ucałowania głęboko się schylając stolarz automatycznie zbliża swoją twarz do jej twarzy. - Tak, to na pewno wujek! - z głębi nieświadomości myśl przedziera się na peryferie świadomego myślenia. Alicja z rozmachem całuje stolarza w jeden policzek i drugi: - Cmok! Cmok!

Dziesięć lat później:

Oblepione rurki straszyły do końca epoki peerelu, a potem Alicja wyprowadziła się z blokowiska. Podczas pamiętnej wizyty stolarz wziął wymiary, ale potem zapowiedział, że półki nie zrobi, przyczyn swojej decyzji nie podając. No cóż, Alicja nie potrafiła jasno i prosto wyjaśnić stolarzowi sytuacji, tylko nieprzytomnie przebąkiwała coś o tym, ze czasami ma takie dni. Kiedy więc innym razem znalazła się na podobnie niskim poziomie, nauczona doświadczeniem, postanowiła być szczera, czyli na szczerość postawić.

Ten inny raz dzieje się w piętnastej godzinie dnia. Miasto z wolna wypełniają zabiegani mieszkańcy wracający w pośpiechu z pracy do domów. Alicja natomiast – na przekór miastu - z wolna do pracy się udaje. Z wolna, gdyż ogarnia ją – z dala od domu - znajoma senność, chwytając w potrzask niemożności. Do rozpoczęcia popołudniowych zajęć pozostała jeszcze godzina, a ona nie może już ani iść, ani siedzieć. Ona teraz musi – spać. Może jednak – na szczęście – jeszcze myśleć. Wie, że do własnego domu daleko, a w pobliskich zaprzyjaźnionych domach pewnie nie ma jeszcze powracających z pracy gospodarzy. Mogłaby przespać się w miejscu pracy, do którego zdąża, ale tam trwa właśnie wielkie sprzątnie przed popołudniową zmianą.

Rozważywszy wszystkie możliwe i niemożliwe możliwości Alicja kieruje kroki do pobliskiej publicznej biblioteki mieszczącej się w okazałej średniowiecznej sakralnej budowli. Na drugim piętrze znajduje znajomą czytelnię, i od progu stawia sprawę jasno. - Przyszłam się przespać! - informuje dyżurną bibliotekarkę, wyjaśniając fenomen nękających ją niskich poziomów. Wkrótce cztery krzesełka ustawione obok siebie za ostatnim rzędem bibliotecznych stolików zapewniają komfortowe leżenie. Alicja spokojnie zasypia.

Następne dziesięć lat później:

Tamtego popołudnia przed dziesięciu laty zamiast do biblioteki mogła pójść przespać się do hotelu. Alicja rozważała wtedy taką możliwość, ale ostatecznie uznała, że mniejsze zdziwienie wzbudzi kobieta śpiąca smacznie w bibliotece, niż ta sama kobieta wynajmująca samotnie pokój w hotelu na godziny. Kiedy więc ponownie w przyszłości dopadną ją niskie poziomy, nie będzie przejmowała się tym, czy sceneria pasuje do podejmowanych działań.

Tym razem widzimy ją przed południem w dentystycznym gabinecie. Właśnie na specjalistycznym fotelu leży ze stopami wywindowanymi do sufitu, a głową opuszczoną ku podłodze. Dentystka, która przed chwilą umieściła Alicję w takiej pozycji, przypatruje się jej uważnie. Nie wie co dalej robić z pacjentką, która po znieczulającym zastrzyku oznajmiła, że zaczyna się czuć bardzo dziwnie, ale która na przypadek utraty przytomności nie wygląda.

Widząc niezdecydowanie dentystki Alicja bierze sprawy w swoje ręce i prosi o wezwanie pogotowia ratunkowego, które wkrótce przewozi ją do izby przyjęć miejscowego szpitala. Po wykonaniu rutynowych badań dyżurny lekarz stwierdza zaburzenie świadomości. Długie minuty przechodzą w godziny, ale nikt siedzącej posłusznie na krzesełku w zatłoczonym ambulatorium osłabionej kobiety ani nie kieruje na oddział szpitalny, ani nie odwozi do domu, ani do tego domu nie odsyła.

Alicja ponownie bierze sprawy w swoje ręce. Dzwoni do znajomego, który po kolejnych długich minutach przywozi jej to, o co prosiła. Wtedy wśród tłumu pacjentów otrzymujących właśnie zastrzyki, wśród pacjentów podłączonych do aparatów diagnostycznych, wśród pacjentów wzmacnianych kroplówkami, wśród pacjentów badanych przez zmieniających się lekarzy, siedząc grzecznie na swoim krzesełku Alicja spokojnie otwiera wielki słoik z rosołem i systematycznie słoik z rosołu opróżnia. Następnie ze styropianowego pojemnika zajada z rozmachem karkówkę duszoną w cebuli, ziemniaki, buraczki.

Lekarze i pielęgniarki patrzą na nią rutynowo, jak na każdego innego pacjenta, tak jakby sprawdzali, czy zażyła podane lekarstwa. Po zakończonej konsumpcji pacjentka izby przyjęć przez nikogo nie niepokojona oddaje się spokojnej czynności trawienia. Potem wstaje, po-obiadowe opakowania wyrzuca do kosza i żegna obecnych. - Dlaczego pani od razu nie powiedziała, że ma cukrzycę? - rzuca za nią jedna z pielęgniarek. - Nie powiedziałam, ponieważ nie mam. To tylko te moje niskie poziomy.

A potem minie kolejna dekada i nadejdzie kolejna pora niskich poziomów. I będzie lasek za szeroką rzeką, i ścieżka w górę, i ścieżka w dół. I niemłoda kobieta leżąca bez siły przy ścieżce w górę. I będzie czyjeś bardzo życzliwe ramię. I czarnoskóry lekarz oraz dwie pary ciepłych męskich dłoni. Ale o tym, co się wydarzy, i dlaczego Alicja tam będzie, i z kim tam będzie, być może dowiemy się od niej za czas jakiś. Za kolejną dekadę. Albo za dwie. A może nawet za trzy.

Obrazki na wystawę. Transformacja

2011-10-23T14:27:00.001-07:00

Święta Alicja przez ostatnie lata peerelu pobożnie nawiedzała wszelkie mijane po drodze katolickie świątynie. Szukała w nich tego, czego niedawno doświadczyć dane jej było w innej świątyni, we wnętrzu swej osoby. Swoim duchowym doświadczeniem dzieliła się z innymi, choćby przez apostolską aktywność w katolickiej organizacji w swoim mieście. Namiastki teologii żywej, która przyszła do niej z wysokości próbowała szukać również na niskości, w teologii określanej akademicką. Aż pewnego razu, u progu ustrojowej transformacji, dokonała radykalnego zwrotu życiowego i z całego serca swego, z całej duszy swojej i ze wszystkich sił swoich zajęła się biznesem.

Święta Alicjo, zmiłuj się!

Oto widzimy ją, gdy wchodzi do miejscowego oddziału narodowego banku. Wchodzi? - wpada z impetem, bo teraz tak tylko się porusza, próbując nadgonić stracone lata, kiedy żyła pozbawiona możliwości, jakie dla przedsiębiorczych stwarza wolny rynek gospodarczy. A więc wpada do sali operacyjnej, wpada w dostojeństwo marmurowych powierzchni, wpada w monumentalizm wysokich palm zdobiących kamienne wnętrze, wpada w uroczystą ciszę tego miejsca. Z wysokiego sklepienia żarówki w zdobnych żyrandolach rozświetlają podniosłą atmosferę narodowego sanktuarium. Oto po stronie lewej i po stronie prawej ciągną się rzędy okienek operacyjnych, niby boczne ołtarzyki świątyni, a na wprost majaczy w oddali marmurowo niklowo kryształowy ołtarz kasy bankowej. Przywykła przez lata duchowych poszukiwań do takiej podniosłości, z rozpędu przyklęka na progu i prawą rękę podnosi do czoła w znaku krzyża.

Święta Alicjo, zmiłuj się!

A teraz ją widzimy, gdy w górskiej miejscowości zwanej zimową stolicą kraju wsiada energicznie do autobusu wywożącego podróżnych na północ, ku terenom bardziej płaskim, umożliwiającym swobodną podróż koleją. Z impetem zajmuje miejsce tuż za kierowcą, w myślach nadal intensywnie przeżywając niedawno zakończone spotkanie biznesowe. Autobus rusza, natomiast Alicja przez moment pozostaje w bezruchu, głęboko zatopiona w myślach, podobnie jak siedząca obok przy oknie zakonnica w ciemnym habicie. W pewnej chwili obie, jak na komendę poruszają się w zgodnym rytmie. Zakonnica sięga do kieszeni i wyjmuje różaniec. Alicja sięga do torebki i wyjmuje kalkulator. Zakonnica oddaje się modlitwie, Alicja oddaje się kalkulacjom.

Święta Alicjo, zmiłuj się!

Teraz widzimy ją w otoczeniu więźniów, których zatrudniła do pracy na rzecz swojej firmy. Pracują za niewielkie pieniądze, ale pracują szybko i sprawnie. W międzyczasie Alicja odbiera kilka telefonów od klientów zniecierpliwionych opóźnieniem w realizacji zamówień. Korzystając z wakacyjnego pobytu w tych stronach, jeden z klientów zagląda do siedziby firmy osobiście, chcąc sprawdzić, czy to rzeczywista firma, czy firma określana mianem krzaka. Jeden z więźniów obserwuje Alicję uważniej od innych. Pod koniec dnia pracy przysuwa się bliżej: - Za dwa miesiące wychodzę na wolność. Jakby szukała pani wspólnika, to ja się piszę.

Święta Alicjo, zmiłuj się!

Powyższe szkice stanowią mały prequel do moich wcześniejszych wynurzeń: Piękne bankructwo

Nigdy nie byłem. Synteza (3/3)

2011-10-23T14:25:00.001-07:00

Tak więc Samiec Beta zawładnął zamierającym szkolnym forum, przenosząc do portalu Nasza-klasa polemiczne doświadczenie szlifowane na portalu o nazwie Onet. W kolejnych prowokacyjnych wątkach Beta epatował swoją żydowskością, pisał o poczuciu życiowego niespełnienia, dawał wyraz swoim frustracjom, odniesienia religijne przeplatał niewybrednymi kawałami, albo niezrażony milczeniem pozostałych uczestników internetowego forum snuł samotnie swoje niespójne pseudofilozoficzne wynurzenia, mieszając na przemian postulaty bezwzględnej sprawiedliwości z postulatami bezwzględnej skuteczności. Od czasu do czasu zamieszczał prowokacyjne zdjęcia, jak to ukazujące go prawie nagiego. Omega była skłonna tolerować zachowania Bety, gdyż podtrzymywały przy życiu szkolne forum, gdzie - w miejscu największej aktywności dawnych uczniów - trzeba było wkrótce rozpocząć przygotowania do planowanego szkolnego zjazdu.

CELNE STRZAŁY

Po roku internetowego królowania Samca Beta jego klasowa koleżanka ponownie przypomniała wszystkim, że nadszedł czas, kiedy zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami należałoby pomyśleć o zorganizowaniu pierwszego zjazdu uczniów, nauczycieli, przedstawicieli rodziców oraz pracowników obsługi związanych z ich dawną szkołą. Ponieważ nikt nie podejmował tematu, Omega oświadczyła, że bierze ten obowiązek na siebie i zwołała pierwsze zebranie komitetu organizacyjnego, do którego zaprosiła wszystkich aktywnych uczestników internetowych wspomnień, którzy zamieszkiwali w mieście ich dzieciństwa. Przyjęty klucz w oczywisty sposób obejmował najbardziej aktywnego szkolnego malkontenta: - Zacznijmy wreszcie te przygotowania – Omega napisała na forum – bo Beta nam tu całkiem sfiksuje. - Przewidując kłopoty z Samcem Beta, świadomie zaczęła używać w stosunku do niego raczej niezwykłego w jej ustach mocnego języka.

Omega ostatecznie usadziła Betę dwoma celnie wymierzonymi słowami, których z jej strony nie spodziewał się: olewam i upierdliwy. Po pierwszym zebraniu komitetu organizacyjnego, do którego przyjął zaproszenie, Samiec Beta na internetowym forum podważył organizacyjne i programowe założenia dotyczące zjazdu, przedstawione przez Omegę na zebraniu i przez zebranie przyjęte. Uczynił to bez konsultacji z Omegą, której kandydatura na koordynatora przygotowań do zjazdu została wcześniej jednogłośnie zaakceptowana przez zebranych. Beta samowolnie wezwał dotychczas milczących wirtualnych obserwatorów do zgłaszania swoich propozycji, wyznaczając na to dziesięciodniowy termin. Omega na milczącym forum milcząco czekała na rozwój wypadków.

Wobec braku głosów ze strony aktywnych uczestników tego forum (prawie wszyscy weszli do komitetu organizacyjnego) oraz ze strony jego tradycyjnie biernych obserwatorów Samiec Beta już po pierwszym dniu zaczął narzekać na niewielkie zainteresowanie zjazdem, a na apel o więcej optymizmu, odpowiedział z przekąsem, że optymizmem wprost tryska, dodając: - Nic się przecież nie stanie jak przy małej frekwencji wynajmiemy kilkunastu klakierów. - Wtedy właśnie usłyszał pierwsze mocne słowo skierowane do siebie. Omega napisała krótko: - Olewam twój optymizm. - Ktoś zauważył: - Chyba w końcu naprawdę cię wkurzył? - Omega nie pozostawiła wątpliwości: - To kwestia priorytetów. Kiedy nie mieliśmy nic lepszego do robienia, mogłam tolerować pokrakiwania odwiecznego malkontenta. Teraz mamy do wykonania konkretne zadanie i żarty się skończyły. Beta jest upierdliwy i sam o tym wie. A ja nie zamierzam tracić energii na cackanie się z jego upierdliwością.

USZCZYPLIWOŚCI

Samiec Beta bez słowa zamilkł - na jakiś czas. Również bez słowa przestał – tym razem na dobre - przychodzić na cotygodniowe spotkania organizatorów zjazdu. Wszyscy pamiętali o nieobecnym koledze, ale nikt nie próbował przekonywać go do powrotu. Atmosfera spotkań była wyśmienita, podział obowiązków w ramach komitetu przejrzysty, a prace posuwały się szybko do przodu. Czasu było niewiele: cztery miesiące, w tym dwa wakacyjne. Wszystkie dyskusje odbywały się poza internetem, natomiast na internetowym forum Omega zamieszczała jedynie krótkie komunikaty o postępie prac.

Kiedy po jednym z zebrań nie pojawił się zwyczajowy komunikat, Samiec Beta, pewnie przekonany, że komitet się rozpadł, nie wytrzymał i napisał: - Proszę przyjąć moje najszczersze kondolencje! - dodając - Jak zwykle forum milczy, a ja i tak piszę swoje. - Omega poprosiła go, żeby „swoje” pisał gdzie indziej i żeby nie zaśmiecał wątków służących podawaniu informacji organizacyjnych. Natomiast po kolejnym spotkaniu komitetu zamieściła na forum - bez słowa komentarza - zaktualizowany wykaz organizatorów zjazdu, z którego definitywnie zniknął Samiec Beta.

Internetowe uszczypliwości ze strony Samca Beta wobec Omegi trwały nadal, przybierając nawet na sile. Robił bowiem wszystko, żeby podważyć jej działania i zakłócić komunikowanie stanu przygotowań do zjazdu. Każdą informację zamieszczoną przez organizatorów przykrywał swoim, jak zawsze prowokacyjnym, wpisem. Omega świadomie od czasu do czasu wchodziła w ostre internetowe spięcia prowokowane przez Betę. Celowo podtrzymywała jego niechęć do siebie i całą jego uwagę skupiała na swojej osobie, żeby w ten sposób trzymać Samca Betę jak najdalej od spraw bezpośrednio związanych z organizacją zjazdu oraz od wpływu na realne decyzje. Robiła to również dlatego, że nie chciała utracić bezpośredniego kontaktu ze swoim niesfornym klasowym kolegą, jednym z najaktywniejszych współtwórców internetowego forum. Wychodziła z założenia, że gorący konflikt był lepszy od zimnej obojętności. Cierpiała na tym atmosfera przygotowań do zjazdu, ale Omega wierzyła, że merytoryczna rzeczowość i organizacyjna kompetencja przezwyciężą chwilowe zamieszanie.

KONFRONTACJA

Najdalej posuniętą złośliwością Bety wobec Omegi było nazwanie jej podstarzałą diwą. W ten sposób boleśnie zraniony Samiec Beta próbował odwrócić sens słów, które do niego samego skierował Samiec Alfa, próbując przywołać do porządku dawnego klasowego kolegę starającego się teraz za wszelką cenę i na wszelkie sposoby zwracać na siebie uwagę. Alfa napisał: - Wyluzuj. Beta, wyluzuj się, podstarzałe diwy są tylko żałosne.

Po długich tygodniach milczenia Samiec Alfa wrócił wtedy na forum, żeby zwracając się bezpośrednio do Samca Beta spróbować wytłumaczyć mu niewłaściwość jego zachowania. Rzeczowo przypomniał mu, że to nie jest forum prywatne, i że nie wszyscy muszą być zainteresowani ekshibicjonistycznymi popisami Bety. Stanął również zdecydowanie w obronie Omegi, podkreślając autorytet, którym zawsze cieszyła się, i którego podważanie było nie na miejscu.

Obecność Samca Alfa stanowiła również milczące wsparcie dla Ety, która nie kryła się z sympatią dla chłopca, w którym kiedyś podkochiwały się prawie wszystkie dziewczynki. Teraz, po latach, mogła wreszcie zbliżyć się do niego. To ona go odszukała i sprowadziła na popularny portal, to ona podtrzymywała z nim prywatny kontakt, stając się z wolna jego pełnomocnikiem do spraw szkolnych, przez co dla Samca Beta stała się obiektem umoralniających uwag, którymi uparcie przywoływał publicznie do porządku zamężną koleżankę, zakochaną - jak sądził - w Alfie i dążącą do spełnienia szkolnej miłości.

Jednak on sam również uległ czarowi dawnego kolegi, gdy ten wreszcie zauważył go i zwrócił się do niego osobiście. Krytyczne uwagi Alfy nie były istotne, ważne było, że oto sam Alfa poświęca Becie uwagę. W każdym zdaniu Bety wyczuwało się wibrującą radość z tego bliskiego kontaktu, której szczytowym wyrazem była krótka myśl, jakby wiersz, skierowany do Samca Alfa, który nie raz wspominał na forum o swoich egzotycznych podróżach po świecie, również o najbliższej. Samiec Beta pisał, że oto obaj wyruszają w podróż: Alfa poprzez świat, a Beta w głąb siebie. Pytanie, które kończyło ten krótki, nabrzmiały namiętnością wiersz, brzmiało jak wyznanie miłości: Beta chciał wiedzieć, czy te drogi kiedyś się przetną, a oni dwaj czy kiedyś wreszcie się spotkają. Na swoje pytanie nie uzyskał jednak odpowiedzi, gdyż powiedziawszy co miał do powiedzenia Samiec Alfa ponownie zniknął ze szkolnego forum.

KU PAMIĘCI

Pierwszy szkolny zjazd tamtej małej, zapomnianej szkółki odbył się zgodnie z planem. Był jednocześnie bardzo uroczysty i bardzo swojski. Tydzień wcześniej Omega zamieściła na szkolnym forum szczegółowe podsumowanie czteromiesięcznych przygotowań, w tym dokładne wyjaśnienie podłoża konfliktu między nią a Samcem Beta, z którym ten ostatni zasadniczo się zgodził. Omega przeprosiła Betę za wszelkie przykrości, które z jej powodu mógł odczuć i poprosiła kolegę z dawnych lat, żeby wpisał się na listę uczestników.

Podczas zjazdu Omega oddała sprawiedliwość Becie, dziękując mu za ciekawe pomysły uczczenia miejsca po ich dawnej szkole. Szczególnie zależało jej na nagłośnieniu pomysłu najdalej idącego, z którym Beta podzielił się na samym początku ich internetowych spotkań po latach. Na małym skwerku, który powstał na miejscu ich małej szkoły mogłaby powstać artystyczna instalacja upamiętniająca wszystkie dzieci tego miasta. Oto na ścieżkach i na trawnikach widzimy odlane z metalu postaci małych uczniów, którzy wybiegli właśnie ze szkoły i w radosnych podskokach rozbiegają się w różne strony. Komuś z pleców spadł na ziemię tornister, z tornistra wysypały się książki, a spomiędzy nich wypadło na ziemię – serce.

Czy taki pomnik małych mieszkańców tego miasta kiedykolwiek powstanie, trudno powiedzieć. Na razie nikt nie podejmuje żadnych kroków w tym kierunku. Omega wie, jak można byłoby ten pomysł zrealizować, ale nie ma do niego ani serca, ani zdrowia. W tej chwili spoczywa na niej moralny obowiązek doprowadzenia do końca pracę nad monografią szkoły rozpoczętą przez jednego z młodszych kolegów, długoletniego radnego miejskiego, dzięki którego zaangażowaniu udało się uzyskać od władz miasta daleko idącą pomoc w organizacji zjazdu, a który po zjeździe i wygranych kolejnych samorządowych wyborach wycofał się z pracy na rzecz utrwalania pamięci po dawnej szkole.

EPILOG

Szkolne forum w Naszej-klasie ucichło. Oprócz wspomnień o zjazdowym spotkaniu, które jego liczni uczestnicy zachowali w serdecznej pamięci, w pejzażu miasta pozostały tablice upamiętniające dawną szkołę. Powstały one z inicjatywy Samca Beta, chociaż on sam nie potrafił przeprowadzić realizacji własnych pomysłów. A więc jest tablica na małym skwereczku nad rzeką, dokąd przez kilkanaście lat każdego ranka z tornistrami na plecach podążała nieduża gromadka dzieci. I jest tablica na ścianie pamięci na miejscowym cmentarzu, gdzie można pomodlić się za tych, którzy już odeszli.

W internecie powstała strona poświęcona szkole, na której zgromadzono wiele wspomnieniowych materiałów oraz setki zdjęć - starych i nowych. Niedawno jedna z dawnych uczennic namalowała jasny i pogodny obraz z ich szkołą w roli głównej. Prezentacja obrazu odbyła się podczas corocznego niezobowiązującego zejścia się w restauracji sąsiadującej ze skwerkiem nad rzeką w dniu zakończenia roku szkolnego. Obraz oraz inne ważne pamiątki po ich szkole postanowiono przekazać do miejscowego muzeum. Być może akt ten uda się połączyć z uroczystą promocją powstającej monografii, której główny rozdział właśnie pisze inny kolega, historyk.

Samiec Alfa nie przyjechał na zjazd, ale jest w bliskim kontakcie z Etą, która na zjazd przyjechała, przywożąc cały transport pamiątkowych koszulek, których projekt z jej inicjatywy powstawał podczas zgodnej dyskusji na szkolnym forum. Eta z czasem zaprzyjaźniła Samca Alfa ze swoim mężem i ze swoim domem. Ostatnio Omega otrzymała od Ety i Alfy pozdrowienia ze wspólnego wypadu na wielki koncert wielkiej gwiazdy ich młodości. A jeszcze wcześniej, kiedy forum szkolne jeszcze żyło, Eta zamieściła serię zdjęć ze wspólnej z Samcem Alfa wyprawy w głąb afrykańskiego kontynentu. Na jednym z nich widać ich oboje w jakiejś afrykańskiej wioseczce, ubranych w koszulki z dużym i dumnym napisem: „Jestem z tej szkoły”. Samiec Beta natomiast zaprzestał komentowania prywatnego życia Ety, a Omegę podczas zjazdu w krótkiej prywatnej rozmowie przeprosił za sposób, w jaki się o niej wyrażał, tłumacząc, że nigdy tak o niej nie myślał, i że to przecież nie był on, tylko internet.

2009 - 2011

Dedykowane Publicyście

z myślą,

że nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło

;)

Nigdy nie byłem. Dezintegracja (2/3)

2011-10-23T14:23:00.001-07:00

O dawnych koleżankach i kolegach z podstawówki pewnie wiedział mniej, niż sugerowały niektóre jego wypowiedzi na portalu służącym szkolnym spotkaniom po latach. Samiec Beta pomimo służby w milicji prawdopodobnie nie miał dostępu do milicyjnych lub esbeckich akt, bowiem w przeciwnym razie nie byłby aż tak zaskoczony informacjami na temat klasowego kolegi, którego nazywamy tutaj Samcem Alfa. Gdyby Beta wcześniej wiedział to, co wiedziały Omega, Eta oraz kilka innych osób, pewnie nie wyznałby Alfie na szkolnym forum internetowym – ani w żadnym innym miejscu - swojej miłości. Podobnie, gdyby Samiec Beta znał zdecydowany charakter szkolnej koleżanki, w imię którego Omega zdolna była do twardej bezwzględności, pewnie powstrzymałby się od tych kilku słów wspomnień, którymi powitał ją po czterdziestu latach, pisząc, że Omega zawsze kojarzyła mu się z jakimś jasnym, nieosiągalnym ideałem.

WIZUALIZACJA

Omega - wraz z innymi uczestnikami internetowych pogawędek - entuzjastycznie podchwyciła pomysł stworzenia elektronicznej wizualizacji budyneczku ich nieistniejącej szkoły rzucony przez Samca Alfę, który jednak nie wykazywał zainteresowania osobistym zaangażowaniem się w praktyczną realizację projektu. Wsparcie w jego przeprowadzeniu zadeklarował jednak Samiec Beta, oznajmiając, że z pomocą syna może spróbować wykonać wizualizację ich dawnej szkoły.

Uczestnicy internetowych dyskusji zaczęli z pietyzmem liczyć w pamięci drzewka wokół boiska sadzone rękoma kolejnych powojennych roczników rozpoczynających naukę w malutkiej szkole nad rzeką. Sprzeczali się zajadle, czy były to lipy czy topole. Liczyli w pamięci okna w budynku szkolnym, odtwarzali wygląd korytarzy i klas. Niewielki rozmiar tamtej szkółki stanowił duże ułatwienie: było w niej zaledwie siedem lub osiem sal lekcyjnych, pokoik nauczycielski wykrojony z części korytarza na pierwszym piętrze, kancelaria pani kierowniczki na piętrze drugim, tamże biblioteka, w której po wprowadzeniu do programu podstawówek kolejnej - ósmej - klasy rozłożył się kątem gabinet lekarski, zwalniając w ten sposób dodatkowe pomieszczenie potrzebne do celów dydaktycznych.

Stary poniemiecki budynek ocalał wśród morza powojennych zgliszczy starówki, przez której rozległe rumowisko przynajmniej dziesięć kolejnych powojennych roczników maszerowało do szkoły. Wybudowany w połowie dziewiętnastego wieku, w połowie następnego stulecia groził zawaleniem, o czym regularnie przypominano uczniom, zabraniając im skakać, wychylać się przez okna, czy nawet opierać o ściany. Właściwie od samego początku szkoła w tym miejscu i w tej formie była skazana na śmierć. Rok po zakończeniu nauki przez klasę Alfy, Bety, Ety i Omegi zlikwidowano najlepszą w województwie podstawówkę, uczniów przeniesiono do zwykłych szkół podstawowych, budynek zrównano z ziemią, a na jego miejscu utworzono nad rzeką mały skwerek.

Większość uczniów, którzy czterdzieści lat później odnaleźli się w internecie, lubiła nazywać swoją szkołę elitarną: istniała samodzielnie, ponad podziałem miasta na szkolne rejony, uczyła w niej wyborowa przedwojenna kadra nauczycielska, nabór do niej odbywał się na specjalnych zasadach, a jej zadaniem było nie tylko nauczenie garsteczki uczniów podstaw wiedzy, ale również – podczas obserwowanych lekcji oraz podczas samodzielnych praktyk – pokazanie zastępom młodzieży przygotowującej się do zawodu nauczyciela, w jaki sposób należy uczyć.

CZEGO POSZUKUJEMY?

Projekt stworzenia wirtualnego modelu budynku szkoły nie został doprowadzony do końca. Syn Samca Beta wycofał się ze współpracy ze względu na - jak ten poinformował - zmianę planów życiowych. W tej sytuacji pomysłodawca projektu, Samiec Alfa, w prywatnej korespondencji rozważał pokrycie kosztów zlecenia prac profesjonalnej firmie, ale Omega, widząc co się dzieje, uznała sprawę za zamkniętą. Samiec Beta wśród ogólnych zachwytów przedstawił na szkolnym forum króciutki wzruszający filmik z ich szkołą w roli głównej, który powstał jako wstęp do zamierzonej szczegółowej wizualizacji.

Samiec Beta zapamiętał wiele szczegółów dotyczących dawnej szkoły, którymi chętnie się dzielił, ale nie wydawał się dzielić z innymi uczniami obecnymi na forum ciepłych uczuć w stosunku do niej. Przywoływał wspomnienia aktów niesprawiedliwości ze strony uczniów lub nauczycieli, których ofiarami były osoby słabsze lub mniej przebojowe, do których zaliczał samego siebie. Kiedy po roku fala wspomnień toczonych w internecie przygasła, Beta zaczął otwierać na forum szkolnym coraz bardziej kontrowersyjne wątki, zaczynając od tematu „Czego poszukujemy?”. Pisał, że odnaleźliśmy się po latach wyłącznie dzięki pomysłowi kilku informatyków z Wrocławia, którzy stworzyli ten portal. Stwierdzał, że reakcja dawnych uczniów na szansę powrotu do minionych lat jest poszukiwaniem czegoś, czego przez całe życie nam brakowało. Według niego to bliżej nieokreślone „coś” miało być brakującym elementem, który „pozwoli każdemu poprawić jakość swojego życia, przede wszystkim w rozumieniu psychicznym”.

Samiec Beta sugerował, że forum przygasło, ponieważ poszukiwane „coś” nie spełniło pokładanych w nim oczekiwań: „Zastanawiam się czy to coś nie mogło nabrać jakichś realnych kształtów, czy też nie potrafiliśmy tego wydobyć z siebie. Ten mój wątek jest próbą wyciągnięcia z nas wszystkich, czym jest to coś. Zapewne jest to próba w bardzo dużym stopniu skazana na niepowodzenie, bo wymagałaby obnażenia przez każdego swojego wnętrza. Zapewne jest to na forum publicznym bardzo trudne, a być może szkodliwe dla każdego z nas. Wraca tu motyw nieuniknionej samotności, którą musimy nosić z sobą od chwili urodzenia aż do śmierci.”

Po długiej i ciekawej wymianie zdań na tematy poruszone w tym wątku przez Samca Betę, na forum ponownie zapadła cisza. Omega od czasu do czasu pojawiała się głównie po to, żeby przypomnieć, że pamięta o postulowanej przez wszystkich organizacji pierwszego zjazdu szkolnego. Nikt jednak nie podejmował tego tematu, poza Betą, który powątpiewał, czy grupka aktywistów z internetowego forum poza przestrzenią wirtualną będzie miała innym cokolwiek ciekawego do zaproponowania. I cytował kolejnych poetów wyszukanych w internecie. Po Wisławie Szymborskiej („nasi ludzie nie umieją mówić ze sobą”) oraz Małgorzacie Hillar („miłość jest czekaniem”) przyszedł czas na Tetmajera: „Nie wierzę w nic, nie pragnę niczego na świecie, / Wstręt mam do wszystkich czynów, drwię z wszelkich zapałów: / Posągi moich marzeń strącam z piedestałów / I zdruzgotane rzucam w niepamięci śmiecie...”

DALSZE CYTATY

W nawiązaniu do wiersza o miłości będącej czekaniem Samiec Beta napisał, że czytając powyższy wiersz zobaczył, że „całe jego życie było wielką miłością, ciągłym czekaniem”. Na pytanie Omegi, dlaczego „było”, dlaczego czas przeszły, odpowiedział: „Przeszły, bo ciągle jednak mam malutką nadzieję, że się doczekam. Przeszedłem i obok Was. Dlatego teraz powróciłem do podstawówki aby być może przejść chociaż na skróty jeszcze tą zagubioną właściwą ścieżką. Myślę, że każdy z nas ma jakieś pokręcone swoje drogi i chyba jest tu właściwa odpowiedź na moje pytanie w tytule wątku.”

Następnie Samiec Beta zacytował jeszcze psalm 25 o ufności wśród niebezpieczeństw, potem zaczął pisać o okrucieństwie życia oraz o cierpieniu, po czym zalał forum kolejnymi smutnymi wierszami, a potem uraczył obecnych tekstem Marii Peszek „Pieprzę cię miasto” i narzekaniem, że wszyscy zamilkli. I znowu nastąpił wysyp melancholijnych wierszy w dużej ilości, przeplatanych przez innych uczestników forum kierowanymi do Bety prośbami o niezalewanie forum rozpaczą. Eta zacytowała słowa Goethego: "Każdego dnia trzeba posłuchać choćby krótkiej piosenki, przeczytać dobry wiersz, obejrzeć piękny obraz, a także, jeżeli to możliwe, powiedzieć parę rozsądnych słów”, dodając, że ostatni fragment zdania szczególnie poleca Samcowi Beta w jego drodze do destrukcji. Kiedy inna z uczestniczek zauważyła, że w cytowanej myśli należałoby położyć szczególny nacisk na słowo „rozsądnych”, Beta wyznał, że jemu akurat to „rozsądne” zbytnio nie pasuje, gdyż dość często z tym „rozsądnym” nie jest po drodze temu co sprawiedliwe i prawdziwe. Według niego postępować rozsądnie, to postępować tak, aby nasze działanie przyniosło zamierzone efekty, a na tej drodze nie ma jednak niczego, co wiązałoby się z moralnością czy uczciwością. - Omega zapamiętała te słowa.

2009 - 2011

Nigdy nie byłem. Sentymenty (1/3)

2011-10-23T14:21:00.001-07:00

- Nigdy nie byłem, nie tylko w szkole, samcem alfa, ani nie próbowałem zająć jego miejsca. Również nigdy nie dałem się jednak podporządkować samcowi alfa, ani samicy alfa. - Tak napisał na forum klasowym, gdy czterdzieści lat po ukończeniu szkoły podstawowej odnaleźliśmy się na znanym portalu. To mój kolega z podstawówki, o którym przedtem niewiele wiedziałam, a któremu w tej opowiastce nadam imię - Samiec Beta.

LISTA OBECNOŚCI

W naszej-klasie.pl zalogował się jako jeden z pierwszych. Początek dałam ja: założyłam konto naszej malutkiej szkółki, nieistniejącej już od lat, i otworzyłam listę obecności w mojej dawnej klasie. Wkrótce odnalazła mnie tam koleżanka z podstawówki i ogólniaka [Stalowe magnolie], która w tym samym czasie zaczęła szukać kontaktu z Samcem Alfa - jednym z przywódców klasowych.

Koleżance nadam imię Eta, bo na taką samą literę zaczyna się jedno z jej imion prawdziwych. Dla siebie zarezerwuję ostatnią literę greckiego alfabetu, bo przede wszystkim w przestrzeni między Alfą i Omegą rozegra się historia, której bohaterem będzie ten, o którym w szkole wiedzieliśmy tyle tylko, że jest.

Samiec Beta na liście obecności zalogował się jako trzeci, wkrótce dołączyły dwie kolejne koleżanki z Ety i Omegi dawnej paczki, oraz - przez Etę odnaleziony – Samiec Alfa. Potem wpisywać się będą dalsze osoby, świadkowie internetowej dramy.

Na forum dyskusyjnym w Naszej-klasie, które Eta otworzyła wątkiem „Nasza klasa poszukiwana”, Alfa zada mi pytanie, na które nie będę umiała odpowiedzieć: - Omega, jak to robiłaś, że wszyscy mieli do ciebie szacunek?... Zrewanżuję się podobnym pytaniem: - Alfa, a jak ty robiłeś, że tyle dziewczyn podkochiwało się w tobie?... - na które również nie uzyskam odpowiedzi.

Tak było w szkole podstawowej, tak było również w ogólniaku, gdzie Samiec Alfa miał opinię jednego z największych szkolnych amantów, a jego sława przekraczała mury naszej szkoły. Gdy patrzyłam wtedy na niego, miałam wrażenie, że działo się tak bez najmniejszego wysiłku z jego strony – wystarczało, że był. Być może z tym szacunkiem dla mnie – jeśli prawdą jest co mówi – było podobnie. Byłam – i to wystarczało.

RZUTCY, DOWCIPNI, ZGRANI

Po pierwszych emocjonalnych kontaktach, Samiec Alfa już tylko z doskoku wpadał na forum, swoją nieobecność tłumacząc trzema etatami, domowymi obowiązkami singla oraz powinnościami życia towarzyskiego. W tej sytuacji Samiec Beta stawał się filarem forum klasowego, a z czasem szkolnego również.

Mała elitarna szkółka, istniejąca jedynie przez około dwadzieścia powojennych lat, zgromadziła w internecie niewielką liczbę dawnych uczniów, dzieci tej szkoły, jak lubimy o sobie mówić. W gronie stu kilkunastu osób szóstka aktywistów z klasy Samca Beta, a w niej on sam, brylowała. Rocznik 1959-1967: rzutcy, dowcipni, zgrani. Inne klasy z zazdrością przypatrywały się naszym internetowym poczynaniom, z czasem kilka z tych osób dołączyło do szkolnej czołówki.

Forum tętniło życiem: spisaliśmy mnóstwo wspomnień i zgromadziliśmy mnóstwo zdjęć. Wymyśliliśmy też kilka sposobów upamiętnienia naszej szkoły: Samiec Alfa rzucił pomysł stworzenia wirtualnego modelu budynku szkoły, Samiec Beta proponował uczczenie miejsca po dawnej szkole, Omega zadeklarowała stworzenie strony internetowej szkole poświęconej. Wszyscy uważali, że trzeba zorganizować spotkanie – klasowe, szkolne – pierwsze po tylu latach i jak powiedział Samiec Alfa, być może ostatnie w tym życiu.

PRYWATNE ŚLEDZTWA

Kiedy Samiec Beta wpisał się na klasową listę obecności, nie był pewien, czy ktokolwiek będzie go pamiętał. Być może dlatego udawał, że sam niczego nie pamięta. Eta i Omega zapamiętały prawie wszystkich uczniów, którzy choćby przewinęli się przez ich klasę, a więc i jego.

Omega pamiętała twarz o semickich rysach, ale niewiele mogłaby o swoim koledze powiedzieć. Pamiętała jeszcze jego matkę i siostrę, i że mieszkali w domu z dużym ogrodem. Po skończeniu szkoły spotkała Samca Beta tylko raz: w latach osiemdziesiątych minęła na ulicy kapitana milicji, w którym bez trudu rozpoznała kolegę z podstawówki.

Gdy spotkali się w internecie, Beta napisał, że pracuje w firmie telekomunikacyjnej, i że musi codziennie pokonywać prawie osiemdziesiąt kilometrów w drodze do/z pracy. A kiedy po raz pierwszy rozmawiali twarzą w twarz, Omega spytała wprost o tamten mundur, za co Beta był jej bardzo wdzięczny.

Wyjaśnił, że pracował w pionie technicznym, a Omega na ten temat nie zadawała więcej pytań, choć niektóre wypowiedzi Samca Beta na temat różnych osób mogły świadczyć, że mógł mieć dostęp do milicyjnych akt. A może to tylko zwykła ciekawość kazała mu przeprowadzać małe prywatne śledztwa?

ZDJĘCIA Z UKRYCIA

Samiec Beta akcentował na forum swoje żydowskie pochodzenie, wspominał też o przykrościach, które z powodu pochodzenia spotykały go w szkole podstawowej, czego Omega zupełnie nie była świadoma. Przypomniał też, że należał do dołów klasowych, do tych niewidzialnych, którzy nie liczą się w życiu klasy.

Omega nie bardzo wiedziała, o co Samcowi Beta chodzi. Przecież ona też nie kolegowała się ze wszystkimi dziećmi w klasie. Klasowe sympatie tworzyły się spontanicznie, tak jak spontanicznie dziewczynki zakochiwały się w tym, a nie w innym chłopcu. Pamiętała jedynie Ipsylona, spokojnego i pogodnego chłopca o palcach wiecznie poplamionych atramentem, który miał opinię klasowego ciamajdy.

Omega czuła, że niewidzialny przyszedł tu, żeby wreszcie zostać zauważonym. I jeszcze po to, żeby skonfrontować się z Samcem Alfa jak równy z równym. Alfa i Beta przywitali się serdecznie, lecz bez wylewności. Samiec Alfa nie miał Samcowi Beta wiele do powiedzenia, a ten w jego obecności powściągał swoją zwykłą internetową rozmowność.

Jak okazało się, Beta pamiętał bardzo dużo z czasów szkolnych. Był chyba tym, który przechował w pamięci najwięcej szczegółów. Mówiąc o koleżankach i kolegach używał czasami urzędowej formy – imienia i nazwiska, bez żadnych zdrobnień, tak jakby miał je spisane na jakiejś liście. Przechował wiele pamiątek z okresu szkoły, w tym zdjęcia, o których istnieniu nie wiedzieliśmy, a które Beta robił nam ukradkiem.

2009-2011

Z nieba, w niebo

2011-10-23T14:19:00.000-07:00

Lubię otrzymywać świąteczne kartki, najbardziej takie składane, które można ładnie wyeksponować na półce nad kominkiem, którego co prawda nie mam, ale który z powodzeniem udaje mój zabytkowy zdobny piec. Wiem, że najważniejsza jest pamięć o bliskich w modlitwie, ale namacalne znaki pamięci, jakimi są sygnały życia zawarte w świątecznych kartkach z życzeniami, są również ważne, sympatyczne i miłe.

Kolorowe świąteczne życzenia ładnie ustawione na tle bladożółtego frontonu potężnego secesyjnego pieca ogrzewają świąteczne wnętrze nie mniej niż on sam. Odwiedzający moje mieszkanie w okresie świątecznym pewnie niekiedy podejrzewają mnie o wystawianie każdego roku tej samej dyżurnej kolekcji kartek, bo kto teraz trudziłby się wypisywaniem i wysyłaniem staromodnych życzeń, kiedy można sprawę załatwić hurtowo, zbiorczym mailem lub szybkim esemesem.

Moi liczni kuzyni oraz mniej liczni znajomi podejmują jednak jeszcze ten przedświąteczny trud, jedni w sposób bardziej mechaniczny, korzystając z kartek z gotowymi tekstami życzeń, inni w sposób nawet bardzo zindywidualizowany, komponując świąteczne karty własnego autorstwa. Moja wdzięczność wobec nich wszystkich jest tym większa, że ostatnimi czasy sama często zaniedbuję przedświąteczny obowiązek życzeniowy, starając się podczas świąt, lub nawet dużo po świętach, telefonicznie nadrobić zaległości w życzeniowej korespondencji.

W tym roku nie wysłałam żadnej z dużo wcześniej zakupionych kolorowo-złocistych kart z reprodukcjami klasycznych malarskich ujęć tematu Zmartwychwstania. Plastikowy pojemniczek z akcesoriami do świątecznej korespondencji przenosiłam jednak wytrwale przez prawie wszystkie tygodnie Wielkiego Postu z miejsca na miejsce, starając się ustawić go tak, żeby ustawicznie przypominał o zbliżających się świętach.

Częściowo choroba, a częściowo wrodzona skłonność do niespieszności, pokrzyżowały wcześniejsze chęci, które skończyły się na milczącym kontemplowaniu kartek z malarskimi wizjami Zmartwychwstałego. Jakoś tak się złożyło, że wszystkie przedstawiały Jezusa nie tyle zmartwychwstającego, co już w niebo wstępującego, co w rzeczywistości było i jest jednym aktem.

Rozmyślając nad tym wpadłam na pomysł, że na dobrą sprawę mam kolejne czterdzieści dni na wysyłanie kartek wielkanocnych, gdyż formalnie dopiero uroczystość Wniebowstąpienia kończy okres Wielkanocny. Ale oto nadeszło Wniebowstąpienie, a niewysłane kartki czekają posłusznie na następną Wielkanoc, ustawione karnie w szarym plastikowym pojemniku, obok zapasu kart Bożonarodzeniowych, do wysłania na pamiątkę Zniebazstąpienia, oraz obok różnych innych kart na wszelkie możliwe okazje.

W przeddzień zakończenia okresu szczególnego rozważania tajemnicy Wielkiej Nocy zdejmuję z półki nad kominkiem, którego co prawda nie mam, ale który z powodzeniem udaje mój zabytkowy zdobny piec, karty otrzymane w tym roku: zielone sady, ukwiecone łąki, kolorowe jajeczka, zajączki, kaczuszki, kurczaczki. Oto słodkie symbole budzącej się do życia przyrody, a wśród nich jedna rozkładana kartka z postacią Jezusa kołaczącego do zamkniętych drzwi.

O mojej matce. Szkice do portretu (2)

2011-10-23T14:14:00.000-07:00

IMIĘ

Jej matka i jej ciotka chciały, żeby ich wnuczkę nazwać Helenka lub Tereska. Odbierająca poród akuszerka zaproponowała czerwcową Martę lub Alicję. Wraz z mężem zdecydowali, że dadzą córce ostatnie z wymienionych imion. Gdy Maria poszła ustalać z księdzem sprawę chrztu, ten nie krył niezadowolenia: - Musieliście wybrać takie pogańskie imię? Jakiegoś uświęconego nie było? - Bez zastanowienia odparowała: - Proszę księdza, a skąd się biorą uświęcone imiona? Ktoś musiał je uświęcić, prawda? Może moja córka uświęci swoje? - Harda jesteś – odpowiedział duchowny i wpisał do rejestru: Alicja.

DOWODY

Wiele lat później, na prośbę mieszkającej w innej części kraju siostrzenicy zjawiła się w tej samej kancelarii parafialnej po odpis dawnego aktu bierzmowania dla przygotowującej się obecnie do zawarcia sakramentu małżeństwa krewnej. Ówczesny proboszcz, powszechnie znany z nieuprzejmości, niechętnie szukał wpisu w starych księgach parafialnych. Stojąc na drabinie, rzucił zniecierpliwiony: - Na pewno coś się pani poplątało, w którym roku było to bierzmowanie! Nie będę skakać jak małpa pod sufitem i szukać tych papierów! Niech pani najpierw dobrze sprawdzi rok, a potem przychodzi. - Maria proboszczowskie gderanie przerwała krótkim: - Nie mam żadnych dowodów, ale proszę mi uwierzyć, to był rok, który podałam. - Dlaczego mam wierzyć bez dowodu, bez jakiegoś potwierdzenia, że to było wtedy? W nic nie wierzymy bez udowodnienia! - W Boga wierzymy, proszę księdza. - odpowiedziała spokojnie. Zamilkł raptownie, a po chwili wymamrotał pod nosem, że jednak jakieś dowody na istnienie Boga są. Potem w milczeniu kontynuował poszukiwanie dokumentu.

KRASNOLUDKI

Kiedy córka była malutka, Maria często usuwała różne rzeczy poza zasięg małych rączek, chowając je za plecami i mówiąc: - Krasnoludki zabrały! - Któregoś razu córeczka powtórzyła taki sam manewr wobec niej: - Ludki blali! - oznajmiła chowając za plecami jakąś rzecz, którą matka chciała jej odebrać. Maria z uśmiechem uszanowała wybieg zastosowany przez córkę, ale sama od tego czasu bardziej uważała na słowa, które wypowiada wobec dziecka.

OKNO

Pewnego razu jej matka poskarżyła się na małą wnuczkę: - Marysiu – ze łzami w oczach zwróciła się do córki – Alicja mówi, że jak jej nie puszczę na dwór, to wyskoczy przez okno. Z pierwszego piętra! Przecież ona się zabije. - Tak mówi? - powiedziała Maria – Dobrze mamo, porozmawiam z nią. - Alicja, podobno chcesz wyskoczyć przez okno? - zagadnęła córkę. - Tak, bo babcia nie chce mnie puścić na dwór. - Wiesz, co zrobimy? - zwróciła się do córki - Ja cię sama wyrzucę. No, chodź, podejdź do okna! - Mamusia żartuje? - widząc matkę otwierającą zdecydowanie okno niepewnie spytała dziewczynka. - Ależ skąd! Czy wiesz, że samobójstwo to grzech? Zabijesz się i pójdziesz za to do piekła. I po co? A ja cię wyrzucę, potem pójdę do spowiedzi, i już nie będę musiała iść do piekła. No, chodź tutaj.

PRZEDNIOJĘZYKOWO

Kresowianka, mówiła z lekkim akcentem wschodnim, o charakterystycznym brzmieniu głoski „ł”, pilnując bacznie, aby córka urodzona z dala od Kresów, na Pomorzu, na ziemiach uzyskanych po wojnie w zamian za ziemie w wyniku wojny utracone, była wierna dawnemu dalekiemu kresowemu brzmieniu wspomnianej głoski. Kiedy dziecko wracało z dłuższych wakacyjnych wojaży, sprawdzała wymowę córki: - Co to za „Byuam na wakacjach”? Od kogo się tego nauczyłaś na tych wakacjach? Masz mówić „byłam”, a nie żadne komunistyczne „byuam”! Masz piękne kresowe „ł” - i tak mów!

HARCERSTWO

Kiedy córka była w czwartej klasie szkoły podstawowej, wraz z większością klasy zapisała się do nowo powstałej drużyny harcerskiej, która miała zogniskować aktywność dzieci spontanicznie organizujących się w klasie w tak zwane bandy. Po pewnym czasie poleciła córce wypisać się z tego komunistycznego - jak mówiła - harcerstwa. Czy powodem polecenia była rzeczywista krytyczna niechęć aktywnej uczestniczki przedwojennego ruchu harcerskiego do jego powojennej wersji, czy też może opinia o aktywności córki, której zlecono opiekę nad zastępem zuchowym. W rozmowie z kierowniczką szkoły usłyszała bowiem: - Kilka razy obserwowałam, jak pani córka prowadzi zbiórki zuchów, na przykład tutaj, na boisku. Wie pani, zamiast się zajmować tymi dziećmi, ona sama najlepiej się z nich wszystkich bawi.

ŁASKA MOSKWICINA

Grudzień roku tysiąc dziewięćset siedemdziesiątego był niespokojny w mieście, w którym mieszkała. Na ulice w antyreżimowym proteście wyszli ludzie. W odpowiedzi protestujących obywateli rozgoniła obywatelska milicja, a miasto zaczęły patrolować oddziały ludowego wojska. Idąc rano do pracy natknęła się na wojskową czatę. Skrzyżowanie ulic blokował wielki czołg, otoczony wianuszkiem żołnierzy. Przystanęła i wyraźnym głosem wyrecytowała w ich stronę:

Mam być wolny - tak! nie wiem, skąd przyszła nowina,
Lecz ja znam, co być wolnym z łaski Moskwicina.
Łotry zdejmą mi tylko z rąk i nóg kajdany,
Ale wtłoczą na duszę...

Skończywszy spokojnie ruszyła w stronę spółdzielni, w której wypracowywała ostatnie lata przed emeryturą.

STYPA

Obiad po śmierci męża nie obył się bez zatargu z jego rodziną. Starsze siostry Wojciecha próbowały w różnych okresach ich małżeństwa na różne sposoby kontrolować życie rodzinne brata. W czasie stypy jedna z sióstr najpierw zaczęła zarzucać Marii, że doprowadziła do jego śmierci, a gdy ta zaczęła wypraszać ją z domu, stwierdziła: - Ale noclegu na łóżku mojego brata chyba mi nie odmówisz. - Leże twojego brata jest teraz na cmentarzu. - Ostatecznie szwagierka przenocowała pod jej dachem, ale nie na łóżku zmarłego brata, na którym, jak się okazało, bała się jednak położyć.

PRZEKUPKA

Często w przeszłości nazywana przez córkę - z powodu niewyparzonego języka - przekupką, przeżyła cichą satysfakcję, gdy córka, która po zakończeniu studiów wróciła właśnie do rodzinnego domu, widząc oczywistą rację matki, stanęła po jej stronie podczas zatargu z przekupniem na miejscowym targowisku. - Jest pani za młoda, żeby zabierać głos! - sprzedawca zieleniny rzucił w stronę młodszej z kobiet. - A pan - za głupi. - odpowiedziała spokojnie córka, obracając się na pięcie. Stała się godną swojej matki.

WIZYTA

Na początku lat tysiąc dziewięćset osiemdziesiątych do drzwi jej mieszkania zapukał mężczyzna, który szukał często przebywającej tam Alicji. Ponieważ córka, która po wygranych wyborach do regionalnych władz Solidarności przeszła do pracy na związkowym etacie, wkrótce kończyła kolejny dzień pracy, Maria wpuściła do mieszkania nieznajomego. Kiedy po skończonej pracy córka tradycyjnie zaszła do mieszkającej w pobliżu matki, zastała czekającego obcego mężczyznę, który chciał od młodej nauczycielki pożyczyć potrzebne mu do egzaminu nagrania do nauki języka obcego. Córkę zaskoczył czekający na nią bukiecik kwiatków, bo wydawało jej się, że na ogół wyrazy wdzięczności okazuje się dopiero po uzyskaniu pomocy, ale nie widziała przeszkód, aby pożyczyć mężczyźnie trudno dostępne w tamtych czasach pomoce naukowe. Nie zaskoczyła jej natomiast tradycyjna rozmowność matki, która kończyła właśnie zabawianie nieznajomego długą opowieścią o swoim życiu, o pochodzeniu z rodziny carskiego oficera, o swojej nienawiści do komunizmu i komunistów, czy o swojej wojennej i powojennej działalności w Armii Krajowej. Córka poczuła lekki dyskomfort, kiedy matka na zakończenie opowieści bez ogródek powiedziała gościowi: - Może pan jest esbekiem i przyszedł na przeszpiegi, bo skąd mogę wiedzieć, kim pan jest, ale co chciałam opowiedzieć, to panu opowiedziałam. - Parę miesięcy później, pewnego grudniowego wieczoru, w pierwszym dniu stanu wojennego, ten sam mężczyzna ponownie zapukał do drzwi jej mieszkania, aby przewieźć przebywającą u niej córkę na przesłuchanie w wydziale służby bezpieczeństwa miejscowej komendy milicji.

BRACISZEK

Pewnego zwykłego dnia w połowie lat tysiąc dziewięćset osiemdziesiątych po porannej mszy przyprowadziła do domu spotkanego koło parafialnego kościoła obcego mężczyznę. Było w nim coś, co kazało jej pierwszej zagadnąć: - Pan jest księdzem, prawda? Czy ma pan jakiś kłopot? - Nieznajomy powiedział, że jest franciszkaninem, że przyjechał z południa kraju, że w pociągu został okradziony, i że nie wie, co robić. Powiedział, że nie ma przy sobie żadnych dokumentów, i że wolałby nie iść na miejscową plebanię. Zaprosiła więc nieznajomego do domu na śniadanie. Kiedy córka, która tego dnia niespodziewanie wcześniej skończyła lekcje, zajrzała do matki, rozmowa z nieznajomym przy śniadaniu trwała w najlepsze. W przerwach między opowieściami franciszkanin wyśpiewywał z zapałem religijne piosenki, a patrząc na zawieszoną na słomianej makatce kolekcję pamiątkowych solidarnościowych znaczków, opowiadał, jak to miał na wybrzeżu zarezerwować dla dzieci represjonowanych solidarnościowych działaczy ze swego regionu miejsca kolonijne, ale teraz, ograbiony nie tylko z habitu i dokumentów, ale również z wiezionych w tej samej torbie pieniędzy, nie będzie w stanie niczego załatwić. Maria poleciła córce pójść do banku i wypłacić niewielką sumę, którą trzymała na książeczce oszczędnościowej na czarną godzinę. Wdzięczny franciszkanin zapisał jej na kartce swoje nazwisko i adres, obiecując odesłać otrzymaną pożyczkę. Wspomniał również, że przydałyby mu się oprawki okularów, które leżały na małym stoliku pod ścianą. Maria, z natury trzeźwa, praktyczna i gospodarna, szerokim gestem wręczyła mu okulary, ale gdy wspomniał o zegarku, już nie zareagowała. Po około roku, kiedy żadna wiadomość od franciszkanina nie nadchodziła, córka postanowiła spróbować sprawdzić w książce telefonicznej podany adres. Już wcześniej wydało się zastanawiające, że niespodziewany gość matki jasno nie odpowiedział, do którego z licznych odłamów franciszkanizmu należy jako zakonnik. Ostatecznie okazało się, że w wymienionej miejscowości nie ma ani ulicy o nazwie Franciszkańska, ani zakonu, do którego nazwa nawiązywała.

POLITYKA

Posuwając się w latach, nastanie wolności na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku przeżywała ze świadomością coraz bardziej ograniczaną postępami starczego uwiądu. Z pomocą córki brała jeszcze jako wyborca udział w parlamentarnych i samorządowych wyborach pierwszych lat wolności, aż postępująca zapaść w nieświadomość uniemożliwiła jej jakiekolwiek uczestniczenie w życiu politycznym kraju. Niewiele już kojarzyła z otaczającego świata, kiedy pewnego razu na ekranie włączonego telewizora pojawiła się znana postać elektryka, który został prezydentem. Zaciekawiona córka rzuciła: - Czy mama poznaje, kto przemawia w telewizorze? - Maria pokręciła głową: - Nie wiem, kto to. - A czy głosowałaby mama na tego człowieka w wyborach? - Znowu przeczący ruch głowy: - Posłuchaj, jak on mówi. To bardzo mało inteligentny człowiek.

BOLSZEWICY

Jedna z krewnych zaofiarowała trzytygodniową opiekę pod swoim dachem nad starzejącą się ulubioną cioteczną babcią. Po paru dniach zadzwoniła do córki Marii przepraszając, że dłużej nie jest w stanie brać odpowiedzialności za kobietę wędrującą nocami po całym dwupiętrowym domu położonym w ślicznej cichej okolicy w samym sercu potężnego lasu. Każdej nocy przerażona nieznanym otoczeniem staruszka budziła bowiem domowników ostrzeżeniem: - Widziałam bolszewików za oknami! Trzeba uciekać!

AKT WOLI

Widząc, że matka coraz bardziej traci świadomość, córka uznała, że pożądane byłoby uzyskanie notarialnie potwierdzonego pełnomocnictwa do prowadzenia przez córkę najważniejszych spraw związanych ze wspólnym gospodarstwem domowym. Ze względu na niedołężność starej kobiety notariusz został poproszony o przyjście do domu. Maria w jakiś sposób świadoma powagi chwili zmobilizowała wszystkie swoje bardzo nikłe siły, aby sprawnie, przytomnie i pogodnie odpowiedzieć na szczegółowe pytania pani notariusz dotyczące tożsamości, świadomości sytuacji oraz precyzyjnego określenia zakresu pełnomocnictwa.

OSTATNI LIST

Za namową zaprzyjaźnionej opiekunki, która zajmowała się Marią podczas dłuższej nieobecności córki, całkowicie samodzielnie napisała do niej list. Widać w nim wysiłek włożony w opanowywanie drżenia ręki, żeby stawiane niezgrabne litery dało się odczytać. Widać też w nim precyzję zanikającej myśli: Kochana Alu! Ludzie są dobrzy. To znaczy – dobrze się mną opiekują. - I jeszcze zwyczajowy podpis - Twoja matka – z jakichś nieznanych powodów uzupełniony podpisem formalnym, żeby nie było wątpliwości, kto jest jego autorem: imię i nazwisko.

ODBICIE

Z czasem nie tylko przestała samodzielnie chodzić, ale również przestała mówić. Ogarnięta starczym otępieniem, nie reagowała w sposób emocjonalny ani na obecnych przy niej ludzi, ani na wydarzenia dziejące się wokół niej. Jednak kiedy pewnego razu przypadkiem dostrzegła swoje odbicie w lustrze, wychudłe ciało, zapadnięte bezzębne policzki, cień dawnej ładnej i żywiołowej Maryśki, jej nagle wyrazista twarz wykrzywiła się w wyrazie bezbrzeżnego obrzydzenia.

KOREKTA

Kiedy zmarła, córka, której nabożeństwo do świętych obcowania w tamtych latach w pewnych aspektach zamieniło się w rodzaj kultu zmarłych przodków, zaczęła swoje modlitwy kierować bardziej do zmarłej matki niż do Boga. Podczas jednej z takich modlitw w myślach córki dała się słyszeć bardzo wyraźna myśl pochodząca od matki: - Teraz jestem w Chrystusie. Kontaktuj się ze mną przez Chrystusa.

Oto bajka

2011-10-23T14:10:00.000-07:00

W pałacu znalazła się nieoczekiwanie, przeniesiona niespodziewanie do jego świetności wprost z piaszczystych pól i błotnistych bagien, wprost z rozległych równin i groźnych gór, w których i na których przez lata toczyła bitewne boje u boku doświadczonego wojownika. Rycerz ten był dla niej jak ojciec, a ona była dla niego jak dziecko. Zabrana od świata, szczelnie zamknięta w żelaznym pancerzu, u jego boku uczyła się wojaczki.

Zakuci w bitewne zbroje, w bojowym rynsztunku, zjeździli przez lata świat niemal cały, pojawiając się na rączych rumakach to tu, to tam, gdziekolwiek człowiekowi wyzwanie rzucała - Bestia. Wspólnymi siłami stawiali jej czoła, kiedy próbowała się panoszyć, kiedy chciała zawładać ludźmi, kiedy zaczynała szkody w świecie robić. Bestia – zraniona znikała, aby wkrótce pojawić się ponownie. A oni - zawsze gotowi, zawsze czujni, zawsze waleczni. Mistrz wojowania i jego przybrane dziecko, dziewczynka ukryta w żelazie – mały rycerzyk.

Pancerz sprawiedliwości, pas prawdy, obuwie gorliwości, hełm zbawienia, tarcza wiary oraz miecz Ducha – takim orężem walczyli. Bestię najbardziej raniły ciosy płynące z wnętrza walczącego i do wnętrza walczącego broniące jej dostępu. Wtedy rycząc oddalała się, aby niebawem znowu zaatakować - w innym miejscu i w inny sposób. W tej walce każda obroniona piędź ziemi, każdy zachowany przyczółek, każda umocniona placówka – pomniejszały jej panowanie, umniejszały jej znaczenie, ograniczały jej wpływy.

Dziecko dawno temu ukryte w zwykłym żelazie, teraz niespodziewanie i nieoczekiwanie przeniesione do niezwykłego pałacu, stoi oto zdumione na progu wielkiej złotej komnaty. Nagle zniknął gdzieś żelazny zbrojny pancerz, odkrywając przed światem kobietę, w którą przez tamte wszystkie lata niepostrzeżenie przemieniła się zakuta weń kiedyś mała dziewczynka. Długie rozpuszczone włosy spływają teraz faliście na proste siermiężne odzienie, które przez lata nosiła pod pancerzem. Stojąc tak na progu rozświetlonej sali czuje, jak bardzo jej strój odbiega od złocistych sukien dam wypełniających pałacową komnatę. Okrywające ją wyblakłe i przybrudzone grube płótna o wytartych skórzanych naszyciach nie pasują do złocistości tego miejsca.

Czystość i prostota, pokora i sprawiedliwość – z takich nitek utkane są szaty mężczyzn i kobiet obecnych w pałacowej sali. W ich strojach odbija się złocistość tego miejsca, jego subtelna elegancja, klasa i styl. Zatopieni w wymianie myśli prowadzonej bez słów, z uwagą skupioną na jednym punkcie w głębi sali, powoli rozstępują się, i oto stojąca w zgrzebnej szacie na progu spostrzega w przeciwległym końcu komnaty podwyższenie, a na nim – królewski tron.

Zasiadający w królewskiej szacie na tronie patrzy prosto w jej oczy tak, jakby poza nim i poza nią nikogo innego na świecie nie było, a ona poprzez ogrom dzielącej ich odległości widzi w pełnym miłości wzroku rozgwieżdżone niebo, pod którym nie raz przychodziło jej nocować u boku wiernego towarzysza, doświadczonego rycerza, który teraz gdzieś zniknął, i jeszcze widzi w tym wzroku bezmiar stepów, które pomiędzy zbrojnymi potyczkami nie raz konno przemierzała ze swym mistrzem, który był dla niej jak ojciec, i jeszcze widzi w królewskich oczach wszystkie stoczone bitwy, których kurzu nie zdążyła nawet zmyć z twarzy, i zastanawia się, skąd władca tej krainy tyle o niej wie.

Królewskie spojrzenie w cierpliwym oczekiwaniu łagodnie przytrzymuje jej spojrzenie przy swoim. Trwają więc tak, spojrzenie przy spojrzeniu, aż wreszcie zrozumie, aż wreszcie pojmie, że najbliższy towarzysz jej wszystkich życiowych potyczek i bojów jest w tej krainie - Królem! Nie wiedząc o tym, przez lata walczyła u jego boku o rozszerzenie jego królestwa. Ukryta zaś została w żelaznej zbroi, żeby Król swoje przybrane dziecko mógł pewnie przeprowadzić przez zasadzki, które na człowieka zastawia Bestia, i żeby swoją przybraną córkę mógł bezpiecznie przyprowadzić do bram swojego pałacu.

Nasza bajka zatrzyma się na progu królewskiej komnaty. Przybrana królewska córka odejdzie do pomieszczeń dla służby, gdyż w swoim zgrzebnym stroju tam będzie czuła się najlepiej. Była na dworze pewna zwykła kobieta, która miała być dla niej jak matka, pod której opieką towarzyszka królewskich bojów miała zostać przygotowana do przekroczenia progu złocistej komnaty. Okaże się jednak, że owa dama dała się oczarować złemu czarowi i nie może już się zajmować królewskimi dziećmi. Jest jednak na królewskim dworze również kobieta niezwykła, Królowa, która litościwie na zgrzebny strój nowo przybyłej zarzuci swój wspaniały złocisty płaszcz jako znak królewskiego przybrania.

Nasza bajka nie opowie jednak, czy Królewicz, prawdziwy królewski syn, poślubi przybraną królewską córkę. Czy ona, w swoim własnym niemal żołnierskim stroju, ze swoimi własnymi niemal żołnierskimi zwyczajami, kiedykolwiek stanie się taka jak on, albo taka jak jego matka, aby móc zostać wprowadzoną do królewskiego pałacu. Na razie najchętniej pomieszkuje więc w stajni, obok wiernego rumaka, na którym w ciężkiej żelaznej zbroi, w obronie granic królestwa, które przebiegają przez serce człowieka, zjeździła świat niemal cały - u boku Króla.

Nasza bajka wie tylko, że teraz świat przychodzi do niej, do przybranej królewskiej córki, a ona znużonym wędrowcom zatrzymującym się w cieniu królewskiego pałacu pomaga, jak dobra matka, opatrzyć umęczone nogi oraz nabrać sił na dalszą wędrówkę. Czasami zaś, jak zaprawiony w bojach żołnierz, szukającym tutaj schronienia pomaga leczyć bolesne rany zadane przez Bestię. A innym razem siada sobie zwyczajnie w bramie królewskiego pałacu i rozmawia z przechodniami wypełniającymi jego podwórzec. Wspomina wtedy ujrzaną kiedyś złocistość królewskich komnat i opowiada wtedy o ujrzanym kiedyś pięknie królewskiego syna. I próbuje znaleźć w sobie to, co zobaczyła w nim: radosną miłość, mądrą subtelność, żywotność, cierpliwość i dyskrecję, oraz nieziemską wprost wewnętrzną elegancję. Czy ktoś taki kiedykolwiek zechce odnaleźć ją - w jej ubogiej stajni?

Spisane z pamięcią

o pewnej Małej Księżniczce w przeddzień

Bardzo Ważnego Dnia.

W cieniu

2011-10-23T14:09:00.001-07:00

„Wynoszono też chorych na ulicę i kładziono na łożach i noszach, aby choć cień przechodzącego Piotra padł na któregoś z nich” (Dz 5, 15)

1978, październik. Ze zniecierpliwieniem przyjmuję wiadomości o przedłużających się wyborach nowego papieża. Nie dlatego, że aż tak interesują mnie losy konklawe. Dosyć jednak mam telewizyjnych zdjęć pewnego rzymskiego komina oraz codziennie powtarzanych informacji o kolorze dymu unoszącego się z niego. Rok wcześniej skończyłam studia, wróciłam do rodzinnego miasta, pracuję. Od czterech lat, od dramatycznego nawrócenia [Świadectwo], małymi krokami, ale w pełni świadomie, wracam do Boga. Jaki jest stan mojej wiary w tym roku? Daleki jeszcze od Kościoła, jak sądzę. Od sakramentów, na pewno. Watykańskie wybory przyjmuję obojętnie, tylko to przedłużające się konklawe zaczyna mnie denerwować. No, wreszcie z watykańskiego komina uniósł się w niebo biały dym. Tyle tam siedzieli i radzili, no i cóż wielkiego uradzili? Wieczorne peerelowskie wiadomości z wolna dawkują informacje. Wybrano kolejnego papieża, a został nim – kardynał z Krakowa. Karol Wojtyła. Nagle odległy wybór staje się ważny, niezrozumiale ważny. Polak papieżem?

1979, czerwiec. Przebieg pierwszej polskiej pielgrzymki papieża oglądam w telewizji. Czy wszystkie jej etapy, nie pamiętam. Doniosłość i głębia tamtego wydarzenia będzie docierała do mnie w następnych latach, wraz z moimi nowymi zaangażowaniami społecznymi – najpierw w Solidarności, potem w Klubie Inteligencji Katolickiej. W następnych latach będę uczestniczyć w niektórych papieskich pielgrzymkach, nigdy jednak nie wybiorę się do Watykanu. Bardziej bowiem będzie pociągać mnie Ziemia Święta, do której ostatecznie też się nie wybiorę.

1983, czerwiec. Jadę na warszawskie spotkanie z papieżem, na Mszę Świętą na Stadionie Dziesięciolecia. Co bardziej mnie tam prowadzi – duch oporu wobec reżimu, czy duch modlitwy? Wraz ze znajomymi nocuję u miejscowych opozycjonistów, śpimy pokotem w niewielkim mieszkaniu. W drodze powrotnej z uroczystości nasi gospodarze szukają gorączkowo antykomunistycznej demonstracji, która „tutaj gdzieś miała być”. Nie przyłączam się do poszukiwań, ale treści papieskich słów też nie pamiętam. Z następnej pielgrzymki, za kolejne cztery lata, zapamiętam głównie te z Westerplatte, wypowiedziane do młodzieży: Każdy z was, młodzi przyjaciele, znajduje też w życiu jakieś swoje „Westerplatte”. Jakiś wymiar zadań, które trzeba podjąć i wypełnić. Jakąś słuszną sprawę, o którą nie można nie walczyć. Jakiś obowiązek, powinność, od której nie można się uchylić. Nie można "zdezerterować". Wreszcie – jakiś porządek prawd i wartości, które trzeba "utrzymać" i "obronić", tak jak to Westerplatte, w sobie i wokół siebie. Słowa papieża współbrzmią z moim życiem, potwierdzają przyjęty kiedyś kierunek.

1991, czerwiec. Jadę na spotkanie: czy tylko dlatego, że blisko domu, kilkadziesiąt kilometrów zaledwie, w sercu mojej diecezji? Od dwóch lat pochłania mnie uwolniony wolny rynek, własna firma, udział w wyścigu gospodarczych szczurów. Ale jednak coś do mnie trafia. Znowu są to słowa kierowane do młodych, na Jasnej Górze: Jestem przy Tobie, pamiętam, czuwam. Jestem, pamiętam – tak, mimo wszystko. Ale – czy jeszcze czuwam?

1997, czerwiec. Tę pielgrzymkę bardzo ściśle śledzę – przed telewizorem. Wsłuchuję się uważnie w każde słowo. Każde słowo przemawia do mnie. Jakoś szczególnie zapamiętałam pobyt papieża w Kaliszu. Dlaczego?

1999, czerwiec. Nie cztery, jak zwykle, lecz dwa lata, dzielą obecną pielgrzymkę od poprzedniej. Czas krótki? Spieszyć się trzeba? Jak żadna z poprzednich, ta przez swój motyw przewodni współbrzmi z moją duszą. Bóg jest miłością – mówi Jan Paweł II. Bóg jest miłością – wiem o tym i ja, od kilku miesięcy zaledwie. Wiem, że tak po prostu jest! Bóg – to Miłość. Jadę na spotkanie w Toruniu, z którego zapamiętam głównie zgarbione plecy przejeżdżającego tuż obok mnie papieża. Nigdy przedtem nie byłam tak blisko.

2002, sierpień. Czuję, że to jest pożegnanie. Siedzę wśród zieleni w gościnnej części Klasztoru X [Być mniszką], obierając ziemniaki słucham z małego tranzystorowego radyjka transmisji z dalekich krakowskich Łagiewnik: Bóg bogaty w miłosierdzie. Wszystko zostało powiedziane.

2005, kwiecień. Znowu jestem w Klasztorze X - z powielkanocną wizytą. Wszyscy dookoła powariowali z modlitwami o zdrowie dla papieża. Wbrew ogólnemu klimatowi – modlę się o dobrą śmierć. Pamiętam słowa papieża sprzed trzech lat, z ostatniej pielgrzymki, kilkakrotnie powtórzone z mocą, aby wspierać Go modlitwą również po śmierci - szczególnie po śmierci. Drugiego kwietnia późnym wieczorem wyrywa mnie ze snu bicie dzwonu w miejscowym kościele. Wiem, co oznacza. Jan Paweł rozpoczął nową pracę dla świata - po drugiej stronie życia.

Dlaczego?

2011-10-23T14:07:00.001-07:00

Dlaczego nerwowe niedomagania ostatnich pięciu lat tak wyraźnie łącza się z moim kościołem parafialnym? Pierwszy napad paniki [Uzdrowiciel] spowodowanej lękiem przed otwartą przestrzenią dopadł mnie na otwartym placu przykościelnym, trzy metry od bezpiecznego, jak wtedy sądziłam, wnętrza świątyni. Potem okazało się, że wnętrze kościoła, który znam od najmłodszych lat, w którym byłam ochrzczona, i w którym przyjmowałam kolejne sakramenty chrześcijańskiej inicjacji, również napawa mnie lękiem. Jeszcze potem, po raz pierwszy w życiu, właśnie tutaj doświadczyłam zasłabnięcia podczas liturgicznej celebracji i musiałam ratować się ucieczką do bezpiecznej, jak mi się wydawało, zakrystii.

Również uczestnictwo w tegorocznych parafialnych rekolekcjach wielkopostnych było męką - tak bardzo napełniały mnie lęk, słabość, i drżenie. Chociaż przebywanie w innych kościołach w moim mieście nie powoduje we mnie takiego stresu, obecne rekolekcje wielkopostne wypadło mi odbyć właśnie tutaj, u siebie, trzysta metrów od bezpiecznego, jak mi się wydaje, domu. Powody nękającej mnie słabości leżą pewnie w mojej psyche i w moim soma. Dlaczego jednak tak wyraźnie uzewnętrzniają się właśnie w kontekście tej świątyni? Dlaczego, aby uczestniczyć w Mszy Świętej, uciekam taksówkami do innych kościołów w mieście? Czy dzieje się tak dlatego, że wśród znajomych i sąsiadów nie mam nikogo, kto zabrałby mnie ze sobą do naszego – naszego! - kościoła? Czy powody nękającej mnie słabości leżą również w otaczającej mnie polis?

Wierzący i praktykujący sąsiedzi i znajomi wiedzą o mojej sytuacji, ale nikt nie przychodzi mi z pomocą. Może gdybym tę lub tamtą osobę opłaciła, tak jak płacę za wyprowadzanie mnie na spacer, nie miałabym problemu z uczestniczeniem w religijnym życiu mojej parafii. Wolę jednak zapłacić za taksówkę i jechać do obcej parafii, do kościoła, który nie wzbudza we mnie lęku. Krótko mówiąc, nie mam człowieka, który zaprowadziłby mnie do Źródła Łaski. Zastanawiam się dlaczego, kiedy patrzę w moim kościele na Święte Zgromadzenie, widzę przede wszystkim bezduszną rutynę liturgicznej machiny, obejmującą kapłanów, osoby zakonne i wiernych (w porządku hierarchicznym) lub wiernych, osoby zakonne i kapłanów (w porządku odwrotnym).

Dlaczego inaczej odbieram oraz inaczej przeżywam wnętrza innych świątyń? Inaczej odbieram również różne inne miejsca. Otwarte przestrzenie o powierzchniach naturalnych, takich jak trawa, ziemia lub piasek, nie budzą tak wielkiego lęku jak kamienne pustynie polbruków i tym podobnych. Czy moja gotycka świątynia parafialna jest zbyt kamienna? I czy jedynie o kamienność budowli chodzi? Ludzie, wśród których spędzam tutaj czas niedzielnych i świątecznych celebracji liturgicznych, również napawają mnie lękiem. Boję się, ponieważ ich po prostu - nie ma. Siadają, wstają, klękają, wykonują liturgiczną gimnastykę, ale ich samych - nie ma. A skoro tak, to również nie ma mnie – dla nich. Gdybym zasłabła, gdybym upadła, pierwszą rzeczą, którą zobaczyłabym, byłby prawdopodobnie czyjś tępy i nieobecny wzrok.

Jednak codzienne poranne msze odprawiane w mojej parafii w dni powszednie - kiedy mogłam jeszcze w nich swobodnie uczestniczyć - postrzegałam nieco inaczej. Na tak wczesne wezwanie stawiał się bowiem kwiat wiernych kobiet: babcie kościelne w moherowych beretach, panie od noszenia peletronów w procesjach, panie od sprzątania świątyni, panie ratujące honor kółek różańcowych. Kobiety prawdziwie pobożne stanowią trzon tych porannych zgromadzeń liturgicznych. To jest Armia Pana, to jest prawdziwe duchowe wojsko.

Kiedy zdecydowanie weszłam w wiek zwany średnim, jeden ze znajomych proboszczów widząc mnie rozmodloną u siebie w kościele, uśmiechając się rzucił na mój widok: - Oto niewiasta pobożna. - Obruszyłam się wewnętrznie: przecież nie jestem ani tak stara, ani tak zwyczajna. Kiedy jednak w dni powszednie zaczęłam bywać na porannych mszach w mojej parafii, kiedy dokładniej przypatrzyłam się obecnym na nich niewiastom pobożnym, za zaszczyt poczytałam sobie takie określenie.

Patrząc na żołnierską dyscyplinę pobożnych kobiet pomyślałam, że wliczono mnie w ich poczet na wyrost. Kobiety pobożne nie mówią wiele, ale ich oczy już tak: uważne i widzące. Kobiety pobożne to kobiety Wielkanocnego Poranka. Sama mając uważny wzrok, dostrzegam ich oczy. Nie ratuję – jak one - honoru kółek różańcowych, nie noszę peletronów w procesjach, nie sprzątam świątyni. Są jednak przynajmniej dwie rzeczy, które łączą mnie z nimi: uważny wzrok i – niemodne nakrycie głowy.

Roślina doniczkowa

2011-10-23T14:06:00.001-07:00

Rozstając się z kotem zwanym Solo [Solo] postanowiłam, że już nigdy więcej nie ulegnę słabości. Żadnych zwierzątek w mieszkaniu, żadnych kwiatów w doniczce. Żadnych zbędnych zobowiązań. Jeśli kwiaty, to wyłącznie cięte, i to przede wszystkim te otrzymywane w prezencie. Sama nie chciałam przyczyniać się do ich rzezi.

Doniczki odbierały roślinom wolność, a mnie wolność odbierałyby rośliny w doniczkach. Nie chciałam patrzeć na zniewolone rośliny i nie chciałam, żeby one niewoliły mnie przez obowiązek pozostawania w pobliżu. Zamiast zamartwiać się organizacją podlewania podopiecznych, wolałam swobodnie przemierzać przestrzenie i płynąć przez krajobrazy, których nieodłącznym elementem były również one, rośliny zwane ozdobnymi, spotykane po drodze, w naturalnym środowisku.

Nigdy nie czułam szczególnej potrzeby ich nazywania lub klasyfikowania. Kiedy ktoś pytał o nazwę mijanego kwiatu, krzewu czy drzewa, na ogół słyszał w odpowiedzi, że wiem jedynie, iż to nie jest krowa. Nazwy ograbiały rośliny z prostoty istnienia. Podobnie wzdragałam się przed rozstrzeliwaniem ulotnych chwil seriami z aparatów fotograficznych, czy przed zakuwaniem dziejących się obrazów w dyby kadrów filmowych. Żywe oko żywego człowieka było jedynym uprawnionym rejestratorem przejawów życia.

Nie zawsze tak jednak bywało. Wcześniej, gdy byłam bardzo młoda, zdarzało się, że próbowałam zamknąć czas w kadrze fotograficznym lub filmowym. Zdarzało się również, że beznamiętnie, w sposób pozbawiony refleksji, włączałam się w dzieło powszechnej rzezi roślin i zwierząt. Działo się tak do czasu, gdy sama zostałam po raz pierwszy zabita, a podniesiona z martwych - doświadczyłam smaku istoty istnienia.

Gdy zabito mnie po raz drugi, moim pierwszym doświadczeniem stało się poczucie smaku istnienia pozbawionego granic, które z czasem przeszło w doświadczenie smaku ograniczenia przestrzeni życiowej do wymiarów niedużego mieszkania. Wtedy w moim domu, czyli w moim życiu, niespodziewanie pojawiło się pierwsze żyjątko, mała muszka, z którą na pewien czas związałam swój los. [Klauzura]

Potem zaczęłam rozważać umieszczenie we wnętrzu domu psa rozmiarów na tyle dużych, aby poza granicami mieszkania łamał dla mnie przestrzeń na tyle skutecznie, aby nie napełniała mnie lękiem. Duży pies to jednak duże zobowiązanie, i to tak duże, że nie stać mnie na nie. Pozostała więc dobra wola ludzi, którzy od czasu do czasu, za darmo lub za pieniądze, wyprowadzają mnie z więzienia mieszkania na spacer – jak psa.

W tym samym czasie zaczęto obdarowywać mnie, jak nigdy przedtem, doniczkowymi kwiatami. Chcąc nie chcąc, muszę więc brać za nie odpowiedzialność. Chcąc nie chcąc, muszę uczyć się ich nazw, żeby wiedzieć jakiej wymagają opieki. Cyklamen, begonia, gloksynia, grudnik. Jednak najpierwszą rośliną doniczkową, którą mnie obdarowano, była praktyczna żyworódka pierzasta. Roślina lecząca ponoć niektóre z chorób, które z wiekiem stały się moim udziałem.

Kwestię zamiany mojej nowej towarzyszki życia na sok, miksturę, nalewkę, krople czy maść - postawiłam jasno. Wyczytawszy, że w pewnych warunkach żyworódka zaczyna zwijać liście, przez co staje się brzydka, i że wtedy należy ją ściąć i przerobić na coś praktycznego, uprzedziłam ją, że jeśli opisana okoliczność zaistnieje, nie zawaham się przed radykalnym działaniem. Uprzedzona, żyworódka dołożyła wszelkich starań, aby nie zwijać liści, natomiast ja konsekwentnie pozwoliłam jej osiągnąć pełnię roślinnego przeznaczenia.

Moja pupilka osiągnęła maksymalną w polskich warunkach wysokość prawie jednego metra - bez pięciu centymetrów. Brzegi mięsistych liści porosły setkami rozmnóżek [...] w postaci miniaturowych ukorzenionych roślin, gotowych do natychmiastowego zakorzenienia w ziemi. Ukoronowaniem jej życia było pojawienie się na szczycie prostej i twardej łodygi tak zwanej wierzchotki - kwiatów zebranych w okazałym baldachogronie [...].

Zgodnie z zaleceniem, po przekwitnięciu odcięłam kwiatostan, żeby nie wytwarzał nasion, gdyż osłabia to roślinę. Nie zastosowałam się jednak do innego z zaleceń, mówiącego aby stare przerośnięte egzemplarze wyrzucać, gdyż stały się brzydkie. Mojej towarzyszce do pewnego czasu pozwalałam do woli rozmnażać się poprzez spadające z liści rozmnóżki, jej również pozostawiłam decyzję o czasie i sposobie dokonania żywota. Opierunek ma u mnie do końca swych dni.

W świecie żyworódka pierzasta (Kalanchoe pinnata) występuje pod różnymi nazwami, na przykład pod niezbyt trafną Air Plant, sugerującą odżywianie się wyłącznie składnikami powietrza, lub pod nazwą Goethe Plant, upamiętniającą zainteresowanie nią niemieckiego poety. Występują również nazwy zawierającymi akcenty religijne: Cathedral Bells, Live-leaf-of-resurrection plant, Lifeplant, czy Miracle Leaf. Ale bywa również nazywana Mother-in-law Plant, czyli „rośliną teściowej”. Zastanawiałam się, czy to nie z powodu pewnych trujących właściwości nadano jej tę nazwę.

Zasadniczą cechą żyworódek jest jednak płodność, którą najlepiej oddaje popularna nazwa jej bliskiej siostry, żyworódki wąskolistnej (Kalanchoe tubiflora): Mother-of-Thousands („matka tysięcy”) lub Mother-of-Millions („matka milionów”). Żyworódka rozmnaża się równocześnie poprzez setki czy tysiące rozmnóżek wytwarzanych przez liście oraz poprzez nie wiele mniej nasion wytwarzanych przez dorodne kiście kwiatostanów. Udomowiona, potrafiła wyrwać się spod kontroli, przekroczyć granice doniczek oraz rabatek, stając się poważnym zagrożeniem dla rolniczej działalności człowieka [...].

Niechętna nazywaniu i klasyfikowaniu roślinnego świata, podałam jednak różnorodne nazwy mojej pupilki. Niechętna zamykaniu żywego świata w martwych kadrach fotografii, zamieściłam jednak fotograficzny portret towarzyszki mojego życia. Jej imion i rodowodu nie noszę w swojej pamięci, ale od czegóż mam internet. Nie mam jednak od lat ani aparatu fotograficznego, ani kamery filmowej. Od czego jednak są życzliwi znajomi, których można poprosić o cyfrowe uwiecznienie rośliny - w jej pełnym rozkwicie.

Niechętna ingerowaniu w naturę, ostatecznie ograniczyłam jednak nieposkromioną płodność mojej żyworódki, nie tylko dokonując nożykiem dekapitacji przez ścięcie wierzchotki [...], ale również zrywając dłonią i wyrzucając na śmieci niezliczone rozmnóżki, które przy każdym poruszeniu donicy spadały gdzie popadnie, próbując zapuścić swoje małe korzonki w blacie biurka, w parkiecie podłogi, czy w splocie dywanu. Nie wiem, czy ścięcie kwiatostanu pomoże mojej roślinie, ponieważ widzę, że proces żółknięcia liści postępuje. Może w ten sposób płacze po utraconych dzieciach, a może po prostu nadszedł kres życia, w którym spełniła wszystko, co do niej należało.

Pan Buk

2011-10-23T14:04:00.001-07:00

- Pan Bóg chce spłacić twoje długi. Podaj szybko kwotę i konto. Zrobi przelew. - Słowa usłyszane w słuchawce brzmiały poważnie i zdecydowanie. Głos El. rozpoznałam z łatwością, a ona nie miała zwyczaju robić ludziom kawałów.

- Nie rozumiem.

- Przecież usłyszałaś wyraźnie: Pan Bóg chce spłacić twoje długi. Potrzebuje tylko numeru konta i wysokości kwoty.

- Tak po prostu?

- Nie mów tyle, tylko podaj mi dane. Mam gotową kartkę i długopis. Mów!

- ...

- Jesteś tam? W którym banku masz konto, na które może przelać pieniądze? Podaj, czekam!

- On nie będzie czekał! - w tle naszej rozmowy usłyszałam inny kobiecy głos. - Niech podaje te dane, bo Pan Bóg się rozmyśli!

- El., kto tam jest? - spytałam zdezorientowana – I odkąd masz takie kontakty z Panem Bogiem?

- Z jakim Panem Bogiem! - rzuciła zniecierpliwiona. – Pan Buk - BUK! - chce spłacić twoje długi. - Pan Bukowski! Podobno znacie się z dawnych czasów.

- Tak, pamiętam go, ale dlaczego mówisz o nim – Buk?

- Pan Buk – tak nazywa go była żona, która właśnie jest tutaj ze mną. Pan Buk zmartwił się twoimi kłopotami, i chce ci pomóc.

- Nie bardzo rozumiem.

- Prosił o numer konta i kwotę. Szybko, bo wyjeżdża za granicę.

- Ale dlaczego chce mi pomóc? To są duże sumy.

- Ponieważ cię lubił. Podaj jaka to suma.

- Sama nie wiem. Dawno nie zaglądałam do tamtych papierów. To trzeba poprzeliczać.

- Ile ci to zajmie?

- Nie wiem, papiery są u księgowego. Poza tym, dlaczego ty dzwonisz, a nie on?

- Pan Buk nie ma teraz czasu. Szykuje się do podróży.

- To możemy porozmawiać, kiedy wróci z zagranicy.

- Do tego czasu może się rozmyślić. - przypomniał głos w tle.

- El., ty wiesz, że kiedy spłacę finansowe zobowiązania, to wstąpię do klasztoru. - Lojalnie uprzedziłam pośredniczkę w tej dziwnej sprawie, która już wcześniej nie kryła się z krytycznym nastawieniem do idei życia zakonnego, a kontemplacyjnego – szczególnie.

- Nic mnie nie obchodzi, co wtedy zrobisz. Teraz masz podać kwotę i konto!

- Wiesz, Święty Benedykt w swojej Regule mówi, że jeśli ktoś prosi o przyjęcie do klasztoru, to trzeba go przynajmniej trzy razy odesłać z kwitkiem, żeby sprawdzić, czy to prawdziwe powołanie. Ja też nie zamierzam tak od razu podawać numeru konta.

- O Boże! - usłyszałam ponownie kobiecy głos w tle – Powiedz jej, że to ona jest tutaj osobą proszącą!

- El., nasza rozmowa jest na podsłuchu, prawda? - zwróciłam się do znajomej - Przypominam więc paniom, że to nie ja do was dzwonię w tej sprawie, tylko wy do mnie! Ja o nic nie prosiłam.

- To co zrobisz?

- Pomyślę.

Kilka lat wcześniej, podczas rozeznawania mojego powołania [Być mniszką], długi, w które wpadłam dokładnie w tym samym czasie, Matka X określiła mianem – powstrzymania. Tak jakby Pan Bóg powołując mnie, jednocześnie od tego powołania - powstrzymywał. Powiedziała wtedy również, że Pan Bóg ma moc w jednej chwili wyprowadzić mnie z finansowego potrzasku, w jakim się znalazłam. Zobowiązania finansowe stanowiły bowiem jedyną przeszkodę do podjęcia życia zakonnego.

Historia z nie tak dawnym telefonem z wiadomością od Pana Buka była jednym z dowodów na prawdziwość słów o Bożej wszechmocy. Nie była jednak dowodem jedynym, gdyż od samego początku mojego bankructwa Pan Bóg nie raz pokazywał mi możliwości swojego – również spektakularnego - interweniowania w mój los. Działo się to zarówno w skali problemów makro, jak i mikro. Nie było też dowodem ostatnim, bowiem podobne doświadczenia nadal są moim udziałem.

Dane mi było również zobaczyć niektóre ze sposobów realizowania tych niebiańskich interwencji.

Przebiegają one na orbitach, spajających w jedno działanie Boga i człowieka. Obsługa orbit czasami należy do Niego, a czasami do mnie. Na przykład, kiedy ja na orbicie umieszczam dany element, On przenosi go w odpowiednie miejsce. Czyni to poprzez zaangażowanie innych ludzi – działających pod wpływem płynącego od Niego natchnienia. Innym znowu razem inny element umieszcza w mojej gestii, ja natomiast mam go przenieść – po zakreślonej Jego wolą orbicie - w odpowiednie miejsce.

Szczególnie wyraźnie widziałam działanie wspomnianego mechanizmu w pierwszych miesiącach i w pierwszych latach mojego pięknego bankructwa [Piękne bankructwo]. Duchowo zostałam wtedy wywindowana gdzieś pod niebo, a finansowo w tym samym czasie wbita w ziemię. Poprzez gwałtowność i skalę upadku zostałam faktycznie pozbawiona możliwości wpływania na bieżącą działalność firmy. Rzeczy działy się same, w sposób zadziwiający również moich pracowników. Niewidzialna ręka, która jednym precyzyjnym pociągnięciem przecięła płynność finansową firmy, w następnych miesiącach od wewnątrz sterowała sprawami w sposób optymalnie minimalizujący koszty upadku. Pracownicy, świadomi zadziwiającej synchronizacji zdarzeń, otwarcie potwierdzali moją teorię orbit. Oni też je widzieli.

Zakładam, że powołanie zakonne nie stanie się moim udziałem, a ja resztę życia spędzę na czymś całkiem innym [Coś innego]. Gdybym, na przykład, miała pisać książki, postać Pana Buka powinna znaleźć miejsce w tworzonych przeze mnie fikcyjnych światach. Na wszelki wypadek poprosiłam więc jego byłą żonę, autorkę określenia Pan Buk, o pozwolenie na wykorzystanie go w ewentualnej powieści-opowieści. Zgodę otrzymałam.

Ale jeszcze przedtem, była żona złożyła mi niespodziewaną wizytę, przekazując w imieniu byłego męża tymczasową zapomogę finansową. Nie byłam w szczególnej potrzebie, ale czułam, że ofiarowanie pomocy bardziej potrzebne jest mojemu dobroczyńcy niż mnie. Potraktowałam więc zapomogę jako pożyczkę. Pan Buk miał skontaktować się ze mną po powrocie z podróży, czego jednak nie uczynił, a co w najmniejszym stopniu nie zdziwiło mnie w odniesieniu do osoby, która rozmyśla się tak łatwo, jak wcześniej sugerowała była żona.

Prawdę powiedziawszy, Pan Buk i ja wkrótce jednak spotkaliśmy się, ale przy całkiem innej okazji. Po latach nie rozpoznałam go w stojącym obok mężczyźnie. Czy Pan Buk od razu rozpoznał mnie, czy dopiero po głosie, jak wielu dawnych znajomych, nie wiem. Pytająco wymienił moje nazwisko, a ja domyśliłam się, że to on. Podziękowałam za pomoc i z bardzo naturalnej reakcji mojego rozmówcy wywnioskowałam, że nie muszę zaprzątać sobie głowy oddawaniem mu tych pieniędzy. Sprawy spłaty długów nie poruszył.

Pan Buk - spodobało mi się to określenie. Chciałabym, żeby w moim fikcyjnym świecie taki człowiek spełniał rolę posłańca Pana Boga, szczególnego operatora orbit. Jak jednak skonstruować jego postać? Gdyby oprzeć się na realiach, byłby to człowiek dalece niedoskonały i dalece nieboży, jednak mający w sobie elementarny instynkt niesienia pomocy oraz materialne środki do jej świadczenia. Mam więc dobry punkt wyjścia i – dobre nazwisko dla mojego bohatera.

Filozofia spotkania

2011-10-23T14:02:00.000-07:00

ONA

Wędrując przez świat na krótką chwilę zatrzymała się w moim życiu. Miałam wtedy tyle lat co ona, i jeszcze raz tyle, czyli byłam od niej dwa razy starsza. Wszystkie poprzednie lata przeżyłyśmy bez wiedzy o istnieniu tej drugiej, a połączyły nas trzy zwykłe dni na progu słonecznego lata. Przechodząc przez moje życie w każdym ze spotkanych ludzi poruszała jakąś tajemną strunę, nikogo nie pozostawiając obojętnym na swoją obecność. Kiedy odeszła, miałam wrażenie, że moje życie przypadkiem znalazło się na szlaku wędrówki któregoś z aniołów. Odchodząc powiedziała, że czuje, iż spotkamy się jeszcze kiedyś.

Kiedy odeszła, i kiedy przyszedł pierwszy list, zrobiłam wszystko, żeby ponowne spotkanie uczynić niemożliwym. Czy w liście, który przyszedł do mnie z daleka, było coś specjalnego? Kilka ogólnych nawiązań do wspólnie przeżytego jak najbardziej zwykłego czasu i kilka ogólnych refleksji o świecie, do których mogłabym odnieść się w swoim liście, który ona z kolei skomentowałaby w następnym, który mógłby stać się kanwą mojego kolejnego listu, na który ona pewnie znowu przysłałaby odpowiedź.

Na każdy z poruszonych wątków odpowiedziałam w swoim liście, w jednym wypadku świadomie czyniąc to w sposób na tyle obcesowy, na tyle kłócący się z wcześniejszą naturalną delikatnością naszych kontaktów, że zgodnie z moim przewidywaniem kolejny list już nie nadszedł. Jedyną pamiątką tamtych kilku dni pozostało zdjęcie, które zrobiła podczas jednego ze spacerów, i które dołączyła do pierwszego i ostatniego listu.

Na zdjęciu zatrzymana została jedna chwila, a w niej wycinek jednej z ulic mojego miasta, ze mną na tle rodzinnego domu. Nie przypomnę więc sobie, jak ona wyglądała. Oprócz ogólnego zarysu postaci niewiele bowiem pamiętam: może tylko tę smukłą sportową sylwetkę, może tylko te krótkie jasne włosy, i jeszcze jakąś lekkość i jasność całej postaci. Wyobrażałam sobie, że z taką samą naturalną swobodą porusza się w uniwersyteckiej bibliotece, jak i w akademickiej hali sportowej. A jednak patrząc na przesłane zdjęcie widzę ją – w moich wpatrujących się w nią z wielką uwagą oczach.

Na spotkanie człowieka, jeśli mi pisany, gotowa jestem wyruszyć przez przestrzeń i czas. Tak pomyślałam i tak zapisałam dwadzieścia lat wcześniej, kiedy miałam tyle lat co ona. Nie tylko pomyślałam i nie tylko zapisałam, lecz wielokrotnie w takie podróże wyruszałam i z takich podróży powracałam - z pustym sercem. Tym razem, w tym spotkaniu, stałam się przystankiem dla drugiego człowieka w drodze.

Czy ona czuła to samo, co ja? Ale – co ja czułam, żeby stawiać takie pytanie? Kiedy odeszła w dalszą drogę, kiedy czekałam na list, na jakiś znak z daleka, który świadczyłby, że nasze spotkanie nie było snem, właściwie nie czułam niczego, a jednocześnie czułam wszystko. Czułam, że w jej osobie dotknęłam tajemnicy życia.

Nieskończoność, nieśmiertelność – nie używałam takich pojęć tamtego lata. Siedziałam jedynie wbita w swoją codzienność jak w fotel, siedziałam oniemiała, zadziwiona nowym doświadczeniem. Czy to była miłość? W romantycznym sensie tego słowa – nie. Jednak pamiętam, że kiedy podczas jednego ze wspólnych spacerów rozpędzony samochód z piskiem wyjechał zza rogu i pozbawiony przez moment kontroli jechał prosto na nas, a więc kiedy wszystko mogło się zdarzyć, automatycznie zasłoniłam ją swoim ciałem.

Czy była to miłość? W sensie romantycznym – na pewno nie. A jednak pozostawiona sama sobie, oniemiała z zadziwienia, wbita w codzienność jak w fotel, całe tamto gorące lato, kiedy odeszła, a list jeszcze nie nadszedł, przesiedziałam wsłuchana w jedną piosenkę [...], odsłuchiwaną raz za razem, na okrągło. W jednej monotonnie powtarzanej frazie było wszystko co czułam, nie czując jednak niczego, i niczego na dobrą sprawę nie rozumiejąc.

I don't want to talk about it how you broke my heart. - Słowa i melodia same śpiewały siebie we mnie tamtego lata - jak mantrę. Nie chcę mówić o tym, jak złamałaś mi serce. A przecież – nie miałam złamanego serca. Więc skąd ten motyw? Może dlatego, że TY odeszłaś w dalszą drogę, a mnie zostawiłaś w samotnej podróży przez miejsce, które wypełniło sobą JA?

Kiedy do piosenki dołączyła filozofia? Biorę do rąk książkę, jedną z wielu, które wtedy stały i nadal stoją karnie na półach mojej biblioteki [Księgobranie], czekając na swój czas. Kiedy przyszedł czas na „Zarys filozofii spotkania”? Od razu po twoim odejściu, czy u schyłku lata, kiedy wbita w swoją codzienność, a jednocześnie z niej całkowicie wytrącona, wewnętrznie przekraczałam granice siebie?

Jak wiele razy w moim życiu, czyjaś wiedza objaśniła moje doświadczenie: „nagłe, nieredukowalne, wzajemne, emocjonalne, otwarcie się na siebie dwóch osób; odczuwają one łączność ze sobą, przejawiającą się poczuciem niezastępowalności drugiej osoby aksjologiczne i moralne 'przewyższenie siebie' w obliczu tajemnicy Absolutu” [...] Tak ujęta tajemnica spotkania wszystko mi wyjaśniła: porażenie nagłością doświadczenia oraz jego niepodobieństwem do czegokolwiek innego.

Dlaczego więc tak obcesowo odpowiedziałam na twój pierwszy i ostatni list? Ponieważ w krótkim wglądzie zobaczyłam, co nas czeka, co stanie się między tobą i mną, i zadecydowałam, że nie chcę, po prostu tego nie chcę. Ciało, które osłoniło cię przed rozpędzonym samochodem, zechciałaś otoczyć czułością przekraczającą granicę grzechu. Kiedyś, dawno, w doświadczeniu zniewolenia również otrzymałam wgląd w przyszłość, ale wtedy nie potrafiłam oprzeć się biegowi wydarzeń. Po dwudziestu latach moje nie było zdecydowane i mocne. Gdybyś jednak na mój obcesowy list odpowiedziała, byłam gotowa podjąć z tobą dialog. Nadal jestem, gdziekolwiek jesteś.

Parę lat potem moje życie zostało zredukowane do całkowitej samotności [3-2-1]. Prowadzona jakimś wewnętrznym impulsem pozbyłam się wtedy z domu telewizorów, zaczęłam natomiast namiętnie słuchać romantycznych piosenek. Tęsknota płynąca z miłosnej muzyki wbijała mnie w fotel i otwierała na przestrzenie niby już znane, ale jednocześnie tak bezimienne, tak tajemnicze, że zachodziłam w głowę, za kim tak tęsknię.

Zagadka rozwiązała się niebawem. Umiłowany - dał się poznać z Imienia. Oto bolesnymi latami, oto ciemnymi drogami, przeprowadził mnie od marności nad marnościami do pieśni nad pieśniami. [Wracam, ciągle wracam] A ja przez dwa następne lata siedziałam wbita w swoją codzienność jak w fotel, jednocześnie z mojej codzienności wytrącona. Oniemiała, zadziwiona i bezbronna - wpatrzona w nieskończoność - wewnętrznie przekraczałam granice siebie. Zostałam znaleziona!

Dla

Katarzyny Wichrowskiej,

po prostu.

Księgobranie

2011-10-23T14:01:00.001-07:00

Oto większy z dwóch pokojów w tak zwanym nowym budownictwie, w mieszkaniu usytuowanym w połowie wieżowca z wielkiej płyty, technologii typowej dla przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych dwudziestego wieku. W tamtym czasie wszystkie wieżowce budowane w naszym kraju wyglądały jak ten, w którym dzięki podjęciu po studiach pracy w deficytowym zawodzie, otrzymałam spółdzielcze mieszkanie. Tuż za ogołoconym z drzwi przejściem z niewielkiego przedpokoju do głównego pokoju ustawiłam pod ścianą po lewej stronie dwa wielkie regały własnego projektu, zbudowane z sięgających sufitu prostych elementów z wiórowej płyty, własnoręcznie pomalowanych białą olejną farbą, z których każdy składał się z obszernej i głębokiej podstawy oraz płytszej nadstawki. Biel regałów zlewająca się z bielą ścian stwarzała wrażenie, jakby książki, równymi rzędami ustawione na wypełniających regały półkach, wyrastały wprost ze ściany pokoju, albo jakby wprost na ścianie zostały zawieszone, a ich grzbiety miały tworzyć różnobarwną plamę stanowiącą element dekoracji wnętrza.

Na prawo od regałów białą ścianę pokoju zdobiły dwie inne kolorowe plamy, które przedstawiałam gościom jako portrety przodków. Każdą z dużych jaskrawych papierowych powierzchni wypełniał w całości rysunek głowy mężczyzny. A więc była to najpierw głowa żołnierza w luźno nałożonym hełmie, a dalej głowa człowieka pracy fizycznej w ciasno na wysokości oczu nasadzonym sześciobocznym pierścieniu pękającej żelaznej nakrętki. O zawodzie człowieka z metalową nakrętką na twarzy świadczył rozpięty pod szyją kołnierz robociarskiej fufajki. O narodowości żołnierza w hełmie świadczyła przesłaniająca oczy flaga zbudowana z trzynastu biało-czerwonych poziomych pasów oraz niebieskiego prostokąta w jej lewym górnym rogu, w polu którego umieszczono pięćdziesiąt białych gwiazd. Spod żołnierskiego hełmu na muślinową flagę kładło się mrowie niesfornych prosto-płowych włosów, między którymi można było dojrzeć zarys pacyfki i zwisający z ucha kolczyk z kolorowych paciorków. Umieszczone na ścianie portrety przodków wyrażały moje ówczesne fascynacje: najpierw hippisowską rewoltą w świecie, a następnie rewoltą robotniczą w kraju, oraz równoległą do obu fascynację filmem, której jednym z przejawów było zbieranie filmowych plakatów.

W narożniku pokoju, na prawo od słynnych plakatów [1][2], ustawiłam duży okrągły stół, będący częścią poniemieckiego (jak na ziemiach poniemieckich często się wtedy mówiło i jak się czasem nadal mówi) okazałego kompletu czarnych mebli stołowych, które wypełniały resztę pokoju, a które przeniosłam do siebie z rozbitego kiedyś domu rodzinnego i symbolicznie tutaj scaliłam, próbując w ten sposób wstecznie przywrócić ład w rodzinnej przeszłości [Historie rodzinne]. Nad okrągłym stołem, na wprost drzwi, zawisła na ścianie duża pusta rama, również poniemiecka, którą w domu moich rodziców wypełniał wizerunek jakiegoś poniemieckiego młodzieńca. Pusta rama na mojej ścianie czekała na wypełnienie nową treścią, której nadejścia oczekiwałam, i która wkrótce zamieszkała ze mną pod jednym dachem - w symbolu słynnej ikony [3]. Ponieważ ikona i rama nie pasowały do siebie, sporych rozmiarów prosta reprodukcja świętego malowidła, wykonana na płótnie naciągniętym na zwykły drewniany prostokąt, ostatecznie zastąpiła zdobioną ramę, którą w latach następnych zjadły w piwnicy korniki.

Książki wypełniające półki regałów stanowiły radość i kłopot zarazem. Lubiłam otaczać się książkami, ale nie lubiłam ich czytać, co wiązało się z koniecznością tłumaczenia oczytanym gościom mojego nowego mieszkania, żeby nie inicjowali ze mną rozmów na temat mojego księgozbioru, bo ja nie wiem, co ja tam mam w środku tych książek, których od czasu do czasu używałam jedynie do wyszukania potrzebnej w danej chwili konkretnej informacji. Aby do niej dotrzeć, czasami trzeba było przeczytać całą książkę, co w moim przypadku wiązało się na ogół z intensywnym kreśleniem ołówkiem jej kartek, czynieniem notatek na marginesach i na wewnętrznych stronach okładek. Ale innym razem wystarczyło przeczytać jedynie rozdział, akapit lub fragment zdania, żeby już wiedzieć, co się wiedzieć miało. Bywało, że wystarczało przeczytanie w księgarni informacji na skrzydełkach książki, tudzież jej obwąchanie, aby nie czuć potrzeby umieszczania jej w prywatnym księgozbiorze. Obserwujący mnie wtedy znajomi mawiali, że (tu żartobliwie wymieniali moje nazwisko) zaliczyła właśnie kolejną lekturę i już wie, co znajduje się w obwąchanej książce.

Były jednak książki niedostępne, które zdobywałam wszystkimi siłami - taką miały moc przyciągania. Należała do niej rozprawka francuskiego dominikanina, którego nazwiska nie pamiętam, na temat symboliki ikony, która znad czarnego okrągłego stołu patronowała mojemu domowi. Trójca Święta schodziła z ikony do mojego życia i wypełniała moją samotność. Andrej Rublow kiedyś tak ją napisał, a ja – wieki potem – tak ją czytałam. Książkę dominikanina musiałam jednak przeczytać również, żeby na swojej samotnej drodze mieć pewność, że Nieczytalne czytam dobrze, że nie mylę kierunku, że wody Łaski płyną przeze mnie korytem pewnym, potwierdzonym wiekami tradycji Kościoła, do którego właśnie wracałam. Książki teologiczne, które zaczęły z wolna zapełniać półki regałów temu celowi głównie służyły – zawarta w nich wiedza pokoleń potwierdzała prawdziwość moich prywatnych odkryć. Nigdy nie było odwrotnie – lektury przychodziły dopiero po bezpośrednim doświadczeniu, dla utwierdzenia w drodze i dla nadania pewności krokom.

Zmiany zachodzące w moim księgozbiorze zauważył i nazwał jeden z oczytanych znajomych: - O, widzę, że zmieniasz zainteresowania! Teologia z półki pod sufitem przewędrowała na dół, a na niedostępnej górze znalazła miejsce psychotronika, parapsychologia i tym podobne. W dodatku z jednej półki teologii zrobiły się trzy, i to nabite po brzegi! - Spostrzeżenie znajomego stało się dla mnie cennym odkryciem drogi, którą niepostrzeżenie dla siebie samej przeszłam W psychotronice i parapsychologii nie znalazłam ani odpowiedzi na rodzące się we mnie pytania, ani potwierdzeń dla odnajdywanych we własnym wnętrzu odpowiedzi.

Od czasu spostrzeżenia poczynionego przez oczytanego znajomego przypatruję się uważnie kolejnym zmianom w księgozbiorze, które za każdym razem mają mi coś do powiedzenia o miejscu, w którym właśnie znalazłam się w swojej wędrówce. W domu moich rodziców nie było wielu książek: atlas, encyklopedia, jeden czy dwa słowniki, kilka prac socjologicznych znajomych ojca z dedykacjami dla dawnego uniwersyteckiego kolegi, trochę innych przypadkowych pozycji z różnych dziedzin, a wśród nich niewielki Nowy Testament, który mnie wtedy w ogóle nie interesował, oraz grecka i rzymska mitologia, która interesowała mnie bardzo. Nie przypominam sobie, żeby w moim domu rodzinnym istniało cokolwiek na kształt biblioteki, a niezbyt liczne książki były rozproszone w różnych miejscach. Książki do poczytania można było zawsze wypożyczyć z biblioteki - szkolnej lub miejskiej - co dość często czyniłam, dopóki nie przestałam czytać [Taki charakter] na przełomie szkół podstawowej i średniej.

We wczesnym dzieciństwie rodzice nie żałowali mi książek i kupowali odpowiednie dla wieku lektury przy wszystkich możliwych okazjach i bez okazji również. Zanim nauczyłam się dobrze czytać, książki czytała mi mama, ona również recytowała mi różne wiersze i wierszyki – z pamięci. Recytowany, jak również śpiewany repertuar mojej mamy, urodzonej jeszcze pod zaborami, przenosił mnie w odległe czasy: do lat patriotycznej walki o pierwszą niepodległość, i jeszcze bardziej wstecz, do dziewiętnastego wieku z jego poetyką. Ulubioną rymowaną bajkę o pewnej Kasi i o pewnym Królewiczu [4] mama na moje życzenie wiele razy ze swadą powtarzała, a ja za każdym razem po słowach „krwią się ciepłą zalała” dziecięcym głosikiem współczułam biednej dziewczynie: - „Dobzie, zie chociaź cieplą!”

Kiedy po studiach zamieszkałam na swoim, prawdziwy zbiór książek zagościł w moim życiu po raz pierwszy. Na białych regałach pierwszego księgozbioru, obok książek już wymienionych, zgromadziłam wiele kompendiów wszelkiej wiedzy, mając nadzieję, że kiedyś samodzielnie nadrobię braki w swojej edukacji - pochodzące ze wszystkich jej szczebli. Zbierałam również klasykę literatury, z nadzieją, że kiedyś przeczytam zaległe lektury - ze wszystkich szczebli edukacji. Literatura jednak jako pierwsza padła ofiarą konsekwentnie rozpychającej się na półkach teologii. Miejsca na obie nie starczało, więc proza, poezja i dramat z mojego księgozbioru zakończyły swój żywot w miejscowym antykwariacie.

Książki teologiczne często wprawiały mnie w zadumę. Brałam jedną czy drugą do ręki, patrzyłam na okładkę, zaglądałam do środka, mój wzrok padał na jedno zdanie lub dwa, i za chwilę znikałam na bezkresnych oceanach rozmyślań. Formalne studia teologiczne, których przez rok popróbowałam w systemie nauki zaocznej, nie dawały takiej radości wewnętrznego wojażowania, jak swobodne wycieczki po książkach. Może dlatego, a może z powodu nowego i nagłego pomysłu na zajęcie się biznesem, przerwałam je, a Pana Boga, również w moim prywatnym księgozbiorze, z zimną premedytacją odstawiłam na półkę trudniej dosięgalną, ponieważ niższe partie regałów miały od teraz służyć lekturom z dziedziny przedsiębiorczości, marketingu, reklamy.

Mieszkanie o białych ścianach, z białymi regałami, na których ustawione książki wyglądały jakby wyrastały ze ściany, rozpłynęło się w bankructwie firmy [Piękne bankructwo], ja natomiast znowu mieszkam w dawnym domu rodzinnym [Pokój nam wszystkim], do którego wróciłam wraz ze swoim księgozbiorem, po drodze pozbywając się różnorodnych poradników przedsiębiorcy oraz balastu kompendiów wiedzy, braków której już nigdy nie nadrobię. Kiedyś dawno, po pierwszym nawróceniu [Świadectwo], mawiałam o sobie – Boży przygłup. Po drugim nawróceniu [Być mniszką], w przykładzie św. Benedykta, "pełnego wiedzy, choć bez wykształcenia, nie uczonego lecz wiedzionego przez mądrość” [5], znalazłam określenie bardziej eleganckie. Jestem ignorantką - coraz bardziej świadomą sensu świętej ignorancji.

Coś innego

2011-10-23T13:59:00.001-07:00

O blogu na blogu pisałam kilka razy. Metablogowałam, jednym słowem. Dzisiaj również trochę sobie pometabloguję, do czego skłania choćby niedawny przełom dwóch umownych miar czasu zwanych latami. Przy okazji spróbuję zadowolić jednego z przyjaciół tego bloga, który nie tak dawno zasugerował, że byłby zainteresowany przeczytaniem czegoś pod tytułem jak powyższy. Oto więc metablogowa notka - o czymś innym. Choćby o tym, że nie chciałabym zakończyć blogowej twórczości nagle, na przykład w środku rozpoczętej serii tematycznej. Chciałabym natomiast, żeby od dawna planowany tekst pod tytułem „Milczenie w sieci”, od dawna dedykowany wspomnianemu przyjacielowi, zakończył obecną, trzecią (rzeczy trzecie) edycję mojej blogowej aktywności. Na notce pod takim tytułem mogłabym właściwie w ogóle zakończyć blogowanie - ale nie muszę tego robić. Okazji do zakończenia blogowania dostarcza zamknięcie każdego kolejnego cyklu - ale też automatycznie otwiera możliwości nowe.

Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych minionego wieku, na przełomie mijającego w naszym kraju czasu gospodarki zwanej socjalistyczną i nadchodzącego czasu gospodarki zwanej rynkową, postanowiłam zacząć robić coś innego niż robiłam dotychczas i założyłam własną firmę, która w dużej mierze robiła to samo, czym zajmowałam się dotychczas, ale teoretycznie mogła zajmować się wszystkim i czymkolwiek, gdybym tylko chciała. Bywało, że siadałam na kanapie i wymyślałam coraz to nowe rzeczy, które mogłabym albo wytwarzać, albo których organizacją mogłabym się zajmować. W sytuacji kończącej się fikcji ekonomicznej oraz chronicznych braków wszystkiego, wszystko było do zrobienia, wszystko było do stworzenia, a ja czułam się tak, jak pewnie czuł się Bóg na progu dnia pierwszego.

Wszystko, o czym teraz mówię, zdarzyło się za sprawą Doktora Zet. W połowie lat osiemdziesiątych zostałam z racji swoich zaangażowań społecznych zaproszona do rady tworzonej właśnie fundacji Doktora Zet, która z perspektywy amerykańskiej miała wspomagać lecznictwo w moim mieście. W jaki sposób lekarz polskiego pochodzenia z amerykańskiego południa trafił na polską północ – nie wiem. W jaki sposób wyobrażał sobie praktyczną pomoc dla biednego jak cały kraj miejscowego lecznictwa – również nie wiem. Działalność fundacji rozpłynęła się bowiem dość szybko w niebycie, a jej jedynymi wymiernymi owocami było zorganizowanie cyklu szkoleń językowych dla pracowników służby zdrowia, przysłanie zza oceanu kilku pudeł przestarzałych angielskojęzycznych książek medycznych oraz nauczenie mnie robienia istotnych notatek.

Z racji zawodu zostałam w ramach tworzonej fundacji wyznaczona przez Doktora Zet do zorganizowania kursów językowych, które obejmowałyby wszystkich lekarzy w naszym mieście oraz innych wybranych pracowników miejscowej służby zdrowia. Wobec ówczesnego deficytu nauczycieli języków zachodnich nie widziałam możliwości zorganizowania tylu grup, o czym powiedziałam Doktorowi Zet. W czasie rozmów rzucałam od czasu do czasu jakieś pojedyncze nazwiska z powątpiewaniem kręcąc głową nad możliwością zebrania większej ekipy uczącej. Któregoś razu zniecierpliwiony Doktor Zet rzucił w moją stronę: - Weź kawałek papieru i zapisz te nazwiska. - Z niedowierzaniem patrzyłam na listę wydłużającą się pod moją ręką. Okazywało się, że w moim mieście jest zatrzęsienie osób, które mogłyby takie szkolenia poprowadzić. - Ja zawsze wszystko zapisuję! - powiedział z naciskiem Doktor Zet. - Każdy najmniejszy pomysł, każdą najmniejszą myśl!

W rzeczywistości grup powstało mniej niż w zamierzeniach, a większość z nich przypadła mnie jako lektorowi w udziale. Zarobiłam wtedy niezłe pieniądze, poznałam osobiście większość uznanych lekarzy w moim mieście oraz nauczyłam się jednej z podstaw skutecznego działania – zapisywania myśli. Bardzo mi się to spodobało. Kiedy do granic naszego kraju zaczął zbliżać się kapitalizm, byłam gotowa do przyjęcia wyzwania. Aby zrobić coś z niczego wystarczyło robić notatki z pomysłów, wystarczyło stworzyć na piśmie bazę potencjalnych współpracowników, wystarczyło zapisać wszystkie możliwe źródła finansowania pomysłów. Potem realia zredukowały liczbę moich pomysłów i nadały im kierunek zgodny z moim przygotowaniem zawodowym, potem rynek zredukował moją działalność do wymiaru bankructwa, a na samym końcu ja sama zredukowałam do zera pokaźną stertę odręcznie zapisanych karteczek ze spisywanymi przez lata myślami, co by tu można było jeszcze zrobić innego.

Kiedy bankrutowałam komputery dopiero wkraczały do powszechnego użytku, a najszybszą metodą przesyłania na odległość tekstów był telefaks, w skrócie zwany faksem. Sprzęt komputerowy, który był wtedy w posiadaniu mojej firmy, i który służył głównie do obsługi pierwszych kas fiskalnych, był już na tyle przestarzały, że żaden z poznanych w tamtym czasie komorników nie był nim bezpośrednio zainteresowany, w efekcie czego protokolarnie sprzęt został pozostawiony pod moją opieką.

Komputer, który był w najlepszym stanie postawiłam na biurku w mieszkaniu i z braku lepszego zajęcia, siedząc całymi dniami w domu, patrzyłam z niechęcią na pamiątkę dawnych czasów. Po paru latach z nudów zaczęłam uczyć się jego obsługi, potem stwierdziłam, że niektóre z wcześniejszych pomysłów, które na potrzeby działalności gospodarczej rozwinęłam w formie maszynopisów, mogłabym przenieść do komputera, porządkując je w ten sposób i nadając im formę bardziej profesjonalną. Jeszcze potem odkryłam, że po bankructwie jedynymi wartościowymi rzeczami, które mi pozostały są kartki papieru, na których w najlepszym okresie działalności opracowałam szczegółowo swoje ówczesne pomysły.

Nie znając internetu, który w międzyczasie omotał sobą cały świat, a który mnie początkowo bardzo mierził, siedząc bezczynnie w domu zaczęłam jednak przymierzać się do zareklamowania w tym medium jednego ze swoich wcześniejszych pomysłów, który znajomy właściciel firmy projektującej strony internetowe z uznaniem nazwał – produktem. Nie znając internetu zasiadłam więc u boku jednego z pracowników firmy znajomego i wytrawnemu webmasterowi palcem pokazywałam, co ma zrobić. Ja miałam pomysły, a on miał zapisywać je w języku, którego sama nie znałam. Potem zaczęłam uczyć się internetu od strony użytkownika, moja strona była bowiem już gotowa, a ja musiałam przygotować się do elektronicznego kontaktu z klientami, których ze względu na pewną niszowość pomysłu nie ma zatrzęsienia, ale jest ich na szczęście tylu, że od kilku lat dają jakoś przeżyć zbankrutowanej emerytce.

Żywiona przez firmową stronę internetową, wkrótce sama stałam się internetową żywicielką. Na założonym parę miesięcy później blogu karmię swoich czytelników opowiastkami, które czasami przetykam metablogowymi rozważaniami nad blogowaniem. Od piętnastu miesięcy na moim blogu toczy się serial opowiastkowy pod wspólnym tytułem rzeczy trzecie: remanenty, którego końca nie widać. Każdą myśl, każdy pomysł zapisuję bowiem skrupulatnie, mnożąc tematy tak, że życia może mi nie starczyć na ich opowiedzenie.

W notkach z obecnej serii wytrwale czyszczę magazyny swojej pamięci - po co? Jeśli idzie o autorkę, to pewnie po to, żeby łatwiej było dźwigać życie bez balastu przeszłości. Opustoszałe przestrzenie powstają – w jakim celu? Co nowego ma się w nich znaleźć, co ma zamieszkać w moim wnętrzu, co ma je wypełnić: światy fikcyjne czy świat rzeczywisty? Dwa nowe cykle, które mam w zamyśle, czyli w szczegółowych notatkach, zajmują się odpowiednio tymi dwoma światami. Powraca mój stary dylemat: pisać czy być pisaną? Decyzja o pisaniu wydaje się należeć do mnie, natomiast decyzja o byciu pisaną jest całkowicie poza zasięgiem mojej woli. W rzeczach pierwszych, w rzeczach drugich i obecnie w rzeczach trzecich opowiadam na blogu to, co kiedyś życie napisało we mnie. Teraz – nie po raz pierwszy w życiu – mogę spróbować zrobić coś innego.

Co autorka miała na myśli

2011-10-23T13:57:00.001-07:00

Co autorka miała na myśli, tego autorka sama nie wie, gdyż to myśl przyszła do autorki, a nie odwrotnie. Dlaczego myśl przyszła do autorki w języku obcym, tego również nie pojmuje. Autorka na co dzień żyje z języka obcego, ale nie jest w nim tak zanurzona, żeby od razu myśli, do tego w poetyckiej formie, miały w nim przychodzić. Niemniej stało się kilka razy, że autorce to i owo pomyślało się nie po rodzimemu. Myśli, które przychodzą do autorki w języku obcym, mają formę wierszyków, i to wierszyków od razu gotowych. Dziwne, gdyż chyba nigdy nie zdarzyło się autorce sensownie pomyśleć w języku rodzimym czegokolwiek, co w czymkolwiek przypominałoby gotowy wiersz.

W wierszu, który autorka obecnie omówi [Agoraphobia], podmiot liryczny zapowiada, że wychodzi na zewnątrz ze swego wewnętrznego getta, ze swoich zahamowań, swego więzienia, z czegoś na kształt klatki. Dalej podmiot stwierdza, że wychodzi na zewnątrz ze swego wewnętrznego teatru, aby stawić czoła życiu, i kończy tę część wiersza wezwaniem: Amen! Zacytowane wezwanie oznacza, że decyzja o wyjściu na zewnątrz (czyli w rzeczy samej - ujawnieniu się) podmiotu lirycznego (czyli w rzeczy samej - autorki) została podyktowana przez kogoś innego, któremu na tę propozycję autorka odpowiedziała zgodą wyrażoną słowem amen, gdyż tak ludzie zwyczajowo zwracają się do Osoby wyżej wspomnianej.

W części drugiej tekstu autorka przechodzi do obrazu wewnętrznego ogrodu, z którego kwiaty nagle znikają w górę w niebo, do którego wcześniej tożsame kwiaty unosiły autorkę, a dotychczasowe ogrodzenie, które więziło ją zamkniętą wewnątrz ogrodu, zmienia się teraz w drabinę solidnie wbitą w ziemię. Końcowe Tutaj! może sugerować wezwanie ze strony Osoby, która z dawnych ograniczeń drabinę tę skonstruowała, i teraz zaprasza autorkę do podejścia i skorzystania z niej. Drabina wbita w ziemię niedawnego ogrodu kieruje myśl w tym samym kierunku, w którym wcześniej podążyły znikające kwiaty. W niebo, w górę.

Autorka to, autorka tamto, kto jednak jest rzeczywistym twórcą tego tekstu? Autorce powyższy tekst pomyślał się cztery lata temu, ale dopiero teraz, kiedy słowa wiersza stają się ciałem, podmiot liryczny zaczyna w pełni rozumieć, co jego twórca miał na myśli. I jeszcze sprawa tytułu wiersza. Dlaczego tytuł pomyślał się jako Agoraphobia, skoro obecne w wierszu obrazy otwierają (otwierają – podkreślam) na przestrzeń - ponad oraz wokół? No cóż, może właśnie dlatego?

Skoro nie ma ogrodzenia, skoro nie ma rozgraniczenia na wewnątrz i na zewnątrz, skąd więc lęk przed tym, co istnieje poza kiedyś zamkniętą przestrzenią ogrodu? Może lęk ten jest po to, żeby z opustoszałego terenu jeszcze przez chwilę nie odchodzić ani ponad, ani wokół, tylko zostać tutaj, aby - kopać w głąb? Tak sobie właśnie autorka myśli, że właśnie to twórca wiersza mógł mieć na myśli. Może w tym niedawnym ogrodzie – gdzieś głęboko - zakopany jest skarb, który należy odnaleźć przed odejściem gdzie indziej?

Tak więc, bracia, jeżeli chcemy osiągnąć szczyt wielkiej pokory i jeśli chcemy szybko dojść do tego wywyższenia w niebie, do którego dochodzi się przez uniżenie w życiu ziemskim, musimy wstępując do góry po stopniach naszych czynów wznieść ową drabinę, która ukazała się we śnie Jakubowi. Na niej to widział on zstępujących i wstępujących aniołów (Rdz 28,12). Nie ulega wątpliwości, że to zstępowanie i wstępowanie oznacza po prostu, iż wynosząc się schodzimy w dół, wstępujemy natomiast ku górze przez pokorę. Ustawiona drabina to nasze życie na świecie, które Pan podnosi ku niebu, gdy serce stanie się pokorne. Dwoma bocznymi żerdziami tej drabiny są, jak sądzimy, nasze ciało i dusza, a wzywająca nas łaska Boża umieściła w nich różne szczeble pokory i karności zakonnej, po których do góry wstępujemy. (Reguła św. Benedykta, Rozdział 7, 5-9)

O kobiecie, która wiedziała o mnie wszystko

2011-10-23T13:55:00.000-07:00

W latach osiemdziesiątych w dwudziestym wieku pojawiła się w moim życiu seria panów zdecydowanie zainteresowanych moją osobą, panów w stopniu większym lub mniejszym światowych, wśród których znalazł się również pewien dostojnik kościelny. Żadna ze wspomnianych znajomości nie trwała długo, gdyż każdą kończyłam zanim zdążyła rozkwitnąć. Wiedziałam bowiem, że nie jestem zdolna zaangażować się [Kobiety... 1/3] w żaden z rodzących się związków, oraz że poznanych panów najprawdopodobniej pociągało we mnie to, co zrodziło się we mnie wraz z pierwszym nawróceniem [Świadectwo], czyli Bóg, a nie ja sama, chociaż pewnie nie zdawali sobie z tego sprawy.

Z dostojnikiem kościelnym sprawa mogła wyglądać nieco inaczej, ale jednak nie do końca byłam pewna, co miał na myśli wyznając pewnego wieczoru, że mógłby ze mną tak przesiedzieć niejedną noc, i zastanawiałam się, co w jego zamyśle mielibyśmy robić zmęczywszy się samym siedzeniem. Znane są w historii przypadki głębokich duchowych przyjaźni między kobietami i mężczyznami, którzy potrafili spędzać wiele czasu, również nocami, rozprawiając o sprawach Bożych, ale nie słyszałam, żeby ci święci panowie obdarowywali swe święte przyjaciółki rajstopami. W czasach peerelowskiego chronicznego deficytu wszelkich towarów, w tym takiego podstawowego wyposażenia kobiety jak zwykłe rajstopy, byłabym nawet skłonna zaakceptować takie prezenty pochodzące z zagranicznych darów jako przejaw dobrej woli znajomego mężczyzny, wynikającej z dokładnej znajomości kobiecych potrzeb ubraniowych, która niestety w przypadku duchownego rodziła we mnie duże wątpliwości.

Możliwość dalszego podtrzymywania tamtej znajomości przecięłam natychmiast, niezależnie od tego jak czyste mogły być – były - intencje tamtego człowieka, a sprawiły to słowa, którymi zakończył swoje wyznanie: - Ale proszę pamiętać, że jeśli komuś powie pani o tym, co jest między nami, to się pogniewamy. - Po tych słowach pan-wielki-duchowny był u mnie przegrany na całej linii. Nie za noc, nie za rajstopy, ale za swoją – małość. Szukając jakiegoś dyplomatycznego wyjścia z sytuacji, przypomniałam sobie dwie biblijne myśli z jednej z ksiąg mądrościowych, które w tamtym okresie szczególnie do mnie przemawiały: bądź niezależny oraz bój się Boga. Powołując się na nie, dałam duchownemu do zrozumienia, że ze względu na Boga nie szukam szczególnych związków z żadnym człowiekiem i szczęśliwie zostałam właściwie zrozumiana przez swojego rozmówcę. Miałam również nadzieję, że przywołane słowa z czasem w sposób skuteczny przemówią również do niego osobiście.

Słowa nawołujące do wewnętrznej niezależności były prawdziwe i na wewnętrzną niezależność prawdziwie wtedy w swoim życiu postawiłam. Jedyny wyjątek stanowiła dużo wcześniej nawiązana zażyłość z kobietą, która wszystko o mnie wiedziała, która to zażyłość trwała nadal mimo zmieniających się okoliczności życia, fizycznie i mentalnie oddalających nas od siebie. Moją przyjaciółkę zajmowało burzliwe małżeństwo i budujące macierzyństwo, realizowane w obcych krajach, a mnie aktywność obywatelska i religijna realizowana w moim mieście. Wcześniej jednak, na końcu lat siedemdziesiątych i na początku lat osiemdziesiątych, zdążyłyśmy przeżyć wspólnie sporo lekko szalonych, wypełnionych śmiechem i beztroską chwil, które pozostały dla mojej przyjaciółki cennym wspomnieniem początków naszej znajomości, zanim nadeszły dla tej zażyłości czasy trudniejsze, częściowo wynikające z różnicy charakterów, częściowo z odmiennych dróg życiowych, ale głównie z powodu niedomówień w sprawach najbardziej delikatnych. Kobieta, która wiedziała o mnie wszystko na tyle zaszła mi jednak za skórę – w rozkołysanym rytmie znanego standardu [link] - że pomimo trwającego kilkanaście lat całkowitego zerwania znajomości nie potrafiłam i nadal nie potrafię wykreślić jej ze swojego życia, chociaż po odnowieniu z jej inicjatywy kontaktów, w ostatnich latach ponownie zapadłyśmy w milczenie, tym razem głównie z powodu różnego podejścia do sprawy religijności.

Kiedy bardzo, bardzo dawno temu, na samym początku znajomości, zdecydowałam się tej właśnie osobie powiedzieć o sobie to wszystko, co było najtrudniejsze do powiedzenia, nawet przez myśl mi nie przeszło, żeby stawiać jakieś warunki dla swojej szczerości, albo żeby prosić o jakąś szczególną dyskrecję. Bardzo trudną i bardzo bolesną prawdę o swoim życiu całkowicie oddałam w jej ręce. Obecnie, kiedy przymierzając się do tej notki skontaktowałam się z nią po raz pierwszy po siedmiu latach kolejnego milczenia, aby zbadać jak przyjmie pomysł opublikowania przeze mnie tekstu jej poświęconego, jedyną reakcją było ciche bezradne westchnięcie, kiedy tłumaczyłam, co to jest blog: - A czy nie mogłabyś tego pamiętnika pisać w jakimś zeszyciku i chować do szuflady? - Kiedy odpowiedziałam, że nie, moja przyjaciółka nie wracała już do tematu, ani nie popierając, ani nie ganiąc pomysłu napisania czegoś o niej w kontekście historii mojego życia. Nie zareagowała również, kiedy wspomniałam, że niektórzy nasi wspólni znajomi znają adres mojego bloga. Zrozumiałam, że sprawę tekstu o sobie pozostawia całkowicie w moich rękach.

Na wszelki wypadek po kilkunastu dniach zadzwoniłam ponownie. Podczas bardzo długiej rozmowy spytała w pewnym momencie, dlaczego właściwie zatelefonowałam po tych ostatnich latach milczenia. - No wiesz, w związku z planowanym tekstem o kobiecie, która wiedziała o mnie wszystko. - odpowiedziałam – I jeszcze dlatego, że dobrze ci życzę. - Dodałam zgodnie z prawdą, wiedząc jednocześnie z wymienianych świątecznych kartek, jak ważne stały się dla niej dobre myśli. Potem rozmawiałyśmy o wielu sprawach, między innymi o tym, gdzie leży granica analizowania siebie i swojej przeszłości, czy można o człowieku wiedzieć wszystko, a właściwie czy człowiek jest w stanie powiedzieć o sobie wszystko drugiemu człowiekowi. Następnie przeszłyśmy do szczerości wobec Boga. Prawdę powiedziawszy, miałam wrażenie, że prawie cztery godziny, bo tyle zajęła nam rozmowa, przegadałyśmy głównie o Nim.

Kiedy w opisanej ostatniej rozmowie przechodziłyśmy do tematów religijnych, moja przyjaciółka, nauczona doświadczeniem, przypomniała: - Wiesz, że wchodzimy na śliski grunt. - Tak, wiem. Wiem, że różnimy się pod wieloma względami, nie tylko w odniesieniu do religii. Czasami wydaje mi się, że dzieli nas prawie wszystko w nas i w naszym podejściu do życia. Obie na swój sposób niestereotypowe, obdarzone niezależnymi naturami, w przeszłości nie raz w różnych kwestiach ścierałyśmy się bardzo ostro. Zawsze jednak będę pamiętać, że nawet podczas najbardziej ostrej wymiany zdań, również z akcentami osobistymi, kobieta, która wiedziała o mnie wszystko - z natury szybka w reakcjach i dosadna w słowach – nigdy nawet w sposób aluzyjny nie wykorzystała swojej wiedzy o mnie w celu uzyskania nade mną przewagi. A przecież mając taką wiedzę, jak nikt inny miała mnie w ręku.

Być może obecnie potrafimy podobnie toczyć dalsze dysputy religijne: ja szanując jej areligijność, ona uważając, żeby nie zranić mnie w mojej religijności. A rozmawiać jest o czym: jak się okazało, obie z tego samego pokolenia, chociaż pewnie mamy jeszcze trochę życia przed sobą, świadomie - każda na swój sposób - szykujemy się do rozstania z tym światem. Moja przyjaciółka prosi Boga, żeby – broń Boże! - nie uszczęśliwiał jej żadną wiecznością. Ja odwrotnie, aspiruję do niej, a tam chętnie zobaczyłabym również swoich bliskich. Kobiecie, która wiedziała o mnie wszystko, powiedziałam wprost, że miło byłoby mieć ją w wieczności, na co trzeźwo zareagowała stwierdzeniem, że tam nie będziemy już dla siebie nawzajem ważne. Odniosłam jednak wrażenie, że od tego momentu przestała w rozmowie tak bardzo radykalnie odcinać się od perspektywy życia wiecznego. Wyznała, że raz czy dwa doświadczyła wglądu w to, co znajduje się po drugiej stronie, w rodzaj wiecznego rajskiego szczęścia, ale potem pochłonęły ją inne sprawy i tamta wizja rozpłynęła się w doświadczeniach bardziej ziemskich. Potem rozmawiałyśmy o naznaczonym ziemskim doświadczeniem pojmowaniu niebiańskiej szczęśliwości, o różnych aspektach ludzkiej natury, w tym o ludziach bardziej zmysłowych i ludziach bardziej duchowych, i o tym, w jaki sposób wybujała zmysłowość może przygłuszyć duchowość w człowieku. Na koniec moja przyjaciółka wspaniałomyślnie dała Bogu szansę: - Jeśli tak bardzo chce mnie tam mieć, to niech się stara, niech się stara. Proszę bardzo, niech daje mi dalej takie wglądy, a może w końcu przekona mnie do tej wieczności.

Uzdrowiciel

2011-10-23T13:53:00.000-07:00

Pewien znajomy taksówkarz, na którego mogę zawsze liczyć, zdaje sobie sprawę, że trzeba podwozić mnie pod same drzwi budynków, do których zmierzam. Jest świadomy, że czasami trzeba wyjść z samochodu, żeby przeprowadzić mnie przez niewielki nawet plac dzielący miejsce parkowania od wejścia do budynku, a czasami trzeba mi pomóc pokonać szerokość wcale nieszerokiego chodnika, dzielącego jego samochód od bezpiecznej wnęki wejściowych drzwi. Pan W. przyjął do wiadomości, że otwarte przestrzenie napawają mnie lękiem, ale wyznał, że nie jest w stanie sobie tego wyobrazić. - Niech pan pomyśli, że stoi pan w otwartych drzwiach lecącego wysoko samolotu i ma pan wykonać skok w dół – bez spadochronu. Czuje to pan? - Kiedy kiwnął głową, że tak, że czuje, co wtedy można czuć, powiedziałam: - Tak jest kiedy mam przejść na drugą stronę ulicy, placu, czy większej sali. Czuję się, jakbym miała wyskoczyć z lecącego samolotu – bez spadochronu.

PANIKA

Pięć lat temu przeczuwałam, że zbliża się nieuniknione doświadczenie jakiejś choroby. Z jednego poważnego zaburzenia chorobowego zostałam nie tak dawno uzdrowiona [Trzy pieczęcie], a oto na horyzoncie pojawiał się następny problem zdrowotny. Pogodziłam się wewnętrznie z taką perspektywą, prosząc jedynie Pana Boga, żeby to było schorzenie typu psychicznego, gdyż wydawało mi się, że do zmagania z tego rodzaju problemami zostałam przez dotychczasowe doświadczenia życiowe najlepiej przygotowana. Późną jesienią 2005 roku nic nie wskazywało, że będzie to ostry atak agorafobii. Wybrałam się wtedy na pięciogodzinny samotny spacer brzegiem morza, który był pierwszym takim wyczynem od wielu lat. Wcześniejsze stany niepokoju wydawały się mijać, psychiczne skutki niedawnego podwójnego bankructwa również, zaplanowałam więc regularną kontynuację podobnych samotnych wypraw. Jednak z nowym rokiem zaczęłam czuć się coraz gorzej, w pierwszej połowie roku zdiagnozowano u mnie niedoczynność tarczycy, a w jego drugiej połowie moim udziałem stał się pierwszy w życiu napad paniki na otwartej przestrzeni. Zanotowałąm wtedy:

1 października 2006 - niedziela, wieczór: po raz pierwszy w życiu – przynajmniej na ile tego jestem świadoma – przeżywam prawdziwy napad lęku. Dzieje się to w drodze na mszę, trzy metry od bezpiecznej ściany kościoła. Lęk naprawdę opanowuje człowieka: rozum i wola są bezradne, zaanektowane przez coś jakby zewnętrznego – n i e z r o z u m i a ł y lęk. Zatrważające, ale i ciekawe doświadczenie. Chcę zrozumieć istotę tego zjawiska. Wysiłek woli tu chyba nie wystarczy. A może to przejaw jej słabości? Czyżby moje różne życiowe uniki były przejawem wrodzonej lękliwości? A może to zachęta do pokory: uznać swoją słabość i w niej doskonalić swą moc?

Wydarzenie sprzed dziesięciu dni: moje podskoki przed kościołem. Diagnoza psychiatry: napad paniki. Nie miałam w sobie siły, żeby pokonać przestrzeń jakichś trzech metrów! Lęk objął nade mną władzę! Jeszcze nigdy nie doświadczyłam czegoś podobnego. Paraliż, osłupienie, podskoki, które miały mi pomóc uciec przed niebezpieczeństwem (trzy metry otwartej przestrzeni, bez żadnego oparcia!). Wyciągnięta ręka (do ludzi? do oddalonego o trzy metry muru kościoła?) i jak turkot powtarzane słowa: - Ta.., ta..., ta... ! - Początkowo myślałam, że mówiłam: - Tak, tak, tak! - Potem uświadomiłam sobie, że to musiało być: - Tam, tam, tam! - Chodziło mi o mur kościoła, który jawił mi się jak tonącemu brzeg, szalupa, koło ratunkowe. Bo ja czułam się jak topielec – tonęłam w przestrzeni.

ENDOKRYNOLOGIA

Lęk we mnie jest o wiele starszy niż opisany niedzielny wieczór, kiedy po raz pierwszy niepokój wymknął się spod kontroli układu nerwowego, co mogło mieć związek z wcześniej zdiagnozowaną chorobą tarczycy oraz rozpoczętą terapią hormonalną. Wydaje się, że pod wpływem przyjmowanego hormonu tarczycy system nerwowy został pobudzony na tyle, że w sytuacji lękowej straciłam nad nim panowanie. Nastąpiło przejście od wcześniej znanego zwykłego lęku do stadium lęku panicznego.

Lęk przestrzeni istniał bowiem we mnie już dawniej, tłumiony przez prawie trzydzieści lat tabletkami zażywanego w małych dawkach relanium. Z czasem - niezawodne jak sądziłam - działanie leku stopniowo słabło, a wraz z rozpoczęciem kuracji tarczycowej lewotyroksyna zaczęła na tyle energicznie pobudzać mój dziurawy układ nerwowy, że w sytuacji lękowej nie byłam w stanie utrzymać go na wodzy. Po ataku paniki zdecydowałam się wyrzucić cały zapas relanium - które już wcześniej przestało działać tak skutecznie jak na początku mojego z nim związania się - i spróbować na sucho czekać na koniec swojej nowej udręki.

Starałam się jednak dociec, skąd bierze się we mnie ten lęk przestrzeni. Szczegółowe badania neurologiczne wykluczyły istnienie zmian w mózgu, które mogłyby wywoływać zarówno stany lękowe, jak również zaburzenia mowy i pamięci, które pojawiły się w tym samym czasie. Te ostatnie złożyłam na karb choroby gruczołu tarczycy, ale geneza lęku przestrzeni wydawała się leżeć głębiej.

SAMOŚWIADOMOŚĆ

Przez ostatnie cztery lata, od czasu napadu paniki, nie łagodziłam nerwów żadnymi poważnymi środkami uspokajającymi, starając się przeżyć swoją agorafobię na żywo, świadomie pozwalając jej powoli wypalać się we mnie, tracić dotychczasowy zakres oraz intensywność. Coraz bardziej źródło lęku przestrzeni odczuwam w sobie, w rozregulowanym systemie nerwowym, a nie w zatrważającej przestrzeni na zewnątrz mnie. Nie wiem dlaczego mój wzrok ma taką jej percepcję, nie wiem dlaczego mój mózg boi się tego, co widzi moje oko. Wiem jednak, że klucz do zdrowia leży nie w oku, czy w mózgu, lecz w mojej nad nimi władzy. W tym - w racjonalnym osłabianiu czynników, które system nerwowy w sposób niezdrowy stymulują, czyniąc moją nad nim władzę trudniejszą. Nie wiem, ile moje zmaganie z tą chorobą będzie trwało, ale nie mam innego wyjścia. Przyjęłam świadomie jej nadejście i świadomie staram się znaleźć rozsądne z niej wyjście.

ZDOBYWAĆ GÓRY

Lekarze leczą, ale uzdrawia - Bóg. Doświadczyłam tego w sposób tak oczywisty przy innej okazji, że nie mam co do tego najmniejszych wątpliwości. Cuda uzdrowienia nie są jednak automatyczne, bowiem częścią ludzkiej kondycji po grzechu pierworodnym jest raczej choroba niż zdrowie. Doświadczyłam niespodziewanej łaski uzdrowienia z zaburzenia o wiele poważniejszego, nie mam więc podstawy do wątpienia, że z obecnego zaburzenia Bóg może mnie również wyprowadzić, jeśli będzie tego chciał. Proszę o to, ale nie ponaglam. Przeżyłam prawie czterdzieści lat z chorobą o wiele poważniejszą, dam pewnie radę przeżyć kolejne tyle z chorobą o wiele mniej psychicznie bolesną.

Nie wykluczam zresztą, że oba zaburzenia były/są w ten czy inny sposób powiązane. Jakiego typu było/jest to powiązanie, nie chcę dochodzić, tak jak nigdy nie doszłam genezy mojego cierniowego cierpienia, z którego zostałam skutecznie uzdrowiona. W tej chwili ważniejsze od funkcjonowania mojej psychiki jest funkcjonowanie mojego labilnego systemu nerwowego, którego należałoby wreszcie nauczyć solidnej stabilności. Jak? Jeszcze do końca nie wiem, ale wydaje mi się, że przede wszystkim przez to, co nazywamy zdrowym stylem życia. Do środków psychotropowych – a takim było relanium – nie chcę już wracać, nawet gdyby moje problemy lękowe spowodowane były czynnikami wrodzonymi, i gdyby miały trwać do samej śmierci.

Jak dobrze nam zdobywać góry – jest jedną z piosenek, których nauczyłam się w domu. W jej słowach obecny jest duch mojej Mamy - przedwojennej harcerki i dzielnego człowieka. Nie mam tak silnej woli jak Mama, ale coś z Jej ducha przeszło na mnie. Nie boję się walki - każda trudność, choroba, klęska, to duchowa góra, którą trzeba zdobyć. Dlaczego? Bo jest! - jak mówią taternicy, alpiniści i himalaiści w odpowiedzi na powtarzane pytania o sens ich pasji.

NERWICOGENNE ŻYCIE

Ostatnio przeprowadziłam prywatne śledztwo w sprawie swojego lęku przestrzeni, starając się dociec, kiedy właściwie zaczął się ten problem. Pewien rodzaj lękliwości był we mnie obecny zawsze. Wydaje mi się, że mój ojciec był typem nerwicowca, a ja niestabilny system nerwowy mogłam odziedziczyć w genach. Poza tym: nasza rodzina – trójka bardzo różnych osobowości – przez lata pozostawała w stanie permanentnej wojny domowej. Atmosfera skłóconego domu nie mogła nie zostawić śladów w systemie nerwowym dziecka dorastającego w takim środowisku. Dalej: cierń, którym naznaczone zostało moje życie, i z którym przeżyłam wiele lat, to też doskonałe źródło nerwicy.

Życie pełne różnorodnych stresów nie mogło nie mieć wpływu na mój system nerwowy. Byłam nastolatką, kiedy lekarz po raz pierwszy przepisał mi środek uspokajający. Jeszcze wcześniej, jako dziecko w okresie żółtaczki zażywałam luminal. W okresie konfliktów domowych, w ostatnich klasach ogólniaka ratowałam się elenium. Skąd miałam elenium, sama nie wiem. Może po prostu zawsze było w naszym znerwicowanym domu? W czasie studiów, po śmierci Taty, dopadł mnie czarny mrok duszy, który rzutował również na stan nerwów. Ponieważ już wcześniej próbowano pomagać mi silnymi środkami psychotropowymi, które zdecydowanie odrzuciłam, w kolejnym trudnym okresie życia udało mi się wreszcie znaleźć neurologa, który zrozumiał moją sytuację i zastosował bardzo łagodną i skuteczną terapię wzmacniającą system nerwowy. W mojej ocenie nie tyle psychika, co nerwy wymagały wtedy farmakologicznego wsparcia.

Był to czas pierwszego nawrócenia, a moje życie zaczęło powoli ulegać uporządkowaniu. Wcześniejsze trudne życiowe doświadczenia odbiły jednak swój ślad w moim systemie nerwowym, który zawsze w jakiś sposób pozostawał rozregulowany. W młodości jednak środkami uspokajającymi ratowałam się bardzo doraźnie. W takim razie jak to się stało, że weszłam w kanał uzależnienia od relanium? Dopiero po trzydziestu latach jego stosowania dowiedziałam się, że po dłuższym niż dwa tygodnie okresie zażywania może pojawić się tak zwane działanie paradoksalne tego leku, polegające na tym, że zamiast redukować lęk, zaczyna lęk wywoływać.

Po odstawieniu relanium niejednokrotnie czuję w sobie stany, na które przez lat trzydzieści relanium wydawało się być jedynym remedium. Przy lekkim zaburzeniu nastroju, pojawieniu się niepokoju, wewnętrznym drżeniu, nauczyłam się chwytać za pudełeczko z tabletkami, które zawsze musiałam mieć przy sobie. Bez niego mój świat zawaliłby się. Obecnie nie mam w domu ani jednej tabletki – na dobre nie mam żadnego poważnego środka uspokajającego – i pozwalam, żeby mój świat walił mi się na głowę kilka razy w ciągu dnia. To, co dzieje się wtedy we mnie staram się opanować innymi sposobami. Przede wszystkim – przetrwać. Niestety, moja wewnętrzna siła jest zbyt słaba, aby dokonać tego wtedy, kiedy jestem sama - twarzą w twarz - z otwartą przestrzenią. Muszę w takich sytuacjach czuć przy sobie obecność drugiego – życzliwego – człowieka. Czasami po to, żeby mocno uchwycić się jej lub jego ramienia, a czasami jedynie po to, żeby mieć świadomość współobecności tej osoby. Znajomi, którzy od czterech lat towarzyszą mi w zmaganiach z przestrzenią twierdzą, że mój stan jest o wiele, wiele lepszy niż na początku. Ja sama czuję, że intensywność lęku we mnie maleje, że zmniejsza się również zakres okoliczności lęk wywołujących.

ROGI BYKA

Dlaczego zaczęłam zażywać regularnie relanium? Przede wszystkim dlatego, że lekarze zaczęli mi je zapisywać, najpierw z własnej inicjatywy, potem na moją prośbę. Nerwica uogólniona i labilność układu nerwowego – to była diagnoza lekarza rejonowego, do którego trafiłam, gdy po studiach wróciłam do mojego miasta. Miasta, z którym związane było tyle wcześniejszych bolesnych doświadczeń, że być może i ono wywoływało we mnie nerwicę o charakterze sytuacyjnym – dla odmiany. Moje życie po pierwszym nawróceniu tutaj właśnie - na tle tego miasta - porządkowało się, ale mimo wszystko działo się to w scenerii kojarzącej się z dawnym bólem. Być może jednak inaczej nie można? Być może wszelkie próby ucieczki od własnej historii zawsze byłyby złudne? Być może nie ma innego wyjścia, jak wzięcie byka za rogi?

Kiedy po raz pierwszy poczułam lęk przed przestrzenią? W dzieciństwie w niezrozumiały dla mnie sposób bałam się: skakania przez skakankę, gry w klasy, robienia fikołków, skoków przez kozła czy skrzynię, ćwiczeń na równoważni. Przy tych ostatnich wystarczyło jednak, że nauczycielka podała mi dłoń, której ledwo i lekko dotykałam jednym palcem, a lęk ustępował. Obecnie podobnie czuję się na otwartych przestrzeniach: wystarczy bliskość asekurującej mnie osoby, czasami dotknięcie jej rękawa, wspólne niesienie torby z zakupami, a moją psychikę ogarnia pokój. Czasami uspakaja mnie nawet ciężar, który niosę w rękach, tak jakby siła jego grawitacji mocniej wiązała mnie z ziemią, sprawiała, że nie mam wrażenia, ze zaraz ulecę w przestrzeń. Lęk przed skakanką, przed przewrotami, przed przeskokami przez przeszkody – to wszystko również wiązało się z oderwaniem od ziemi.

Wiem, że nie dojdę genezy obecnego lęku, tak jak nie doszłam genezy cierniowego cierpienia w moim życiu. Tak, jak kiedyś nauczyłam się żyć z cierniem, tak teraz muszę nauczyć się żyć z lękiem, redukując go w miarę możliwości, starając się wyciągnąć z niego duchową naukę i czekając na mojego Wybawiciela, który kiedyś być może i ten krzyż zechce zdjąć z moich barków.

UZDRAWIACZ

To był któryś z pierwszych czerwcowych dni podczas pierwszej pielgrzymki do rodzinnego kraju nowo wybranego polskiego papieża. Szłam zalanymi słońcem ulicami opustoszałego miasta, z otwartych okien dobiegały odgłosy telewizyjnej transmisji któregoś ze spotkań z Ojcem Świętym, kiedy po raz pierwszy ogarnął mnie lęk związany z przestrzenią. Pamiętam tamten upał, tamtą pustkę, tamten niepokój. W zasięgu wzroku nie było żadnego człowieka, wszyscy tkwili przed telewizorami, tylko ja przez duży plac na starówce szłam w kierunku szkoły, w której wtedy pracowałam, chyba na jakieś płatne dodatkowe zajęcia. Szłam z trudem, siłą woli pokonując przestrach przed otaczającą mnie kamienną pustką.

Dlaczego stało się to właśnie wtedy? Co takiego wydarzyło się w moim życiu w roku 1979, co mogło wywołać we mnie taki niepokój? Dwa lata wcześniej skończyłam studia, miałam bardzo dobrą pracę, za rok miałam otrzymać własne mieszkanie, rok wcześniej poznałam kobietę, której za miesiąc powiem o sobie wszystko. Mniej więcej w tym samym czasie byłam po raz pierwszy u znanego uzdrowiciela, Clive Harrisa, który od niedawna zaczął przyjmować w kościołach w wybranych dużych miastach w naszym kraju. Udało mi się zdobyć wejściówkę na spotkanie z Harrisem w mieście, w którym niedawno studiowałam, a pamięć błogostanu, który odczułam po nałożeniu przez niego rąk na moją obolałą głowę, ciągle trwała we mnie.

Zaraz, zaraz, skoro Harris wcześniej uzdrowił mój obolały system nerwowy, to skąd później wziął się ten lęk w czasie papieskiej pielgrzymki? A był to dopiero początek. Niedługo potem na otwartych przestrzeniach zaczęły nawiedzać mnie krótkotrwałe stupory. Zaraz, zaraz, kiedy po raz pierwszy wpadłam w takie odrętwienie? Czy nie było to jeszcze wcześniej, wiosną, kiedy na wielkanocne święta przyjechała do mnie nowo poznana przyjaciółka? Pojechałyśmy pociągiem nad morze, a ja na stacji docelowej nie byłam w stanie wyjść z wagonu. Przesiedziałyśmy w przedziale do odjazdu pociągu w kierunku powrotnym, a potem przeleżałam w domu kilka dni, złożona niemocą i niepokojem. Czy nie wtedy przykleiłam się do redukującego lęk relanium?

Kiedy to było, przed czy po uzdrawiającym dotknięciu Harrisa, który w latach późniejszych przyjmował również w podominikańskim kościele w moim mieście? Dzwonię do znajomej, z którą wtedy pracowałam przy obsłudze jego wizyt w naszym mieście, i która teraz pomaga odtworzyć daty jego bytności tutaj: marzec 1981, marzec 1983, marzec 1985. Przypominam sobie, że faktycznie przyjeżdżał do naszego kraju w bardzo regularnych odstępach czasu, a więc wstecznie byłby to - marzec 1979, kiedy po raz pierwszy położył na mojej głowie swoje dłonie! Marzec – to musiało być przed wielkanocnymi świętami. Bingo! Od harrisowego dotyku wszystko się zaczęło. Wcześniejsza nerwica uogólniona przeszła w nerwicę lękową. Ładny mi uzdrowiciel.

UZDROWICIEL

Parę dni temu spotkałam dawno niewidzianego proboszcza z parafii podominikańskiej, który właśnie gościnnie spowiadał podczas adwentowych rekolekcji w mojej rodzimej parafii. Po raz pierwszy w jego wzroku - w miejsce niespokojnego wybiegania ku przyszłości - zobaczyłam spokojne spojrzenie wstecz. Czułam, że widzi we mnie pamiątkę dawnych czasów, a dzień kolejnej rocznicy wprowadzenia stanu wojennego sprzyjał wspomnieniom. Podominikańską parafię często nazywałam parafią mojego nawrócenia. Była ona również miejscem mojej religijnej i obywatelskiej aktywności w latach osiemdziesiątych. Ksiądz prałat nawiązał teraz do tamtych solidarnościowych czasów. Kiedy wspomniał, że dawno mnie u siebie nie widział, powiedziałam o swoim lęku przestrzeni. Jak zawsze gotowy do działania, na środku kościoła chwycił mnie za rękę: - Módlmy się! Zdrowaś Mario, łaski pełna... - Weszłam wewnętrznie w jego modlitwę: - Święta Mario, Matko Boża, módl się za nami grzesznymi... - Potem pobłogosławił mnie, położył rękę na moim czole, czyniąc na nim znak krzyża: - W intencji uzdrowienia.

Kiedy prawie dwanaście lat wcześniej, na początku 1999 roku, w innej parafii mojego miasta przygotowywałam się do zakończenia dwudziestotygodniowych rekolekcji, miałam wypisać na kartce konkretne schorzenia, o uzdrowienie z których chciałam prosić Boga. Wypisałam chyba z kilkanaście pomniejszych fizycznych dolegliwości, pomijając moje cierniowe cierpienie, gdyż nie wyobrażałam sobie życia bez tego najlepszego jaki znałam łącznika z Bogiem. Podczas spowiedzi z życia, która miała poprzedzić nabożeństwo w intencji uzdrowienia, zdecydowałam się na jeden tylko wątek spowiedzi - związany z moim cierniem. Kapłan na zakończenie spowiedzi – z własnej inicjatywy – położył dłonie na mojej głowie i modlił się przez chwilę w intencji uzdrowienia cierniowej części mojego życia. Kilkanaście dni później uzdrowienia doświadczyłam.

Jakiś czas temu, kiedy odkryłam zbieżność czasową między pojawieniem się we mnie lęku przestrzeni a pierwszą wizytą u Clive Harrisa, pomyślałam o uzdrawiającej mocy egzorcyzmu, ale nie zdecydowałam się na wizytę u egzorcysty. Być może zwykła modlitwa zwykłego księdza, spotkanego w przelocie, wystarczy. Jeśli nie, zawsze będę mogła do sprawy egzorcyzmu powrócić.

Temu zaś, który mocą działającą w nas może uczynić nieskończenie więcej, niż prosimy czy rozumiemy, Jemu chwała w Kościele i w Chrystusie Jezusie po wszystkie pokolenia wieku wieków! Amen. (Ef 3, 20-21)

Dominicanus

2011-10-23T13:51:00.000-07:00

Skąd przesłuchujący mnie esbek mógł wiedzieć, że jestem bardzo pobożna, skoro sama tego nie wiedziałam? W pierwszym dniu stanu wojennego - podczas wielogodzinnego przesłuchania - właśnie tak powiedział: - Wiemy, że jest pani osobą bardzo pobożną. - Ja, pobożna? Minęło wtedy siedem lat od początku mojego nawrócenia, a jeszcze nie doszłam do sakramentalnej spowiedzi zarówno z ostatnich, jak z poprzednich siedmiu lat, od kiedy mając lat czternaście czy piętnaście przestałam praktykować. Będąc dorosłą osobą bardzo powoli - z namysłem i z rozmysłem - krok po kroku wracałam do wiary, w której jako niemowlę zostałam ochrzczona, i w której jako dziecko przystąpiłam do pozostałych sakramentów chrześcijańskiej inicjacji.

Kilkanaście dni przed początkiem strajków tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego roku nieoczekiwanie miałam zostać matką chrzestną córki mojej przyjaciółki. Powiedziałam wtedy proboszczowi jednej z parafii w moim mieście, w której miał się odbyć chrzest tajemniczego dziecka znikąd, że chociaż zgodnie z wolą matki niemowlęcia mam być chrzestną, to jednak stanowczo odmawiam przystąpienia do spowiedzi i komunii, ponieważ nie rozumiem tych spraw, a nie zamierzam robić rzeczy, których wewnętrznie nie akceptuję. Rozmowa trwała dłuższą chwilę, podczas której proboszcz pewnie musiał usłyszeć coś, co dało podstawę do ogłoszenia werdyktu: - Dusza szuka Boga, może pani zostać chrzestną.

Rok później w tym samym kościele, natychmiast po wyborach do solidarnościowych władz regionalnych, w których powierzono mi stanowisko w prezydium zarządu, pod ciężarem nowej odpowiedzialności przystąpiłam do pierwszej od czternastu czy piętnastu lat komunii, jeszcze bez sakramentalnej spowiedzi, ale z żalem za grzechy tak wielkim, że wypalił moją duszę do bólu. W tym samym kościele, jeszcze jeden rok później, podczas trwających w nim misji, już po wyjściu z internowania, przystąpię wreszcie do spowiedzi. Przez długi czas klęcząc u kratek konfesjonału będę po prostu płakać.

W ten dziwny sposób trzy święte sakramenty – przez tamten chrzest, przez tamtą komunię, przez tamtą spowiedź – wróciły do mnie po latach, a może należałoby powiedzieć, że to ja wróciłam do nich po bardzo długiej przerwie. Kolejny rok później zostałam przewodniczącą stowarzyszenia inteligencji katolickiej w moim mieście, które znalazło życzliwą gościnę u tego samego nietuzinkowego proboszcza, który wcześniej wyraził zgodę na nietypowy chrzest córki mojej przyjaciółki. Wszystkie opisane wydarzenia miały miejsce w nie-mojej parafii, skupionej wokół zabytkowej średniowiecznej świątyni pochodzącej z bardzo dawnych czasów, kiedy w moim mieście funkcjonował klasztor ojców dominikanów.

Z czasem zaczęłam domyślać się, w jaki sposób swego czasu esbecy wyrobili sobie zdanie na temat pobożności solidarnościowej działaczki pozostającej pod obserwacją. Śledząc mnie pewnie mierzyli intensywność mojej religijności częstotliwością, z jaką wstępowałam do mijanych świątyń. Nie było wtedy kościoła, do którego nie wstąpiłabym po drodze, szukając w nim tego czegoś, co niedawno pojawiło się w mojej duszy, a czego nie potrafiłam nazwać [Świadectwo].

Wchodziłam do kościołów w swoim mieście, wchodziłam do kościołów w miastach obcych, o czym wiedzieli nie tylko miejscowi esbecy, lecz również zamiejscowa matka mojej pierwszej chrzestnej córki. Kiedy dziecko obrosło rodziną w postaci a-religijnej matki oraz a-teistycznego ojca, stwierdziłam, że nic tam po mnie. Podczas wspólnego z przyjaciółką wakacyjnego pobytu w mieście tysiąca kościołów postanowiłam odejść - bez słowa, gdyż słowa padające między nami przestały służyć zrozumieniu i porozumieniu. Przyjaciółka zauważywszy pewnego dnia, że z miejsca gdzie nocowałyśmy zniknęłam nie tylko ja, ale że brakuje również mojego plecaka, wyruszyła w miasto z plikiem karteczek z moim imieniem, które zamierzała umieszczać na drzwiach kolejnych kościołów, a każda miała informować, że tak się nie odchodzi. Odnalazła mnie w jednej z pierwszych świątyń, do których w poszukiwaniu mnie weszła.

Wędrując najczęściej samotnie po kraju w różnych odwiedzanych miastach odwiedzałam różne kościoły, szukając w nich kontaktu z duchowym wymiarem i z duchownymi sługami duchowego wymiaru. Prosząc ich o rozmowę szukałam czegoś, czego nie potrafiłam wtedy określić: zrozumienia? porozumienia? pouczenia? Przychodziłam i odchodziłam, przechodząc przez życie spotkanych zakonników i księży jak wielu innych wędrowców w wierze. Każda prośba o czas i uwagę spotykała się z życzliwym przyjęciem, każde spotkanie utwierdzało mnie na drodze wiary, ale zasadniczo żadna z rozmów nie miała dalszego ciągu.

Ćwierć wieku minęło między tym, co nazywam pierwszym nawróceniem a nawróceniem drugim. Między drugim nawróceniem a chwilą obecną minęła kolejna pełna dekada i pełny rok. Trzydzieści sześć lat idę drogą świadomej wiary. Teologia duchowości wymienia trzy milowe kamienie nawróceń na tej drodze, nazywając je trzema okresami lub trzema krokami. Przede mną krok ostatni i ostateczny. Skoro etapy drogi, które pozostawiam za sobą, wyraźnie znaczone były śmiercią moich najbliższych – najpierw Taty, a po ćwierci stulecia Mamy – logiczne w tym wzorze wydaje się, że krok ostatni zbiegnie się ze śmiercią ich jedynego dziecka: 3 – 2 – 1 – 0 [...].

Ponad dziesięć lat temu, kiedy sprawy między Stwórcą a mną uległy drugiemu zagęszczeniu, zwróciłam się o rozmowę do zakonnika poznanego wiele lat temu, na którego zawsze mogłam liczyć. Ojciec Marcin, na spotkanie z którym przejechałam wtedy pół kraju, powtórzył werdykt wydany ćwierć wieku wcześniej: - Łaska kiedyś, łaska teraz. Jesteś na dobrej drodze. - Kiedy poskarżyłam się, że przez całe życie nie dana była mi osoba potocznie nazywana kierownikiem duchowym, a której brak wydawał się coraz trudniejszy, Ojciec Marcin poradził, jak powinnam kogoś takiego poszukiwać. Dobrze zacząć od zwykłej spowiedzi, żeby zobaczyć, jaki będzie miała przebieg, aby potem ewentualnie poprosić o rozmowę. Jeśli między penitentem a duchownym nawiąże się nić duchowego zrozumienia i porozumienia, można prosić o stałe towarzyszenie na drodze wiary.

Nie bardzo wierzyłam, że znajdę taką osobę. Swego czasu podczas pewnej spowiedzi ksiądz z pewnego zgromadzenia samorzutnie zaproponował, że może służyć mi kierownictwem duchowym, i - w ciągu dwóch tygodni zniknął z pola mojego widzenia, niespodziewanie przeniesiony na całkiem inną placówkę. Mam wrażenie, że Pan Bóg dobrze pilnował i pilnuje, żeby nikt za bardzo nie mieszał w mojej duszy. Zdarzyło mi się skorzystać z dłuższej – kilkutygodniowej lub kilkumiesięcznej - posługi wybranego spowiednika z rodzimej parafii, ale były to niedługie okresy szczególnie duchowo ciężkie. Kiedy kończył się pewien określony wątek tamtych spowiedzi i sprawy duchowe wracały we mnie do równowagi, również tamci kapłani w ten czy inny sposób byli mi odbierani.

Rozmyślając nad tym wszystkim zaczęłam odkrywać, że przecież przez wszystkie dorosłe lata miałam jednak kogoś, kogo mogłabym nazwać powiernikiem duchowym, chociaż mieszkaliśmy daleko od siebie i spotykaliśmy się bardzo nieregularnie, czasami po wielu latach przerwy. Ojciec Marcin – czyż to nie on bardzo dawno temu został mi niepostrzeżenie dany? Nigdy nie prosiłam go o jakieś szczególne prowadzenie, nigdy o takich sprawach nie rozmawialiśmy – on po prostu w moim życiu był.

Trzydzieści sześć lat idę drogą świadomej wiary, w tym przez lat trzydzieści trzy w dyskretnej i nienarzucającej się obecności dominikanina. Kiedy kończyłam uniwersytet i opuszczałam miasto swoich studiów, Ojciec Marcin był duchowym opiekunem absolwentów uczelni tego miasta. Zaniedbawszy w okresie młodzieńczego buntu życie wiary, w wierze wchodząc w dorosłość postanowiłam nadrobić zaległości przez udział w comiesięcznych spotkaniach dla absolwentów, które organizował i których gospodarzem był założyciel i redaktor naczelny nowopowstałego dominikańskiego miesięcznika „W Drodze” - Marcin Andrzej Babraj OP [...].

Czy do pierwszej spowiedzi u Ojca Marcina trafiłam przypadkowo, czy tamten konfesjonał wybrałam świadomie, tego już nie pamiętam, jednak samą spowiedź zapamiętałam bardzo dobrze. Do kratek konfesjonału przyszłam wtedy ze sprawą, która mnie męczyła, a której nie potrafiłam nazwać inaczej, niż stwierdzając krótko, że nie ma we mnie wiary, nadziei i miłości. Sposób, w jaki zostałam potraktowana ośmielił mnie do poproszenia o rozmowę, na którą zostałam zaproszona do założonej książkami redakcji miesięcznika. Opowiedziałam o swoim nawróceniu i o swoich poszukiwaniach tutaj rzeczywistości nie-z-tutaj, której dane mi było dotknąć. Zapamiętałam słowa Ojca Marcina, że to łaska, i jeszcze że to – wiara przeżywana egzystencjalnie. Pełne znaczenie tego sformułowania zrozumiałam po pewnym czasie.

Podczas ponad trzydziestoletniej znajomości osobiście rozmawialiśmy może dziesięć razy, ale nawet po wieloletnich okresach milczenia z mojej strony dominikanin doskonale pamiętał owieczką ponownie szukającą duszpasterskiej pomocy. W okresie, gdy przez lat dziesięć kierując kikowskim klubem w moim mieście organizowałam okresowe rekolekcje, Ojciec Marcin z kaznodziejskiego zakonu dominikanów trzy razy w roku polecał wybranych współbraci do głoszenia rekolekcji dla inteligencji. W ten sposób, słuchając wraz z innymi nauk głoszonych przez kwiat dominikańskich kaznodziejów, miałam okazję w sposób praktyczny uzupełniać braki we wcześniejszej edukacji i formacji religijnej. Dwukrotnie rekolekcje głosił osobiście Ojciec Marcin, który mieszkał wtedy pod dachem naszego nietuzinkowego kapelana, proboszcza podominikańskiej parafii, i który swojego gospodarza zawsze bardzo dobrze wspominał. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku dominikanie przymierzali się nawet do odzyskania swojego kościoła w naszym mieście, ale na przymiarkach się skończyło.

W tamtym samym czasie, na fali ustrojowej transformacji, porzuciłam religijną gorliwość na rzecz biznesowej przedsiębiorczości, aby, jak w życiu duchowym bywa, upaść - po to, żeby potem dać się Bogu znowu podnieść wyżej-czyli-głębiej niż poprzednio. Upadki duchowe, odpowiednio wykorzystane, mogą stanowić trampolinę do odbicia w-górę-czyli-w-głąb. Kiedy Ojciec Marcin, jak zawsze gotowy służyć czasem i rozmową w kluczowych momentach mojej duchowej wędrówki, po raz drugi potwierdził prawdziwość i prawidłowość kierunku, w którym podążałam za Tym, który mnie prowadził, otworzyłam przed nim serce, mówiąc o natchnieniu, które zdaje się prowadzić mnie do pewnego klauzurowego klasztoru [...]. Ponownie otworzyłam przed nim serce, kiedy w tym samym klasztorze spostrzegłam rzeczy wołające o pomstę do nieba. Tam zresztą przede wszystkim - do Nieba - zaniosłam swoją skargę, a kiedy Niebo stworzyło dogodną sytuację, swoją skargę oficjalnie skierowałam do Watykanu, tym samym podcinając gałąź, na której siedziałam. Ojciec Marcin pozostał więc moim jedynym powiernikiem duchowym, a internetowy blog jedynym adresatem moich listów z wiary.

Od dawna obiecywałam Ojcu przesłanie niektórych tekstów zamieszczanych na blogu, ale jakoś nie mogłam zabrać się do wysłania wydruków, które od roku czekały na zapakowanie do koperty i zaadresowanie tej ostatniej. W takich chwilach mam zasadę nie robić nic na siłę, lecz czekać aż przyjdzie odpowiedni moment i odpowiednie natchnienie. Tym razem, kilkanaście dni temu, postanowiłam wziąć sprawę w swoje ręce i materiały wreszcie wysłać. Kiedy po tygodniu od ich nadania zadzwoniłam do Ojca, okazało się, że jeszcze ich nie otrzymał, czym był bardzo zdziwiony i obiecał sprawę wyjaśnić na klasztornej furcie, gdzie odbierana jest przychodząca korespondencja. Kiedy zadzwoniłam ponownie następnego dnia, poprosił, żeby przypomnieć, w jakiej sprawie dzwonię, a kiedy to zrobiłam, stwierdził, że przesyłka dotarła. Uzmysłowiłam sobie, że człowiek, z którym rozmawiam ma już prawie osiemdziesiąt lat, i że pewnie porządkuje swoje własne życie, swoje sprawy, swoje teksty. Na początku rozmowy wspomniał, że nie ma wiele czasu, ponieważ ma jeszcze sporo czytania, ale potem od słowa do słowa sam rozmowę przeciągał. Jak zawsze otwarty na człowieka i ciekawy człowieka, chciał wiedzieć jak sobie radzę w życiu. Czułam, że mimo kurczącego się czasu pragnie kontaktu z tymi, którym kiedyś zawsze swoim czasem służył. I wyobraziłam sobie, że gdy w swej wędrówce dojdę do miejsca, które teologowie duchowości nazywają trzecim okresem życia duchowego, Ojciec będzie po drugiej stronie, aby tam potwierdzić skinieniem śnieżnobiałej głowy: - Tak, to jest Bóg. Poznałaś wreszcie tak, jak sama zostałaś poznana.

Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno; wtedy zaś [zobaczymy] twarzą w twarz: Teraz poznaję po części, wtedy zaś poznam tak, jak i zostałem poznany. Tak więc trwają wiara, nadzieja, miłość - te trzy: z nich zaś największa jest miłość. (1 Kor 13, 10 – 13)

Myślę sobie

2011-10-23T13:50:00.001-07:00

Sprawnie torując przejście wśród rozbieganego tłumu podróżnych obie kobiety konsekwentnie - niemal w linii prostej - przesuwały się w stronę odległych peronów. Młodsza, blondynka w wieku dwudziestu kilku lat, o zdecydowanej urodzie, postawna i elegancka, w sposób widoczny pełniła rolę przewodniczki miarowo wystukującej ostrymi obcasami drogę przez rozległą halę dworca. Ciężkim truchtem podążająca za nią posłusznie Marianna Jańska, wyglądająca na lat ponad dwa razy więcej niż jej towarzyszka, starała się na nieco koślawych nogach obutych w znoszone mokasyny dotrzymać kroku młodej kobiecie. Godzinę temu obie, Marianna i Anna, wyśliznęły się chyłkiem z hotelu, w którym spędziły noc, a do którego zaledwie dzień wcześniej starsza z kobiet równie dyskretnie i nieoficjalnie przeniknęła. Anna Benet, młoda adeptka sztuki aktorskiej, do której przyjechała, tak wprawnie odwróciła uwagę doświadczonego starego recepcjonisty, że niezauważona przez nikogo Marianna z niewielkim plecakiem zarzuconym na sportową kurtkę mogła spokojnie przemknąć w kierunku pokoju aktorki, zastanawiając się po drodze, gdzie Anna, którą poznała stosunkowo niedawno, nabyła wprawę w wyprowadzaniu w pole obsługi hoteli.

Anna Benet, biorąca wraz z innymi aktorami udział w dużym plenerowym widowisku i wraz z nimi zameldowana na czas występów w niewielkim hotelu w rozległym obcym mieście, mając samotnie zajmować pokój przeznaczony dla dwóch osób, zaproponowała wspólny nocleg jadącej z daleka na spotkanie z nią kobiecie. Marianna, ścigana przez komorników i wierzycieli, chętnie skorzystała ze wszystkich zaproszeń: do darmowego noclegu, do obejrzenia spektaklu, w którym niedawna debiutantka miała zagrać jedną z głównych ról, oraz do spędzenia razem całego pozostałego czasu, którego nie było wiele. Nie chcąc marnować ani minuty szybko przystąpiły do omawiania najważniejszych spraw. Marianna Jańska zrelacjonowała swojej gospodyni wszystko, co z niedowierzaniem umysłu zaobserwowała i czego z bólem serca doświadczyła w miejscu, w którym ostatnimi laty bywała bardzo często, i gdzie trzy lata temu spotkały się po raz pierwszy. Anna zwróciła uwagę, że jej rozmówczyni przemawia jak zatroskana matka, i spytała, czy nie powinna faktycznie być matką tamtego miejsca. Kiedy Marianna odpowiedziała pytaniem, czy Anna widziałaby siebie w roli mistrzyni w tym samym miejscu, usłyszała, że chyba inna droga jest jej pisana, gdyż właśnie zaczyna krystalizować się możliwość kariery artystycznej.

Trzy lata wcześniej, do starego średniowiecznego klasztoru studentkę ostatnich lat szkoły aktorskiej przywiózł pełen zapału młody ksiądz, z którym łączyły ją pasje artystyczne i religijne. Wyczuwał w niej coś, co jego zdaniem mogło pasować do tego otoczenia. Przywiózł i odjechał, zostawiając młodą dziewczynę w miejscu, którego część gościnna, o tej porze roku zazwyczaj tętniąca życiem, niespodziewanie wyludniła się. Ponieważ przełożone opactwa również przebywały poza klasztorem - w dłuższej podróży - nie było na miejscu nikogo, kto mógłby zająć się dziewczyną szukającą swego miejsca w życiu. Anna została więc sama, zdana jedynie na towarzystwo starszej obcej kobiety o przetykanych wczesną siwizną włosach, która w tym miejscu spędzała letnie miesiące, starając się pomagać mniszkom w przyjmowaniu gości. Anna próbując przełamać dzielące je bariery zaproponowała wspólny spacer po pełnej uroku okolicy, ale spotkała się z odmową i wyjaśnieniem ze strony Jańskiej - gdyż ona to była - że nie przyjechała tutaj, żeby rozpraszać się na spacerach w plenerze. Przy kolejnej okazji Anna chciała zaprosić Mariannę do swojego pokoju na wspólne słuchanie ukochanej muzyki klasycznej, ale ta wyjaśniła trzeźwo, że trudno będzie dwóm osobom równocześnie słuchać nagrań, korzystając z jedynego dostępnego sprzętu, jakim był discman należący do Anny.

Przez parę tamtych dni mieszkały więc pod klasztornym dachem obok siebie, spotykając się jedynie na posiłkach w refektarzyku dla gości oraz na wspólnych z mniszkami modlitwach w kaplicy na pięterku. Czas między godzinami posiłków i godzinami modlitw wypełniały pracą zleconą przez którąś z sióstr: sprzątały pokoje gościnne, obierały zebrane w ogrodzie jarzyny, maglowały pościel. Pracując mijały się, niewiele do siebie mówiąc, dłużej rozmawiając jedynie podczas wspólnych śniadań, obiadów i kolacji. Po kilku dniach przyjazd kolejnego gościa - jednego z księży będących stałymi bywalcami tego domu - na tyle drastycznie zakłócił harmonię ich milczącej współobecności, że zaczęły ze sobą rozmawiać na dobre, starając się wspólnymi siłami zrozumieć patologiczne zachowanie duchownego. Wkrótce napłynęła fala nowych hałaśliwych gości, na tle których Anna i Marianna wyraźnie zobaczyły, jak wiele połączyło je podczas tamtych paru dni spędzonych w ciszy.

Wyjeżdżając z klasztoru wymieniły adresy, potem wymieniły parę kartek i spotkały się parę razy. Ostatnie spotkanie właśnie dobiegało końca. Marianna wracała do swojego bankructwa i swoich długów, Anna zostawała natomiast ze swoją karierą. Wszystko zostało powiedziane, pozostawało jedynie znalezienie właściwego peronu i właściwego pociągu, który zawiezie Mariannę do domu. Anna niespodziewanie skręciła w bok i weszła do przygodnego dworcowego kiosku, mając za sobą towarzyszkę posłusznie idącą jej śladem: - Coś do czytania na drogę – jakieś pisma? - rzuciła krótkie pytanie. Marianna pokręciła głową. - To może jakaś książka? O, jest kolejna pozycja Agaty Christie! Na pewno nie chcesz? - upewniała się. - Nie, ja prawie niczego nie czytam. A w podróży to już szczególnie lubię sobie pomyśleć. - Anna Benet zwróciła się do sprzedawczyni: - A ja poproszę Agatę Christie. Wiesz – obróciła się do Marianny – niesamowicie inteligentne są jej kryminały, zbieram wszystkie.

***

Opowiedziana opowiastka jest oczywiście fikcją, w której wszelkie podobieństwo do rzeczywistych osób i wydarzeń jest niezamierzone i całkowicie przypadkowe, ale kiedy wróciłam do domu, zaczęłam myśleć o tej Agacie Christie. Przy okazji najbliższej grypy wzięłam ją ze sobą do łóżka, a ponieważ choroba przedłużała się, sięgałam po kolejne powieści, i tak natrafiłam na serię z Panną Marple - starą panną rozwiązującą najbardziej skomplikowane zagadki kryminalne. Umowność literatury tego gatunku powoduje, że oprócz chwilowego zaangażowania emocji, nie angażujemy w nią tak bardzo intelektu, który w tym czasie może trochę odpocząć. Dodatkową korzyścią z lektury czytanej w oryginale jest praktyka językowa.

Prawdą jest, że prawie niczego nie czytam. Prawie, gdyż chociaż konsekwentnie nie czytuję beletrystyki, to jednak innych książek od czasu do czasu używam - w różnych ilościach, zależnie od potrzeb. Wtedy, gdy zaczęłam regularnie jeździć do klasztoru, w którym poznałam młodą bohaterkę powyższej opowiastki, zaczytywałam się między innymi w pismach Teresy Sánchez de Cepeda y Ahumada, w swym zakonie oficjalnie zwanej Teresą od Jezusa, powszechnie zaś znanej jako Święta Teresa z Avili.

W Miss Marple znalazłam doskonały współczesny kontrapunkt dla swojej fascynacji barokową twórczością Madre. Chłodna intryga klasycznego kryminału wyrównała we mnie temperaturę emocji rozbujanych barokowym przepychem stylu mistyczki z Avila. Stara panna z sennej angielskiej wioseczki St. Mary Mead była jak zimny kompres na moją rozbuchaną wyobraźnię. Kryminalna fikcja stała się przeciwwagą dla mistycznego dokumentu. O tym, czego niechcący nauczyła mnie Miss Marple, opowiem być może innym razem, jeśli kiedykolwiek zdecyduję się odsłonić kulisy swojego powołania.

Warsztat pisarski

2011-10-23T13:48:00.000-07:00

O pewnym znanym aktorze mówiono, że do notowania uwag dotyczących interpretacji przygotowywanej sztuki używał tylko dwóch słów, które podczas prób skrzętnie zapisywał na marginesie swojej kopii tekstu: przywalić i popuścić. Również ja, kiedy mam przyjąć naukę od kogoś, na ogół proszę o instruktaż krótki i zwięzły: popuścić czy przywalić?

W nurt lakonicznych pouczeń, które lubię, wpisała się swego czasu moja lekarka rejonowa. Kiedy pięć lat po ukończeniu studiów, przekroczywszy trzydziestkę, nadal byłam osobą stanu wolnego, uznała, że już nie wypada dręczyć mnie powtarzaniem pytania o zamążpójście. Podczas tamtej wizyty pytanie padło po raz ostatni, a pani doktor usłyszawszy po raz kolejny, że w najbliższym czasie nie zamierzam zmieniać stanu cywilnego, zrezygnowana rzuciła znad biurka: - To niech pani przynajmniej nosi ciepłe majtki i ciepłe skarpety! - Genialnie prosta rada sprawiła, że pamiętam o niej do dziś i wypełniam solennie.

Nie tak dawno, przekroczywszy już pięćdziesiątkę, podobnie poważnie potraktowałam zalecenie dwóch niezależnych chirurgów: - Skoro nie decyduje się pani na operację żylaków, to niech pani chociaż spędza jak najwięcej czasu leżąc z nogami do góry! - Zauroczona prostotą usłyszanej rady, będąc osobą wtedy jeszcze zawodowo czynną, zaczęłam intensywnie rozważać zmianę pracy na taką, w której będę spędzać więcej czasu leżąc z nogami do góry niż miało to miejsce w moim dotychczasowym zawodzie, w którym siedząc z nogami w dół żylaków się nabawiłam. Przekwalifikowanie zawodowe jednak nie stało się moim udziałem, bowiem ostatecznie zdecydowałam się skorzystać z możliwości, jaką w postaci prawa do wcześniejszej emerytury do dyspozycji mojego rocznika postawił prawodawca.

Wiodącym motywem działań podjętych po przejściu na emeryturę stało się właściwe wypełnienie lekarskiego zalecenia. Gdzie leżeć? W przepastnym zagłębieniu staromodnego fotela, z nogami wyciągniętymi na towarzyszącej mu pufie? A może na nowomodnej kanapie, z nogami ułożonymi na stosiku poduch służących normalnie jako podparcie dla pleców i ramion? Czy też może wcale nie wychodzić z łóżka, które posiadało pewne ograniczone funkcje, pozwalające przekształcić je w coś na kształt szezlonga? Ręczna regulacja ruchomego stelaża umożliwiała unoszenie dwóch jego części – tej znajdującej się w nogach łóżka oraz tej znajdującej się w jego wezgłowiu. Wybór padł więc na łóżko. Wystarczyło uprzątnąć pościel, a materac nakryć polarowym kocem, aby otrzymać przedmiot swoich marzeń: day bed, łóżko dzienne.

Jak jednak przenieść się z życiem do łóżka? Ponieważ w pierwszych latach emerytury moje życie polegało głównie na aktywności internetowej, należało wspomniany sypialniany mebel obudować funkcjami typowymi dla stanowiska komputerowego. A więc przede wszystkim potrzebna była odpowiednia podstawka pod laptop. Ze względu na stan nóg trzymanie na nich rozgrzanego ciężkiego komputera nie wchodziło w rachubę. Przez pewien czas pudło od pizzy pełniło funkcję podstawki, ale na dłuższą metę takie rozwiązanie było nie do utrzymania.

Wybór padł na plastikowy stolik-pod-laptop-do-łóżka, z ruchomym blatem pod komputer oraz osobną ruchomą podkładką pod myszkę, z regulowaną wysokością nóżek, z halogenową lampką, z czterogniazdową uniwersalną magistralą szeregową oraz małym schowkiem. Zamówienia dokonałam przez internet, a wyspecjalizowana firma kurierska dostarczyła sprzęt niemal do samego łóżka. Podobnie stało się z pozostałymi elementami mojego stanowiska komputerowego, które zamawiałam sukcesywnie, dbając o zachowanie jednolicie eleganckiej czerni całości.

Jako pierwszy do amatorskiego stolika-pod-laptop-do-łóżka dołączył profesjonalny stojak-pod-sprzęt-dla-didżejów, o regulowanej szerokości i wysokości, który można było na łóżko nasunąć i wzdłuż łóżka przesuwać. Na blacie stojaka mogłam umieszczać laptop, kiedy na jego ekranie chciałam wygodnie obejrzeć film, w pozycji leżącej z nogami do góry. Podobnie gdybym kiedyś chciała skorzystać z osobnej klawiatury, mogłabym umieścić ją na małym stoliku, a komputer postawić na stojaku dla didżejów, w odpowiedniej dla wzroku odległości. W międzyczasie odkryłam, że stojak ten może spełnić wiele innych pożytecznych funkcji w gospodarstwie domowym.

Nierozwiązanym problemem pozostawała sprawa urządzenia miejsca, w którym można byłoby wygodnie umieszczać kartki papieru lub całe książki, z których chciałabym korzystać podczas pisania. Ze względu na małe rozmiary stolik-pod-laptop-do-łóżka takiej funkcji nie mógł pełnić, a tym bardziej trudno byłoby znaleźć ją w stojaku-pod-sprzęt-dla-didżejów. Należało wymyślić coś innego. Natchnienie przyszło niebawem: koncertowy-stojak-do-nut, który można byłoby postawić obok łóżka! Dzięki internetowi bez trudu udało się zamówić odpowiedni sprzęt - profesjonalny, stabilny, z regulacją wysokości oraz kąta nachylania blatu pod nuty. Z dostawą do łóżka.

Czasami zdarza mi się jednak opuścić mój warsztat pisarski. Podczas jednej z takich wędrówek po mieście nogi zaprowadziły mnie do sklepu meblowego. Tam – co zrozumiałe - szczególnie zainteresowała mnie ekspozycja łóżek i stelaży. Przymierzam się bowiem do wymiany starego stelaża na nowocześniejszy, z elektryczną regulacją oraz większą liczbą załamań powierzchni leżenia lub siedzenia, na przykład pod kolanami i pod karkiem, których brak obecnie szczególnie odczuwam.

W salonie meblowym natknęłam się na model łóżka ze stolikiem, a właściwie - stołem komputerowym stanowiącym jego integralną część. Teraz już wiem, w jakim otoczeniu chcę leżeć. W kąt pójdzie prowizorka w postaci stolika-pod-laptop-do-łóżka oraz stojaka-pod-sprzęt-dla-didżejów. Zastąpi je zintegrowany system – mojego autorstwa - składający się z łóżka z funkcjonalnym stelażem przystosowanym do wygodnego siedzenia w tymże łóżku oraz kompletu nasuwanych i dosuwanych stołów do obsługi komputerowej twórczości. Wstępnie rozmawiałam już ze stolarzem, który zaakceptował przedstawiony projekt.

Jeśli jednak posłucham pięknej w swej prostocie rady kolejnego lekarza, który niedawno usłyszał ode mnie, że nie zdoła mnie namówić do farmakologicznego leczenia lęku przestrzeni [Klauzura], który dopadł mnie rok przed emeryturą, moje meblarskie zabiegi mogą okazać się zbędne. Kiedy wspomnianemu lekarzowi wyjaśniłam, że z domu wychodzę jedynie z osobami towarzyszącymi, gdyż sama na otwartej przestrzeni bałabym się kolejnego napadu paniki, jak ten, podczas którego zaczęłam na ulicy podskakiwać w przerażeniu, mój lekarz udzielił mi zwięzłej porady, takiej jakie lubię: - No to sobie pani najwyżej trochę poskacze. - Jeśli kiedyś zdecydowałbym się na to proste rozwiązanie, pewnie podskakując odskoczyłabym dość daleko od komputera. Otwarte przestrzenie zawsze były moim żywiołem.

Trzy pieczęcie. Świadectwo

2011-10-23T13:46:00.000-07:00

W dwóch cyklach historii z samego życia - w formie autobiograficznych opowiastek - starałam się pokazać problem, z którym zmagałam się przez prawie pół stulecia, w tym w sposób świadomy przez lat trzydzieści pięć. Wysłuchane modlitwy [...] powstawały w bólu otwierania starych ran, natomiast pisząc Kobiety mojego życia [...] miałam już spory dystans do opisywanego problemu. W roku 1964, mając dwanaście lat, po raz pierwszy weszłam psychicznie w rolę mężczyzny. Od tamtego czasu psychicznie identyfikowałam się z płcią odmienną od mojej płci biologicznej. Po trzydziestu pięciu latach cierpienie to zostało ze mnie zdjęte, a ja – niespodziewanie dla siebie samej – uzdrowiona. Miało to miejsce podczas Wylania Ducha Świętego w lutym 1999. W poniższym tekście, który jak sądzę, zamknie obecny cykl dotyczący tamtego bolesnego doświadczenia, chciałabym rzecz podsumować oraz odnieść się do niektórych pytań i wątpliwości, które padły w dyskusji pod wymienionymi notkami.

Pieczęć psychiczna

Zaburzenie identyfikacji seksualnej, które stało się moim udziałem, zakwalifikowałam na podstawie lektur jako – transseksualizm. Kiedy dokonywałam tej kwalifikacji, miałam dwadzieścia jeden lat. Nie konsultowałam swojej diagnozy z żadnym psychiatrą czy psychologiem. W latach późniejszych, po pierwszym nawróceniu, w taki sposób przedstawiłam swój problem kilku doświadczonym spowiednikom, którzy nie wnieśli zastrzeżeń do mojej diagnozy.

Z pomocy psychiatrycznej dane mi było skorzystać tylko raz - w czasach studenckich. Wtedy nie potrafiłam jeszcze nazwać problemu. Z wcześniejszych lektur na tematy seksuologiczne wyczuwałam, że nie jest to ani homoseksualizm, ani biseksualizm. W wieku lat siedemnastu w rozmowie z matką określiłam swój stan jako „niewłaściwość płci”. Mama potraktowała moje wyznanie jako wymysł dorastającej dziewczyny. Cztery lata później przypadkowo trafiłam do psychiatry, skierowana przez lekarza akademickiego, do którego zgłosiłam się mówiąc jedynie, że mam problem z nerwami. Psychiatrze powiedziałam o źródle rozstroju nerwowego - pewna konkretna kobieta działała na mnie jak na mężczyznę i nie mogłam sobie z tym nerwowo poradzić. Psychiatra jedynie spytał, czy się masturbuję. Kiedy przez moment zastanowiłam się, czy odprężenie seksualne, które samoistnie, bez żadnych myśli czy działań o charakterze erotycznym, zachodzi w moim ciele, można uznać za masturbację, psychiatra nie czekając na odpowiedź wpisał do wywiadu: - Masturbuje się. Homoseksualizm. - I wypisał receptę na silny środek psychotropowy. Po kilku dniach stosowania odstawiłam lek i nie wróciłam do leczenia psychiatrycznego.

Opisana wizyta miała miejsce w roku 1973 w klinice psychiatrycznej w dużym ośrodku naukowym. Tamten czas, to epoka peerelu i braki wszystkiego, w tym papieru na publikacje książkowe, co oznaczało ograniczenie dostępu do źródeł wiedzy. Lat mojej młodości nie można porównywać do obecnej opoki rewolucji informacyjnej, gdy właśnie dwoma kliknięciami wyszukałam tytuł pracy, która w tamtym samym roku – niedługo po opisanej wizycie u psychiatry - przypadkowo wpadła mi w ręce. „Płeć człowieka”, książeczka autorstwa profesora Krzysztofa Boczkowskiego, wydana byle jak na byle jakim papierze, siermiężna jak peerel, w której omówione zostało zjawisko transseksualizmu, była dla mnie wyzwalającym odkryciem. Bingo! Jestem w domu! To jest to! Idąc tym tropem dowiaduję się o operacjach (tak zwanej) zmiany płci, ale takie rozwiązanie problemu nie przemawia do mnie. Rok później dane jest mi pierwsze nawrócenie [Świadectwo], po którym moja uwaga skierowana zostaje bardziej na kwestię zbawienia w wymiarze wiecznym niż zaspokojenia - bardzo ludzkich - pragnień w wymiarze doczesnym. Zaczynam stawiać na człowieczeństwo w sobie – na wymiar ponad seksualny. W tej sytuacji nie potrzebuję i nie poszukuję konsultacji psychologicznych czy psychiatrycznych. W latach osiemdziesiątych dodatkowym argumentem za unikaniem zwierzeń w takich gabinetach jest wszechobecna inwigilacja służby bezpieczeństwa.

Pieczęć duchowa

Lata osiemdziesiąte ubiegłego wieku, to w moim życiu coraz bardziej świadomy powrót do Kościoła, w którym kiedyś zostałam ochrzczona, to intensywny rozwój duchowy i religijny. Piszę o tych sprawach we wcześniejszych edycjach tego bloga i nie widzę sensu wracania do nich w tym wyjaśnieniu.

Pewnie nigdy nie dojdę źródeł swojego problemu psychicznego. Z czasem, kiedy nauczyłam się z nim żyć i funkcjonować jako człowiek, przyczyny zaburzenia sfery seksualnej stają się coraz mniej istotne. Swoje zaburzenie zaczynam postrzegać jako wyzwanie - łaskę - którą mogę i chcę wykorzystać do pracy nad sobą. Przyjmuję za własną prawdę zawartą w słowach Jezusa na temat niezdolności do małżeństwa: Bo są niezdatni do małżeństwa, którzy z łona matki takimi się urodzili; i są niezdatni do małżeństwa, których ludzie takimi uczynili; a są i tacy bezżenni, którzy dla królestwa niebieskiego sami zostali bezżenni. Kto może pojąć, niech pojmuje!» (Mt 19,10-12) W moim życiu zdają się spełniać wszystkie trzy przyczyny mojej samotności. Ostatnia z nich przyjęta została w sposób dobrowolny już po uzdrowieniu. Kto może pojąć, niech pojmuje!

Ważny dla mnie okres piętnastu lat pracy pedagogicznej z młodzieżą (1977-1992), który nastąpił zaraz po studiach, to już okres budowania własnego człowieczeństwa i świadomego dawania świadectwa człowieczeństwa wobec młodzieży. Pozytywne relacje wielu dawnych uczniów, które dotarły do mnie po latach, stanowią potwierdzenie słuszności wybranej drogi wychowawczej. Nie sądzę, żeby moje wewnętrzne problemy w negatywny sposób rzutowały na psychiczny czy moralny rozwój moich uczniów. Mam również nadzieję, że moi dawni uczniowie, z których ostatni rocznik maturzystów ma obecnie 37 lat, zdadzą kolejny egzamin dojrzałości i jeśli zajdzie taka potrzeba zrozumieją obecne świadectwo jednej ze swych dawnych nauczycielek.

Pieczęć eklezjalna

Uzdrowienie, którego doświadczyłam, miało miejsce we wspólnocie Kościoła Rzymsko-Katolickiego, w kontekście Wylania Ducha Świętego przy końcu 20-tygodniowego Seminarium Odnowy w Duchu Świętym w lutym 1999, które odbyłam w charakterze rekolekcji podjętych po śmierci mojej Mamy. Pierwszym motywem podjęcia tych ćwiczeń duchowych była chęć ponownego uporządkowania życia – odrodzenia w sobie życia chrześcijańskiego. Udział w Seminarium Odnowy ofiarowałam w intencji zmarłej Mamy.

Trzy dni przed oficjalnym zakończeniem wspomnianych praktyk rekolekcyjnych Pan Bóg dał mi łaskę ponownego nawrócenia, i niespodziewanie dla mnie samej ofiarował mi również uzdrowienie ze stanu, który postrzegałam i postrzegam jako transseksualizm. Podobnie jak nie posiadam pieczęci żadnej poradni psychiatrycznej stwierdzającej oficjalnie, że moje zaburzenie identyfikacji seksualnej zostało zakwalifikowane jako transseksualizm, tak samo nie posiadam pieczęci żadnej wspólnoty kościelnej stwierdzającej oficjalnie, że moje słowa o uzdrowieniu są prawdą.

Nauczyłam się w swoim życiu radzić sobie zasadniczo sama - zarówno w sprawach psychicznych, jak i duchowych. Uznałam, że lepsze to od wpadnięcia w ręce nieudolnych specjalistów od jednych i drugich. Dziesięć lat temu wydawało mi się, że dany będzie mi konkretny adres w Kościele – poza moją rodzimą parafią – gdzie świadectwo mojego życia zostanie zapisane i przypieczętowane. Ponieważ w sposób bardzo bolesny stało się inaczej, w tym blogu dostrzegłam szansę opisania - jednego życia (a life). Każda notka, każdy tekst, każda opowiastka, jest jak list wkładany do butelki i rzucany w bezmiar oceanu. To są moje listy o Kościele i do Kościoła. Reszta – i wszystko – w rękach Pana Boga.

Trzy pieczęcie. Kobiety mojego życia (3)

2011-10-23T13:42:00.000-07:00

Autobiografia

Otaczają cię kobiece kobiety – atrakcyjne i eleganckie. Kobiety, których mężczyzna nie może nie zauważyć. Więcej ich teraz w twoim życiu niż kiedykolwiek przedtem, a ty patrzysz na nie przede wszystkim wzrokiem matki. Chciałabyś, żeby były piękne wewnętrznie - żeby płonął w nich ten sam ogień, który rozpala twoje serce. Podobnie zresztą patrzysz na mężczyzn – chciałabyś dawać innym to, co zostało tobie dane.

Dzięki internetowi odnalazłaś niedawno swoje dawne szkolne koleżanki i kolegów. Z dziewczynami z ogólniaka [Stalowe magnolie] spotykacie się dość regularnie. W czasach szkolnych byłyście klasą zgodną, ale nie zgraną. Teraz twoje koleżanki nadrabiają zaległości, opowiadając jak w swoich odrębnych grupkach przeżywały szkolne lata. Potem zaczynają opowiadać o tym, jak przeżyły ostatnie niemal czterdzieści lat dzielące was od matury.

Kiedy koleżanki zwracają się do ciebie z pytaniami, zdajesz sobie sprawę, że twoja pamięć jest pusta. Mężczyzna w tobie odchodząc w niebyt zabrał ze sobą swoje wspomnienia, a kobieta w tobie – twoja nowa psychika - nie posiada żadnej emocjonalnej przeszłości. O czym masz im mówić? W przeszłości mężczyzna w tobie w takich sytuacjach umiał robić uniki. Ale teraz jego nie ma, i nie ma nawet niczego do ukrycia. Jest pustka. Powiedzieć, że - ciebie nie było? Kiedy milczenie staje się niezręczne, zaczynasz coś mówić o największej przygodzie swego życia – o Bogu.

Nieco wcześniej założyłaś w internecie blog, który z czasem zacznie przekształcać się w coraz bardziej publiczny pamiętnik. Dzieje się to spontanicznie, ale z czasem uzmysłowisz sobie, że oto los podał ci narzędzie do odzyskiwania pamięci. Snując opowiastki o swoim życiu, mozolnie przywołujesz przeszłość i porządkujesz ją na nowo – jako kobieta – godząc się z nią i szukając w niej głębszego sensu.

Pustka w pamięci wydaje się być zrozumiała. Psychologia mówi, że pamięć jest funkcją psychiki. A więc twoja nowa psychika (psychika kobiety w tobie) po prostu nie może zawierać tych informacji o doświadczeniach i doznaniach, które przez pół wieku gromadziła twoja dawna psychika (psychika mężczyzny w tobie). Wiesz, że jest w tym coś schizofrenicznego, ale tak wygląda rzeczywistość po uzdrowieniu z transseksualizmu.

Rzeczy, o których tutaj mówisz, dzieją się w jednym człowieku. Ty zaś jesteś kimś więcej niż twoja psychika, ty jesteś – osobą. To jest pojęcie o wiele wyższe, głębsze i szersze niż pojęcie psychiki. Procesy psychiczne zachodzą w osobie spiętej jednością ciała i duszy. A więc twoja dusza, w której umiejscowiony jest rozum i wola, musi zdobyć się na wysiłek przekroczenia tego kolejnego rozbicia. Musisz znaleźć nową syntezę, która zjednoczy w tobie oba doświadczenia – dawne poczucie bycia mężczyzną i nowe poczucie bycia kobietą. Drogą, która do tego prowadzi jest odtworzenie i przyjęcie za własną swojej transseksualnej przeszłości, kiedy twoje ciało i twoja psychika nie były opieczętowane znakiem tej samej płci. Alternatywą byłoby położenie zasłony amnezji na własną historię.

Psychika funkcjonuje na pograniczu ciała i duszy. Dusza potrzebuje ciała, aby mogła funkcjonować w świecie fizycznym. Ciało potrzebuje ducha, aby ciało ożywiał. Duchowa dusza potrzebuje więc fizycznego mózgu, aby w świecie fizycznym wyrazić swoją rozumność i wolność. Święty Jan od Krzyża w duszy umiejscowi również pamięć. Być może jest to pamięć wyższa, ponad psychiczna, dzięki której potrafisz odtworzyć swoją przeszłość w sposób czysto intelektualny.

W swej pamięci natrafisz na coś na kształt rekwizytorni. Zachowały się w niej dawne kostiumy psychiczne, które nosiłaś jako psychiczny mężczyzna. Jego już nie ma w tobie, ale one zostały, jak garnitury w szafie. Doświadczenia życiowe drążą w pamięci korytarze, które niełatwo z niej usunąć. Widzisz to w kontakcie z owymi kobiecymi kobietami, które ostatnio pojawiły się w twoim życiu. Zaczynasz rozumieć, że ich obecność, to rodzaj poligonu doświadczalnego dla ciebie. Musisz nauczyć się być kobietą wśród kobiet.

Duchowe macierzyństwo, którym chcesz się z nimi dzielić, umiejscowione jest na najwyższym poziomie twojej osoby. Jednak pojawiają się w tobie również uczucia bardziej przyziemne, jak choćby kobieca zazdrość, że ty nie jesteś taka jak one. Walcząc w sobie z tą wadą, uciekasz do rekwizytorni pamięci i ubierasz się w męskie do nich nastawienie. Wpadasz więc w komiczną - w sytuacji kobiety - wadę: poczucie męskiej próżności z przebywania w tak pięknym towarzystwie. Czujesz bardzo wyraźnie, że to uczucie nie wyrasta z twojego kobiecego wnętrza – ty jedynie nałożyłaś na siebie dawny kostium.

Próżność - męska czy żeńska – stale jest w tobie obecna. Kiedy po kilkunastu latach odnalazła cię dawna przyjaciółka, pozwoliłaś sobie na żart, który jako psychicznemu mężczyźnie nigdy nie przyszedłby ci do głowy: - Dlaczego ja nie jestem taka bardziej jak Claudia Schiffer? - Na co usłyszałaś w odpowiedzi: - Gdybyś była, to pewnie nie byłabyś tak dobrym człowiekiem. - Oto twoje nowe stare zadanie: ponownie nauczyć się być człowiekiem, tym razem jako kobieta. I nauczyć się patrzeć na innych tak, jak patrzy na nas Bóg: spoglądać w człowieka, a nie na człowieka.

Każda ze znajomych kobiecych kobiet wydaje się nie mieć wątpliwości, że też jesteś kobietą. Może niezbyt typową, ale – kobietą. One też mają do ciebie stosunek nieco macierzyński. Chętnie dzielisz się z nimi swoim światem, a one równie chętnie podzieliłyby się z tobą swoim. Nauczyłyby cię ukrywania defektów urody pod warstwą makijażu, albo postawiłyby do twojej dyspozycji swoje karty zniżkowe do wszystkich butików świata. Brzmi to kusząco, ale na to jest już za późno. Naturalny czas takiej edukacji był wtedy, gdy w tamtej kolonijnej łazience stałaś pod prysznicem wśród innych dziewczynek, z psychiką zajętą całkiem innymi sprawami niż moda, kosmetyki i chęć podobania się podglądającym was chłopcom.

Kiedy byłaś w podstawówce, wychowawczyni posadziła cię kiedyś w jednej ławce z kolegą, w którym kochały się wszystkie dziewczynki w klasie. Twój kolega należał do paczki klasowych łobuziaków, a twoim zadaniem było uspokajanie go swoją obecnością. Nie pamiętasz jak długo miał trwać twój zbawienny wpływ, ale nie zapomnisz pierwszej przerwy po tamtej lekcji. Zostałaś oblężona przez histeryczny tłum koleżanek i wepchnięta w kąt na szkolnym korytarzu. Dziewczynki jedna przez drugą domagały się od ciebie relacji, jak było, jak było, jak było – a ty zupełnie nie wiedziałaś, o co im chodzi.

Niedawno - po dziesiątkach lat - kolega ten przysłał ci pierwszy w życiu liścik, pisany czerwonym atramentem, bardzo serdeczny i nieco sztubacki. Przysyłał ci też podobne mejle - jeszcze bardziej serdeczne i jeszcze bardziej sztubackie. W rozmowach na internetowym forum klasowym podkreślał swoje dla ciebie uznanie i żartował, że jako dwójka singli powinniście się wreszcie pobrać. Próbował uczynić cię również kimś w rodzaju swojego pełnomocnika do kontaktów klasowych. Nie bardzo wiedziałaś skąd aż taka serdeczność, która nie nawiązywała do niczego w waszych kontaktach w przeszłości. Słyszałaś, że kolega ów wiele lat temu zasmakował w mężczyznach – pomyślałaś więc, że być może on również słyszał o tobie coś, co takie serdeczności miało czynić uzasadnionymi.

Mówiono ci, że jego rodzina wyprowadziła się z waszego miasta właśnie z powodu nowych zainteresowań twojego kolegi. Zdałaś sobie sprawę, że w tym samym czasie twoim udziałem stało się podobne doświadczenie – przeżyłaś rodzaj homoseksualnego zniewolenia. Oboje studiowaliście wtedy w tym samym ośrodku akademickim, nawet w tym samym gmachu uniwersyteckim, ale w jego obszernym hallu na parterze wpadliście na siebie tylko raz, przy końcu studiów. Czujesz, że każde z was w bardzo różny sposób przeżywało i przeżywa swoje życie. Nie sądzisz, żeby ten człowiek, którego znasz właściwie od przedszkola, chciał cokolwiek zmienić w swoim życiu. Kiedy wasze internetowe kontakty zaczęły się rozluźniać, na wszelki wypadek dałaś mu adres swego bloga, ale nie sądzisz, że kiedykolwiek z niego skorzystał.

Twój kolega mieszka daleko w świecie i nie przyjechał na pierwszy zjazd waszej dawno nieistniejącej malutkiej podstawówki. Jednak jego sława w twoim mieście nadal żyje. Panie z waszego rocznika, jak również panie nieco starsze, oraz panie nieco młodsze, wszystkie doskonale pamiętają tamtego przystojnego i towarzyskiego chłopca, w którym kochało się pół miasta. Kiedy rozmawiasz z jego sympatiami z tamtych lat - z czasów wspólnego ogólniaka - na twarzach niemłodych już kobiet widzisz nerwowe wzruszenie, gdy o nim mówią. Czujesz, że bardzo chciałyby, żeby kiedyś odwiedził wasze miasto, i że pewnie jednocześnie boją się tej konfrontacji. Ty natomiast rozumiesz, co czują, ponieważ przez moment poczułaś wreszcie to, co poczułaby każda z twoich szkolnych koleżanek, gdyby wtedy, wiele lat temu, wychowawczyni posadziła ją z nim - w jednej ławce.

Błogosławieństwem są powroty znajomych z dawnych czasów. Dzięki nim możesz swoją przeszłość budować na nowo - odzyskiwać i porządkować - jako kobieta. W ostatnich latach odnalazł cię również twój dawny chłopak - mężczyzna, którego doświadczyłaś najbliżej. Dzięki takim spotkaniom widzisz najlepiej, jak zmieniły się bieguny emocjonalne w tobie. Po raz pierwszy w życiu otaczasz go uczuciem, jakim kiedyś mogłaś darzyć tylko kobietę. W odniesieniu do kobiety, która wiedziała o tobie wszystko, nie jesteś natomiast w stanie wykrzesać z siebie nawet wspomnienia dawnego uczucia. Ale kochasz ich oboje - o wiele głębiej niż kiedykolwiek w przeszłości byłabyś zdolna – w głębi swojej duszy. I dziękujesz losowi za to, że byli w twojej bolesnej przeszłości. Dzięki tamtemu mężczyźnie w tamtym czasie nie zwariowałaś po doświadczeniu zniewolenia, a dzięki kobietom tamtego czasu – twoje serce nie umarło z zimna.

Cykl o Kobietach mojego życia dedykuję Mężczyznom mojego życia.

Tym z przeszłości, z przeprosinami za to, że mnie wtedy nie było.

Tym z teraźniejszości, z wdzięcznością za to, że są.

Trzy pieczęcie. Kobiety mojego życia (2)

2011-10-23T13:39:00.000-07:00

Odzysk

Kiedy twoja psychika była mężczyzną, nieraz przychodziło ci na myśl, że gdyby nie więzienie kobiecego ciała, byłbyś niezłym sukinsynem. Teraz, kiedy twoja psychika i twoje ciało są jednością, a ty w pełni czujesz się kobietą, myślisz sobie, że gdyby nie tamten krzyż transseksualizmu, to ze swoim temperamentem rozmieniłabyś życie na drobne, spędzając je na romansach i przygodach. A tak – uparcie rozwiązując krzyżową zagadkę swojego życia – zostałaś myślicielem zapatrzonym w wieczność.

Adam, pierwszy przypadkowy mężczyzna, z którym rozmawiasz po uzdrowieniu, przypatruje ci się z niedowierzaniem. Widzi w twojej twarzy coś, czego kilka dni temu tam jeszcze nie było. Zafascynowany tym widokiem odwraca co chwilę wzrok, zamyka mocno oczy, ponownie patrzy na ciebie, sprawdzając, czy znowu ujrzy to samo. Śmiejesz się do niego całą sobą, z głębi swojej istoty, jak nigdy dotąd nie śmiałaś się do mężczyzny. Tradycyjnie jednak niczego nie mówisz, niczego nie wyjaśniasz - bo jak tu opisać cud.

Źródło światła, które z ciebie bije, jest poza tobą. To samo źródło oświecało twój umysł już dawniej, na progu poprzedniego nawrócenia [Świadectwo]. Teraz jednak ogarnia również twoje ciało, ciebie całą - scaloną i odmienioną. Po raz pierwszy patrzysz na mężczyznę jak i jako kobieta. Jego fascynuje twoja jasność - ciebie fascynuje twoje nowe doświadczenie.

Rozbawiona stawiasz szybko następny krok i zaczynasz patrzeć na niego jak i jako na mężczyznę. - Jak by to było, gdyby... - wyobraźnią docierasz do jego nagości. W jednej chwili odebrane zostaje ci poczucie scalenia. Śmiech w środku ciebie zamiera, wraca dawny ból rozdarcia. W myślach słyszysz skierowane do siebie szybkie pytanie: - Chcesz, żeby znowu tak było? - Nie! - krzyczysz bezgłośnie. - Nie? No to uważaj! - pada ostrzeżenie.

Poczucie scalenia natychmiast wraca, a ty posłusznie uspokajasz wyobraźnię, skracasz wzrok, spuszczasz oczy. - Czy Bóg może być zazdrosny o mężczyznę? - szukasz sensu niespodziewanej interwencji. Czy po to zaledwie parę dni temu – podczas Wylania Ducha Świętego - dał ci nieoczekiwane uzdrowienie, żeby teraz cię szantażować? Przecież mężczyzną i kobietą stworzył człowieka. Wmyślasz się w usłyszane ostrzeżenie i nareszcie – rozumiesz! Adam nie jest twoim mężem, co więcej – on jest człowiekiem żonatym. Sięgnęłaś po zakazany owoc, powtórzyłaś grzech Ewy.

Przez pół wieku szukałaś sensu. Teraz jesteś gotowa szukać tego, co przez tamte wszystkie lata pozostawało poza twoim zasięgiem – jesteś gotowa na poszukiwanie sensownego seksu. Czujesz, że Bóg nie odmawia ci mężczyzny, że gdzieś tam w swoim boskim rękawie może mieć asa, którego w każdej chwili może wyciągnąć – dla ciebie. U Boga nie ma rzeczy niemożliwych.

Pragniesz mężczyzny w całkowitym – psychicznym i fizycznym - doświadczeniu tego, co między kobietą a mężczyzną się dzieje. W pełni widzisz, jak ważny dla ciebie jest seks. Jednak pół wieku życia w bolesnej samotności uczyniło z ciebie myśliciela, więc teraz również rozważasz to swoje nowe doświadczenie i to swoje nowe pragnienie, i zadajesz sobie pytanie – czy teraz seks będzie miał sens?

Pierwsza myśl: Twój kręgosłup tego nie wytrzyma. Myśl druga: Dziwna jest kobieta z odzysku, którą wniosłabyś w posagu mężczyźnie. Trzecia myśl: Twoja płodność przeminęła bezpłodnie i bezpowrotnie. Z góry więc wiadomo, że będzie to seks w pewnym sensie jałowy. Jeśli nie będzie związany z życiem, czy nie grozi mu zbytnie związanie z wyżyciem? Myśl czwarta: W doświadczeniu, którego owocem jest twoje uzdrowienie, Stwórca rozkochał już ciebie - w Sobie. Był najpierw, przed jakimkolwiek mężczyzną. Czy nie ma więc prawa do pierwszeństwa względem ciebie? I dlaczego pragniesz mniej, skoro dano ci więcej? Dlaczego szukasz namiastki, gdy doświadczyłaś pełni?

Na miłość fizyczną jest już za późno. Prosisz więc Boga, żeby nie wyciągał z rękawa żadnych asów, żeby nie wprowadzał w twoje życie nowego zamieszania. Ukształtowało cię pół wieku życia z poczuciem bycia mężczyzną. Psychika mężczyzny wyrzeźbiła twoją twarz, nadała charakter twojej postaci. Oddzielona od kobiet murem inności, nie nauczyłaś się dzielić z nimi ich świata. Jako kobieta nie masz właściwie żadnej przeszłości. W tym swoim nowym wydaniu jesteś jak człowiek, który obudził się z letargu trwającego pół stulecia.

W świat kobiet w cudzie uzdrowienia zostałaś jednak wpisana przez - dar macierzyństwa. Fizycznie jesteś już ziemią jałową, ale duchowo możesz kwitnąć. Stwórca udzielając nam ze swojej boskości może dokonać tego przez filtr człowieczeństwa ludzi, którzy znaleźli uznanie w niebie. Tak jak w wymiarze biologicznym dziedziczymy genetycznie po naszych rodzicach, jak w wymiarze społecznym przesiąkamy naszym otoczeniem, tak samo w porządku duchowym możemy otrzymywać od tych, którzy poprzedzili nas w drodze do wieczności. Nasza dusza może zostać zabarwiona kropelką duchowego kolorytu ludzi świętych. Do ciebie boskie uzdrowienie przyszło z naznaczeniem twej duszy kolorem maryjnego macierzyństwa. Maryja - to twoja nowa rola.

W tym samym czasie odkryłaś jeszcze inną kobietę. - Madre! - nie mogłaś powstrzymać zachwytu pochłaniając kolejne jej dzieła. Księgi duchowe, które przez lata stały nieczytane na twej półce, teraz jedna po drugiej otwierały się przed tobą. Wiedziałaś, o czym pisze mistyczka z Avili, rozumiałaś każde jej słowo i każdy poryw jej serca. I zazdrościłaś Teresie integralnego kobiecego piękna, które w swej osobie oddawała Stwórcy - aż wreszcie zrozumiałaś, że twoja droga do Niego była po prostu inna. To droga ludzi o zaburzonej seksualności i obolałej psychice, którzy również mają swoje miejsce w Sercu Boga.

Trzy pieczęcie. Kobiety mojego życia (1)

2011-10-23T13:35:00.000-07:00

Kiedy byłam małym chłopcem

Nagie dziewczynki zaczynają przeraźliwie piszczeć. Przez szpary w osłonach okien zauważyły cienie chłopców zaglądających do piwnicy z prysznicami. W pisku zmieszanym z szumem wody słychać więcej uciechy niż strachu, a w śmiechu chłopców więcej przekory niż niecnych zamiarów. Dziewczynki piszczą, bo taka jest rola dziewczynek. Chłopcy nie zamierzają odchodzić, bo nie po to tu przyszli. Uciekną w wesołym popłochu dopiero za sprawą wychowawcy, który przegoni ich spod okien kolonijnej łazienki.

Poruszenie wśród dziewczynek opada powoli. Nie wierzą, że chłopcy już nie wrócą. A może nawet mają nadzieję, że pojawią się znowu? Spoglądają zalotnie za siebie, na okna, od których w krzykliwym popłochu odwróciły się plecami. Przez szpary w ich osłonach wpadają równe promienie światła niezmąconego żadnym cieniem. Ręce, które niedawno próbowały chaotycznie zakryć nagość ciał, uspokajają się powoli. Dłonie powracają do porzuconych gąbek i mydeł.

Patrzysz na to ze swojego miejsca pod prysznicem w kącie łazienki. Nie piszczysz z koleżankami, bo nie masz tego w zwyczaju. Kiedy dziewczynki spokojnie kontynuują kąpiel wprost przed twymi oczyma, wpadasz w wewnętrzne rozbawienie. Tyle było pisku, tyle było krzyku, a teraz - nic. A przecież z twojego ciała patrzy na nie ukryty w nim chłopiec, którego obecności wśród siebie nawet nie podejrzewają.

Masz trzynaście lat i od roku wiesz, że jesteś mężczyzną w ciele kobiety [Wysłuchane modlitwy. Pieczęć]. Nagość dziewczynek pod prysznicem bawi cię, ale nie podnieca - masz przecież takie samo ciało jak one. Ciebie będzie fascynować ich psychika - psychika kobiety. Kiedy za rok lub dwa zaczniesz w pełni rozumieć dziwactwo swojej sytuacji, popłaczesz się z bólu. Skazany/skazana na samotność, nie żyjesz jednak samotnie. Masz dużo koleżanek, lubisz ich towarzystwo, czujesz się wśród nich naturalnie i bezpiecznie.

Boisz się natomiast bliskości kolegów, bo w ich towarzystwie koleżanka staje się bardzo często dziewczyną, a ty zupełnie nie potrafisz znaleźć się w tej roli. Poza tym, twoi koledzy nie wyczuwają w tobie kobiety – a to czasami bardzo boleśnie boli. Jesteś ni pies, ni wydra. Natomiast jeśli w przyszłości zainteresuje się tobą jakiś mężczyzna, twoją pierwszą myślą będzie często, że to pewnie pedał. Zresztą niezależnie od wszystkiego – homo czy hetero - i tak nie znajdzie w tobie prawdziwej wzajemności.

Twoje życie pełne będzie jeszcze innych zabawnych niespodzianek. Oto idziesz kupić sobie coś do ubrania, jak to często u ciebie bywa - w zamyśleniu. Głowa w chmurach, a nogi same cię prowadzą. Przytomniejesz dopiero na miejscu - wśród garniturów, koszul i krawatów. Wzdychasz z rezygnacją i człapiesz do stoiska dla kobiet. Albo w toalecie publicznej stajesz bezradnie przed parą drzwi i starasz się sobie przypominać, które oznakowanie odnosi się do ciebie. Są też chwile, gdy twoja psychika tak wyraźnie odbija się na twarzy, że babcia klozetowa jest gotowa przepędzić cię z toalety dla pań.

Nigdy nie narzucasz się kobietom, ale z nimi też bywa wesoło. W młodości dziewczyny będą ci wyznawały, że gdybyś była mężczyzną, zakochałyby się w tobie, a ty będziesz zbywać to uśmiechem. Z latami ten tryb warunkowy będzie stawał się coraz bardziej bolesny, ale nic nie będziesz odpowiadać, bo nikomu nic nie mówisz o sobie. Kiedy pewna dziewczyna zwierzy ci się, że w twoim towarzystwie coś się dzieje z jej hormonami, zastanowisz się, skąd im się to bierze. Przecież nie podrywasz ich, zwyczajnie z nimi rozmawiasz – po prostu jesteś. A mówią ci to dziewczyny jak najbardziej normalne, mające chłopaków, chodzące na randki.

Kiedyś śliczna młoda kobieta oznajmi ci - ni z gruszki ni z pietruszki - że dla ciebie mogłaby zostać lesbijką. Uśmiechniesz się, ale nic nie powiesz, bo nie potrafisz wytłumaczyć, że ty lesbijką nie jesteś, i że lesbijstwo zupełnie cię nie interesuje. Kiedy przy jakiejś okazji przyjdzie wam niespodziewanie spędzić noc w jednym łóżku, będzie czekać na ciebie w skąpej jedwabnej koszulce na cienkich ramiączkach. W jej oczach zobaczysz oczekiwanie - i będziesz wiedzieć, że nic z tego się nie spełni. Ale zdasz sobie sprawę, że pod tą wielką wspólną pierzyną może być przez moment niezręcznie. Ubierzesz się więc w długą barchanową koszulę prababci gospodarzy tamtego domu, zapinaną pod samą szyję, z tysiącem drobnych guziczków na przodzie, czyniących ją podobną do kwiecistej sutanny. Ponieważ potrafisz robić z siebie klauna, wchodząc do łóżka tak sugestywnie odegrasz zwariowaną pantomimę na jedną barchanową koszulę i tysiąc guzików, że twoja towarzyszka będzie umierać ze śmiechu. Wyczerpana, zaśnie grzecznie jak dziecko, a po paru latach napisze ci w liście, że wyszła za mąż, że mieszka bardzo daleko, i że jest bardzo szczęśliwa.

Będzie jednak również i taki moment – jeden jedyny - kiedy w stosunku do kobiety wykonasz o dwa gesty za dużo. W bezwiedny sposób sprowokuje cię do tego, ale to cię nie usprawiedliwi. Jest jednak coś, co może cię tłumaczyć. Twoją dłoń będzie prowadził jakiś diabelski pierwiastek, który pozostał w tobie po niedawnym doświadczeniu zniewolenia. Granice twojej intymności zostały wtedy złamane, a ty teraz nieświadomie zaczynasz powtarzać ten sam scenariusz. Wycofasz się prawie natychmiast, ale wyrzut sumienia pozostanie w tobie na zawsze. Niczego tej kobiecie nie wyjaśnisz, bo sama jeszcze wiele w sobie nie rozumiesz. Kiedy nauczysz się modlić, będziesz modlić się za nią. Dużo później wpiszesz do internetowej wyszukiwarki jej imię i nazwisko. Okaże się, że nadal występuje pod panieńskim nazwiskiem.

Kobieta, której możesz powiedzieć o sobie wszystko – zjawi się na końcu. Przez wiele lat będzie ci się wydawać, że łączy was przyjaźń, a może nawet miłość, ale po jeszcze więcej latach dojdziesz do przekonania, że pojęcie, które najlepiej może oddać charakter tamtego związku to – symbioza. Mówisz jej wszystko o sobie, bo czujesz, że zrozumie cię, ale – mocno osadzona w swojej heteroseksualnej tożsamości – będzie strzegła granic, których przekroczyć się nie da. Ona jednak będzie dawać ci siebie, jak ciastko na tacy, i to ciastko bardzo kuszące. Wtedy najboleśniej odczujesz to, co wiesz od dawna. W swym ciele nie masz – i nigdy mieć nie będziesz – narzędzi do jego skonsumowania. Nie będziesz więc w stanie pojąć, dlaczego ona to robi. Przecież jesteś człowiekiem, którego bardziej interesuje sens niż seks. W waszej zażyłości powstanie zamęt, zniknie jej pierwotna harmonia i to będzie początek jej końca.

Utratę pierwotnej harmonii tamtej zażyłości będziesz kojarzyć z biblijnym wygnaniem z raju. Po prostu są granice, których przekroczenie wprowadza w świat bezsens i nieład. Być może twoja a-religijna przyjaciółka, której imię tak bardzo pasuje do rajskiego kontekstu, opacznie zrozumiała inne biblijne słowa, które usłyszała od ciebie w pierwszych dniach waszej znajomości: Lepiej jest dwom niż jednemu, gdyż mają dobry zysk ze swej pracy. Bo gdy upadną, jeden podniesie drugiego. Lecz samotnemu biada, gdy upadnie, a nie ma drugiego, który by go podniósł. Również, gdy dwóch śpi razem, nawzajem się grzeją; jeden natomiast jakże się zagrzeje? A jeśli napadnie ich jeden, to dwóch przeciwko niemu stanie; a powróz potrójny niełatwo się zerwie. Księga Koheleta była wtedy twoim pierwszym biblijnym odkryciem - po wielu latach bezbożnie przeżytych. W dziwnym scenariuszu, w który układać się będzie jej i twoje życie, będzie też miejsce na inne biblijne odniesienia, jak choćby to, odwołujące się do pewnej nazaretańskiej rodziny, w którym tobie przypadnie rola Józefa.

I jeszcze dwa krótkie epizody z lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku. W stanie wojennym twoja bardzo daleka znajoma pod jakimś pretekstem zaprosi cię do siebie. Jest kameralny klimat, nastój intymności, mała kolacyjka, i rozmowa, która przypomina zakamuflowany wywiad psychologiczny. Nie wiesz, o co tak naprawdę tej kobiecie chodzi, ale pamiętasz, że masz dwa słabe punkty, które jako uczestniczka struktur opozycyjnych musisz jak najdłużej chronić przed wiedzą bezpieki – pęknięcie w osobowości oraz uzależnienie od relanium. Od początku stanu wojennego - obok oficjalnych przesłuchań - co jakiś czas jacyś dziwni ludzie zgłaszają się do ciebie z dziwnymi problemami, a ty czujesz, że są to jedynie preteksty do sondowania cię to w tej, to w innej sprawie. Twoja znajoma w niewinnej z pozoru rozmowie co jakiś czas dotyka punktów newralgicznych dla dewiacji seksualnych. Świadomie lub nieświadomie – tworzy jednocześnie klimacik sprzyjający homoseksualnemu uwiedzeniu. Jako urodzona aktorka nie dajesz po sobie poznać, że domyślasz się, jaka gra może się tutaj toczyć. Jako człowiek, który na własny użytek przeczytał sporo książek i przemyślał wiele spraw związanych z ludzką seksualnością, wiesz jakich odpowiedzi udzielać – wiesz jak mylić tropy. Serdeczność i zaproszenie z jej strony już się nie powtórzą, a po latach pomyślisz, że – teoretycznie rzecz biorąc – mógł to być jakiś odprysk ówczesnej akcji milicji oraz bezpieki o kryptonimie „Hiacynt” [http://pl.wikipedia.org/wiki/Akcja_%22Hiacynt%22].

Podobnie jak inwigilacja, również indoktrynacja ideologiczna jest w peerelu wszechobecna. Na wyjazdowych studiach podyplomowych, w których bierzesz udział, w ramach zajęć z obowiązkowego szkolenia politycznego, w żaden sposób niezwiązanego z twoim kierunkiem studiów, peerelowski politolog zaczyna kpić z katolickiego pojmowania seksualności Nie wytrzymujesz i zabierasz głos. Twoje wystąpienie przeradza się w chrześcijański hymn o miłości między kobietą i mężczyzną – również tej płciowej. Oczy zafascynowanych słuchaczy wpatrują się w ciebie z uwagą. Wykładowca bez słowa kończy zajęcia. Na przerwie jedna z koleżanek – młodziutka mężatka – podchodzi do ciebie. Z widocznym pragnieniem w oczach prosi o przesłanie jakiejś lektury na tematy, o których mówiłaś. Z domu wyślesz jej kilka książek, których nie musi ci oddawać, jeśli ją zainteresują. Książki te nigdy do ciebie nie wrócą.

Pokój nam wszystkim

2011-10-23T13:08:00.000-07:00

Ten pokój bardzo długo nie mógł zdecydować się, czym chce być. W zamyśle miejscowego niemieckiego baumeistra, który ponad sto lat temu zabytkową dziś kamienicę budował na dom dla siebie, miał być pewnie salonem w okazałym mieszkaniu na piętrze. Świadczy o tym wielkość pomieszczenia, jego usytuowanie na planie mieszkania oraz jedna ze ścian, umiejscowiona w sporym wykuszu zawieszonym nad przebiegającą pod nim ulicą – cała zbudowana z wielkich okien z widokiem na park.

Za czasów niemieckiego budowniczego dom powstawał na miejscu dawnych murów miejskich, na skraju miasta, wyłamującego się powoli ze średniowiecznej zabudowy w kierunku nowych terenów pozyskiwanych przez dynamicznie rozwijający się pomorski gród. Za moich – polskich – czasów nowo powstające skupiska peerelowskich blokowisk konsekwentnie przesuwały granice miasta tak, że mój dom znalazł się w samym jego sercu, w centrum gwiaździście zbiegających się głównych arterii - z widokiem na okazałą bryłę neogotyckiego ratusza.

Za czasów moich rodziców pomieszczenia w mieszkaniu zajętym przez ojca miesiąc po zakończeniu drugiej wojny światowej - w ramach zasiedlania ziem poniemieckich – często zmieniały swoje przeznaczenie. Rodzice tuż po ślubie lubowali się w nieustannym przemeblowywaniu swoich czterech pokojów. Kiedy po latach utrzymanie ponad stumetrowego mieszkania stało się niemożliwe, zgodzili się na oddanie dwóch pokojów do dyspozycji administracji i podział mieszkania na dwa odrębne - z przejściowym przedpokojem w naszej jego części.

Parę lat później utrzymanie ich własnego małżeństwa stało się również niemożliwe, więc swoje dwa pokoje podzielili między siebie i każde z nich zamieszkało osobno. Pokój w wykuszem, który w przeszłości służył nam czasami jako salon, a czasami jako sypialnia, stał się kawalerką, która przypadła w udziale mamie. Ojciec swoją kawalerkę urządził w drugim z pokojów - tym, z którego w przyszłości oboje rodzice przejdą do wieczności. [The Doors of Perception]

W naszym podzielonym domu moje miejsce zasadniczo znajdowało się w pokoju mamy. Jednak nawet wcześniej, jeszcze w czasach wielkiego czteropokojowego mieszkania, nigdy nie miałam swojego własnego kąta. Jeden z dwóch mniejszych pokojów zawsze zajmowała jakaś samotna - zaprzyjaźniona z nami – lokatorka. Drugi z nich - zwany zimnym pokojem - był właściwie wyłączony z normalnej eksploatacji. W mieszkaniu ogrzewanym wielkimi zdobnymi piecami na węgiel, w tym jednym jedynym pokoju znajdował się prosty piec na koks, w którym się po prostu nigdy nie paliło. Zimny pokój pełnił więc po trosze rolę rupieciarni, w której w cieplejszych porach roku próbowałam w dzieciństwie wykroić jakiś kącik dla siebie.

We własnych czterech ścianach – w integralnym dwupokojowym mieszkaniu na jednym z blokowisk w moim mieście - zamieszkałam dopiero po ukończeniu studiów. Mieszkanie to nie było mi bezwzględnie porzebne, skoro wcześniejsze przymiarki do małżeństwa rozwiały się bezpowrotnie. Ojciec nie żył już od kilku lat, z moją leciwą mamą miałyśmy więc do dyspozycji dwa pokoje w starym mieszkaniu, w których mogłybyśmy ułożyć sobie wspólne życie. .

Tak przynajmniej moją powinność wobec starzejącej się matki widziała jedna z sąsiadek, zajmująca inne z wielkich mieszkań w naszej kamienicy, które wtedy licznie zapełniała jej bliższa i dalsza rodzina, a w którego pięciu wielkich pokojach obecnie samotnie oczekuje na swą własną śmierć. Wtedy jedynym moim argumentem za wyprowadzeniem się z rodzinnego domu i zamieszkaniem we własnym mieszkaniu, który owa sąsiadka była w stanie zaakceptować było to, że tutaj – ze względu na przechodni przedpokój – nie mogę chodzić nago po mieszkaniu.

Wyprowadziłam się więc do mieszkania, które nie krępowało mojej swobody, ale po latach, w wyniku różnych życiowych zawirowań – wróciłam do rodzinnego domu. Niedługo potem odeszła mama, zostawiając mnie samą w naszych dwóch pokojach, w których, podobnie jak moja leciwa sąsiadka z pięcioma pokojami, i jak nieco mniej leciwa owdowiała nie tak dawno sąsiadka od wspólnego przedpokoju, i ja - najmniej leciwa z trzech samotnych mieszkanek pierwszego piętra - czekam na swój kres.

II.

Pokój z wykuszem bardzo długo nie mógł zdecydować się, czym chce być. Kiedy umierała mama, wydawało się, że mój powrót do jej domu ma charakter jedynie tymczasowy. Miał być krokiem do wykupienia całego mieszkania i scalenia tego, co kiedyś zostało nieopacznie podzielone, albo przystankiem przed całkowitym wyprowadzeniem się do czegoś lepszego niż mieszkanie w blokowisku. Kilka miesięcy po śmierci mamy wszystko z kolei wskazywało, że być może moim następnym domem będzie cela klasztorna. [Być mniszką]

W tym samym czasie spadło jednak na mnie bankructwo [Piękne bankructwo], które jednym cięciem przekreśliło każdą z powyższych ewentualności. Zostałam złapana w pułapkę swoich długów i swoich dwóch pokojów z przedpokojem, po którym chodzą obcy ludzie. Pokój z wykuszem od bardzo dawna wymagał generalnego remontu, na który nagle zabrakło pieniędzy. Zabrakło też pieniędzy na uporządkowanie grobu rodziców. Kiedy umarła mama, kazałam zlikwidować stare lastrikowe płyty na rodzinnym grobie. Gdy ziemia po wmurowaniu weń grobowca i po nowym w nim pochówku odpowiednio utwardziła się, nie było już jednak na nic pieniędzy. Ani na nagrobek, ani na remont pokoju, a często nawet na opłacenie czynszu za mieszkanie.

Pokój z wykuszem przez dziesięć lat tkwił w stanie przejściowym, w jakim dopadło go moje bankructwo. Dopiero tego lata udało mi się doprowadzić go do porządku i nadać mu zdecydowany charakter. Nie jest salonem ani sypialnią, nie jest również kawalerką - jak kiedyś bywało. Nie jest również wszystkim i niczym, jak miało to miejsce przez ostatnie lata. Jak zauważył jeden z moich gości, została usankcjonowana faktyczna funkcja, jaką obecnie pełni: jest gabinetem. Inny z gości powiedział z kolei, że z wielkimi pozbawionymi firanek oknami wychodzącymi na zieleń parku, z prostymi roletami, z półkami pełnymi książek, wielkim biurkiem w wykuszu, ze sztukaterią sufitu i piecem wyglądającym trochę jak kominek - ma w sobie coś oksfordzkiego.

Zastanawiając się, jaki charakter nadać remontowanemu pokojowi, brałam przede wszystkim pod uwagę wygodę osób, które są moimi najczęstszymi gośćmi. Tak się ułożyło, że nie są to znajomi, jak za dawnych lat bywało, lecz obcy, którzy trafiają do mnie jako klienci, by z czasem zostać znajomymi, którzy otwierają przede mną swoje serca i dzielą się ze mną swoim życiem. Pieniądze, które ze sobą przynoszą pozwoliły mi kiedyś spłacić część długów, a teraz wyremontować pokój z wykuszem – przede wszystkim dla nich. Krewni, którzy czasami mnie odwiedzają, będą musieli pogodzić się z gościną gabinetową.

Pieniądze na remont pokoju przyszły wtedy, kiedy ja pogodziłam się z - permanentnością tymczasowości swojej sytuacji. Pieniędzy starczyło nawet na odświeżenie ścian i parkietu w drugim pokoju, i nadanie mu podobnego stylu, jak pokojowi z wykuszem. Nie scaliłam całego dawnego mieszkania, ale udało mi się przynajmniej wizualnie scalić oba swoje pokoje i spiąć je klamrą odnowionego przedpokoju.

Nie myślę już ani o celi klasztornej, ani o innej przeprowadzce, z wyjątkiem tej na cmentarz, o której ostatni remont dobitnie mi przypomniał. Żyję w swoim tu i teraz, w które nieodwołalnie wpisana jest moja śmierć, niezależnie od tego kiedy i gdzie przyjdzie. Przy okazji remontu pozbyłam się wielu niepotrzebnych rzeczy i zaczęłam myśleć o nagrobku jako kolejnej inwestycji - dopóki jestem w stanie na nią zarobić - aby nie zostawiać tej sprawy na barkach tych, którym kiedyś przyjdzie mnie grzebać.

Ania i Agnieszka, córki moich kuzynek ze strony mamy, do tego zadania nadają się najbardziej. Przez studia obie bardziej od innych krewnych związane są z moim miastem. Przez wiarę - jak wszyscy w naszej rodzinie - podchodzą do śmierci ze spokojem. Ania w czasach studenckich miała okazję bliżej poznać nie tylko mnie, ale również moją mamę, którą lubiła, i jej dom, w którym często bywała. Agnieszka, młodsza od niej o kilkanaście lat, studiowała tutaj już po śmierci mojej mamy, poznała więc bliżej tylko mnie.

Ania nie zdziwiła się zbytnio, kiedy niedawno zadzwoniłam do niej z prośbą o dopilnowanie mego pochówku. Po paru dniach skontaktowałam się z nią raz jeszcze, informując, że poprosiłam dodatkowo Agnieszkę o pomoc. - Nic się nie martw. – odparła spokojnie – Obiecuję, że cię pięknie wystroimy do trumny.

Remont, który właśnie zakończyłam, to pewnie moje ostatnie takie przedsięwzięcie przed śmiercią. Jeśli przyjdzie mi żyć tak długo, jak kiedyś wewnętrznie dane mi było odczuć, to pewnie czekają mnie jeszcze z dwa malowania mieszkania, ale nie sądzę, że zdobędę się na remont tak gruntowny jak ten, który tego lata stał się udziałem pokoju z wykuszem.

Żaden remont nie odsłoni już śladów najdawniejszej przeszłości mojego mieszkania, które zostały zatarte remontami wcześniejszymi. Pokój z wykuszem był ostatnim nosicielem śladów przeszłości, o której mówiły liczne uszkodzenia parkietu, zanim zeszlifowały ją ziarna cykliniarki, i którą przypomniały mi kolejne warstwy farb odsłaniane ręką malarza – zanim pokrył je nowy tynk i nowa farba.

Paradygmat

2011-10-23T13:04:00.001-07:00

W tle słoneczko opromieniające całość ciepłem powszechnego szczęścia. Na pierwszym planie zwalista postać mężczyzny w ciemnym garniturze. Krótki jeżyk na głowie, ciemne okulary na nosie, dobrotliwy uśmiech na twarzy. Do piersi mężczyzny przytulają się ufnie dwie malutkie postaci usadowione wygodnie na jego prawym i lewym przedramieniu. Ubrane są w waciaki, na głowach mają bereciki, w dłoniach trzymają chorągiewki w barwach narodowych. Nóżki w gumofilcach radośnie rozbujane, twarze rozpromienione niewypowiedzianym szczęściem. Nad scenką widać odświętnie udrapowany transparent: Skurwienie Narodu.

W roku 1980 rysunek ten zobaczyłam i zapamiętałam. Trzydzieści lat później ciągle mam go przed oczyma.

8 maja 2010

Flaga

2011-10-23T13:02:00.001-07:00

Centralna ulica miasta, przy niej kamienica secesyjna, a na piętrze kamienicy mieszkanie z dużym wykuszem zawieszonym nad chodnikiem. Ktoś kiedyś na środku zewnętrznej ściany wykuszu głęboko w murze osadził metalowy uchwyt na drzewce, aby i flagę można było nad ulicą zawiesić. Kiedyś, to znaczy na początku dwudziestego wieku, kiedy ten ktoś, a był nim miejscowy baumeister, budował dla siebie ten dom.

Jakie barwy nosiła flaga wywieszana wtedy z okna na piętrze? Czy były to równoległe pasy cesarskiej czerni, bieli i czerwieni, które z latami na prawie całą flagę rozlały się czerwienią, zostawiając na środku niewielki biały krąg, w którym znalazła miejsce czerń ukośnego krzyża o czterech ramionach zagiętych w jedną stronę?

W dwudziestego wieku połowie, po zakończeniu światowej wojny, w opuszczonym mieszkaniu na piętrze zjawił się mój ojciec, następnie zamieszkała tam moja matka, a w końcu pojawiłam się w nim ja. W oknie natomiast zawisła Biało-czerwona. Jednak kiedy przyszłam na świat, już nie wywieszano jej w trzecim dniu maja. Zakazano czcić ten dzień, a nazwę nieodległej ulicy, upamiętniającą pierwszą europejską konstytucję, zmieniono nazywając ją imieniem komunisty, którego od kryminalisty niewiele dzieliło.

Natomiast nakazano okna zdobić w pierwszym dniu maja. Moje miasto robiło się wtedy czerwone, czyli w rzeczy samej takie, jakie w powojennej rzeczywistości zawsze było. Wśród powodzi czerwieni, w pierwszomajowych pochodach Biało-czerwoną też niesiono. Gdy jako uczennica stawiałam się na miejscu obowiązkowej zbiórki poprzedzającej pochód, moją główną troską było nie dać włożyć sobie do ręki czerwonej szturmówki.

Za oknem naszego mieszkania, pod którym co roku maszerował pierwszomajowy pochód, również nigdy nie zawisł czerwony sztandar. Biało-czerwoną zaś zawsze wywieszał ojciec. Nasza domowa flaga była dużą płachtą uszytą z dwóch kawałków płótna wziętych z poniemieckich sztandarów, na której do dziś widoczny jest cień swastyki. Płótno przymocowane było do zdobnego czarnego drzewca pozostawionego po wojnie przez niedawnych niemieckich mieszkańców miasta.

Kiedy zabrakło ojca, raz czy dwa flagę wywiesiłam ja. Niedługo potem moim drugim sztandarem stał się szereg przytulonych do siebie czerwonych liter na białym tle, układających się w słowo Solidarność. A potem nad moją ojczyzną ponownie zapadł mrok.

Nie pamiętam, kiedy zdemontowałam rodzinną Biało-czerwoną. Nie pamiętam, kiedy wysłużony kawałek dwukolorowego płótna oddzieliłam od drzewca. W stanie wojennym - w geście protestu - nie świętowało się pospołu z ciemiężycielami narodu. Może to wtedy było? Władze reżimowe natomiast zaczęły umieszczać swoje flagi również w takich osieroconych uchwytach, jak ten pod oknem mojego mieszkania.

Pewnie ze schyłkowego okresu peerelu pochodzi ułamane drzewce, które odkryłam uwięzione w metalowym uchwycie, gdy trzy tygodnie temu - po wielu latach - postanowiłam wreszcie uporządkować sprawę flagi. Jakiś peerelowski pracownik służb miejskich kiedyś tak skutecznie zaczopował wieszaną szturmówkę, że potem musiał ją siłą wyłamywać.

Powojenna Biało-czerwona od lat spoczywa na dnie kufra. Jej następczyni przez lat wiele czekała obok niej na swój czas. Niedawno zmobilizowałam się, kupiłam odpowiednie drzewce i umieściłam na nim sporą płachtę uszytą z dwóch kawałków nylonu. Do nylonowej bieli i czerwieni dodałam aksamitną czerń kiru, za oknem zamocowałam nowy solidny uchwyt i umieściłam w nim flagę - w przeddzień pogrzebu Prezydenta Kaczyńskiego.

Biało-czerwona. Dzisiaj, w drugim dniu maja, również łopoce za oknem, i jutro łopotać będzie. Skąd wzięły się te kolory? Czytam, że barwy te zostały po raz pierwszy uznane za narodowe podczas obchodów pierwszej rocznicy uchwalenia majowej konstytucji: Damy wystąpiły wówczas w białych sukniach przepasanych czerwoną wstęgą, a panowie nałożyli na siebie szarfy biało-czerwone. Nawiązano tą manifestacją do heraldyki Królestwa Polskiego – Białego Orła na czerwonej tarczy herbowej.

A ja z wczesnej młodości pamiętam pewien wiersz. To znaczy, wiersza w ogóle nie pamiętam. Nie pamiętam też nazwiska autorki - poetki czasu międzywojnia. Jedyne, co wbiło mi się w pamięć - a może bardziej w serce - to obraz biało-czerwonych bandaży otulających rany walczących o naszą wolność. Zakrwawiony bandaż - biało-czerwona flaga mojej ojczyzny.

Dzień Flagi, 2 maja 2010